حسین جاویددانشجوی دکتریمدیر نشر مشاوره و همکاری در زمینهی همهی مراحل تولید کتاب: ۰۹۱۲۲۴۷۲۸۳۸ صرفاً پیام ضروری و کاری:
معیار ثابت برای تعیین قیمت کتاب، درست یا نادرست؟
معیار ثابت برای تعیین قیمت کتاب، درست یا نادرست؟
این روزها، متأسفانه، #کرونا زندگی اجتماعی را با محدودیت مواجه کرده و بسیاری ــ بهدرستی ــ ترجیح میدهند غذای بیرون استفاده نکنند؛ اما پیش از این روزها شما میتوانستید فرضاً یک چلوکباب میل کنید به قیمت ۱۰ هزار تومان و یک چلوکباب هم میل کنید به قیمت ۱۰۰ هزار تومان. بحث ارزانی یا گرانی مطرح نیست؛ بحث این است که ترجیح میدهید چه نوع خدمتی را با چه کیفیتی و در کجا دریافت کنید. این موضوع تقریباً در دریافت اکثر خدمات و خرید اکثر کالاها وجود دارد و اختلاف قیمت بین پایینترین سطح کیفیت و بالاترین سطح کیفیت دیده میشود. کسی هم معترض نیست که مثلاً باید بابت خرید میزی از جنس چوب گردو پول بیشتری نسبت به وقتی بپردازد که میزی با چوب مصنوعی میخرد.
بهرغم آنچه گفته شد، از دیرباز، در بازار کتاب ایران توافقی نانوشته برای تعیین حدودی قیمت کتابها وجود دارد ــ خیلیها یک مقیاس کلی در ذهن دارند که مثلاً الان قیمت هر صفحه کتاب باید حدوداً ۱۰۰ یا ۱۵۰ یا ۲۰۰ تومان باشد و قیمت نهایی کتاب را با ضرب و تقسیم و بر اساس تعداد صفحات آن مشخص میکنند و بهسرعت نتیجهگیری میکنند فلان کتاب قیمتش ارزان، معمول یا گران است. حتی گاهی همکاران ناشر و کتابفروش هم بر همین اساس پیش میروند و دربارهی قیمت کتاب تصمیم میگیرند یا نظر میدهند.
شاید با مطالعهی همین میزان از این نوشته متوجه استدلال من و نکتهای که میخواهم مطرح کنم شده باشید. با این حال، بیشتر توضیح میدهم: بعضی کتابها هستند که به دلایلی هزینهی تولید محتوایی و فیزیکی آنها بالا است. گاهی ناشر چندین سال هزینه میکند تا بتواند یک کتاب را منتشر کند. کتابی هست که تصویرسازی دارد و میلیونها تومان صرف کارهای هنریاش شده است.
کتابی هست که نویسنده یا پژوهشگر طرازاولی دارد که طبیعتاً دستمزدش بالا است و گاه حتی ناشر هزینهی یک سال زندگی او را پیشاپیش تأمین کرده است تا او بتواند کارش را به سرانجام برساند. کتابی هست که بهترین ویراستاران و طراحان هنری روی آن کار کردهاند و بهترین و گرانترین کاغذ بازار و بهترین چاپخانه و صحافی خرجش شدهاند. کتابی هم هست که دفتر فنی سر خیابان خودش ویرایش و صفحهبندی کرده و طرح جلد هم برایش زده و چند نسخه از آن منتشر کرده است! ــ آیا قیمت همهی اینها باید از فرمول ثابتی پیروی کند؟ مثلاً، اگر استاد #شفیعی_کدکنی کتابی منتشر کند که به کار هزاران نفر دانشجو و پژوهشگر میآید معیار قیمتش باید با مجموعهشعری که جوانی کماستعداد منتشر کرده تا به اقوام و دوستانش هدیه کند یکی باشد؟! فرضاً، صفحهای ۱۵۰ تومان؟!
از طرفی، کتاب هم کالایی است مثل همهی کالاهای تولیدی دیگر و از فرمول افزایش تولید ـ کاهش هزینه پیروی میکند، یعنی هر چه تیراژ آن بالاتر باشد، هزینهی نهایی تولید آن پایینتر خواهد بود. نهتنها در ایران بلکه ــ برخلاف تصور بسیاری ــ حتی در کشوری مثل امریکا هم کتابهای درجهیک اما تخصصی با تیراژهای بسیار پایین ــ گاه حتی ۱۰۰ نسخه ــ منتشر میشوند. بدیهی است هزینهی تولید اینطور کتابها هم بسیار بالا است و نباید با مقیاسی کلی دربارهی قیمت تکفروشی آنها داوری کرد.
گمان میکنم حالا بتوان به سؤال مطرحشده در تیتر این مطلب پاسخ داد.
@Virastaar