درون‌سازی رفتارهای خطرناک شرکت‌ها

درون‌سازی رفتارهای خطرناک شرکت‌ها

در پاسخ به پست قبلی برخی دوستان استدلال کردند که حضور وزیر نفت برای مدیریت آتش‌سوزی در یک شرکت خصوصی یا خصولتی (به ظاهر خصوصی ولی با حمایت دولت) برای جلوگیری از سرایت آتش به بقیه مجموعه‌ها و در واقع مدیریت برون‌دادهای منفی (Negative Externality) موضوع بود و در نتیجه از منظر حاکمیتی توجیه‌پذیر است.

متاسفانه این استدلال نقش عالی‌ترین مقام بخش انرژی کشور را در حد رییس یک عملیات آتش‌نشانی پایین می‌آورد و نشان از یک مشکل ساختاری عمیق است. از طرف دیگر خبرهایی می‌شنویم که شرکت‌های خصوصی‌سازی شده بعد از واگذاری به بخش خصوصی استاندارهای ایمنی خود را تقلیل داده‌اند و احتمال حوادث در آن‌ها بالا رفته است.

صنعت انرژی صنعت خطرناکی است و حتی در صورت رعایت همه استانداردها هم احتمال حادثه و آتش سوزی در این صنعت بیش از بقیه صنایع است. مطالبه ملی بعد از این حادثه باید «یک ممیزی مستقل در مورد ریشه‌های حادثه» باشد. در صورتی که این ممیزی به این نتیجه رسید که تقصیر یا قصور مدیریت شرکت در این حادثه نقش داشته است٬ در این صورت هلدینگ خلیج فارس به عنوان یک شرکت تجاری/خصوصی باید هزینه‌هایی که به خزانه ملی تحمیل کرده (از وقت وزیر تا بسیج امکانات) را بپردازد و ضمنا بابت ریسکی که برای کل مجموعه پتروشیمی کشور در آن منطقه به وجود آورده است جریمه شود. مشابه این جریمه‌ها برای شرکت‌‌های خلاف‌کار در بقیه نقاط دنیا هم رایج است.

برخورد قاطع و اعمال جریمه بر روی سوء‌مدیریت بوعلی یا خلیج فارس یا حتی ملی پتروشیمی می‌تواند شبهه حمایت پنهان دولت در مواقع لازم از این شرکت‌های خصوصی‌‌سازی‌شده (ولی در واقعیت وابسته به دولت) را از بین ببرد. ضمن این‌که هزینه‌های رفتارهای خطرناک شرکت‌ها در عدم رعایت مقررات لازم ایمنی را برای خودشان و برای بقیه شرکت ها شفاف و درونی‌سازی ‌‌(Internalized) کند. چنین جریمه‌ای علامتی است از قاطعیت در اجرای مقررات ایمنی که اگر یک بار اعمال شود می‌تواند باعث ارتقاء عمل‌کرد بقیه شرکت‌‌ها هم شده و کارایی بلندمدت داشته باشد.

@hamedghoddusi کانال یک لیوان چای داغ٬ نوشته‌های حامد قدوسی