در دانشگاه استیونس نیوجرسی اقتصاد درس میدهم. حوزه تخصصم اقتصاد خرد کاربردی، اقتصاد انرژی و منابع طبیعی، مدیریت ریسک و کنترل بهینه تصادفی است. به علوم انسانی هم علاقهمندم. مسایل توسعه و سیاستگذاری ایران را دنبال میکنم و گاهی چیزهایی مینویسم.
گرمایش زمین و اوج مصرف انرژی
گرمایش زمین و اوج مصرف انرژی
صحبت از گرمایش زمین که میشود ذهن معمولا به سمت افزایش «متوسط» دما پیش میرود. ولی واقعا «متوسط» دما در یک کشور و در طول یک بازه زمانی (مثل فصل یا سال) دقیقا یعنی چه؟ آیا به این معنی است که همه روزهای سال مقداری گرمتر میشوند یا این که تعداد روزهای با دمای شدیدا بالا بیشتر میشود؟ حالت اول لزوما چولگی (Skewness) دما در منطقه را بالا نمیبرد ولی دومی به شدت بر میزان چولگی توزیع دما میافزاید و در نتیجه انتظار داریم اکستریمهای دما با بسامد بیشتری مشاهده شوند.
برای کشورهای مختلف این اثرات میتواند متفاوت باشد: در برخی (مثلا نقاط نزدیکتر به قطب شمال و اسکاندیناوی) افزایش میانگین دما ممکن است بیشتر به شکل کاستن از تعداد روزهای خیلی سرد جلوه کند و در برخی مناطق دیگر به شکل افزایش روزهای خیلی گرم. به همین دلیل هم اثرات گرمایش زمین برای همه کشورهای یکسان نیست. گروه اول اتفاقا از گرمایش زمین سود میبرند و گروم دوم زیان میکنند.
تجربه تابستانهای خیلی گرم در چند سال گذشته در کشور پیشنهاد میکند که مسیر گرمایش زمین برای کشور ما ممکن است از طریق افزایش تعداد روزهای خیلی گرم در سال اتفاق بیفتد. سنجش دقیق این فرضیه البته نیازمند یک مطالعه آماری دقیقتر است ولی اگر فعلا آن را در حد یک مشاهده ابتدایی بپذیریم، اثر این روزهای خیلی گرم روی نظام انرژی کشور (خصوصا برق) خیلی جدی خواهد بود.
ظرفیت زیرساختهای برق یک منطقه باید برای بالاتر میزان مصرف (Peak Load) آماده باشد ولو اینکه در بقیه زمانها خالی بماند. حال هر قدر فاصله اوج مصرف از میانگین معمول بیشتر باشد میزان این ظرفیت خالی بیشتر میشود مگر اینکه با تدابیری مثل مدیریت سمت مصرف (مثل پرداخت پاداش قابل توجه به مصرفکنندگان بزرگی که مصرف خود را در زمان اوج قطع میکنند) سعی شود تا مصرف بین روزها و زمانهای مختلف توزیع شود.
کشور باید بین ظرفیتسازی گسترده و پرهزینه در نظام تولید برق، قبول قطع برق سراسری و غیرهدفمند و یا مدیریت مصرف هدفمند (با هدف کمینه کردن زیاد قطع برق) انتخاب کند. خرید برق از کشورهای همسایه، تعطیلی یا کاهش تولید موقت برخی صنایع (خصوصا صنایعی که زیر ظرفیت کار میکنند)، بستههای تشویقی برای کاهش مصرف غیرضروری صنایع خدماتی (مثلا نورهای تبلیغاتی مراکز خرید) و امثال آن باید تبدیل به یک دستورالعمل استاندارد و از قبل پیشبینی شده برای وزارت نیرو و سایر نهادهای مسوول شود.
در نگاه اول سلولهای خورشیدی بر سقف خانهها راهحل مفیدی برای این معضل است چون بر خلاف کشورهای اروپایی اوج مصرف برق و اوج تابش خورشید در کشورهایی مثل ما با هم هماهنگ میشود. متاسفانه کارایی سلولهای خورشیدی در دمای خیلی بالا پایین میآید و ممکن است حتی نتوان روی آن حساب کرد٬ مگر اینکه نیروگاه خورشیدی حرارتی در مقیاس بزرگ در نزدیکی شهرهای جنوبی ساخته شود.
@hamed_ghoddusi تماس با نویسنده
@hamedghoddusi