یادداشت های تحلیلی پیرامون جامعه و سیاست در ایران @mehran_solati : ارتباط با نویسنده


✔️افغان‌ها جای شاگرد اولی را برای ایرانی‌ها تنگ کرده‌اند! 🔻.. 🖊 حامد قدوسی، اقتصاددان

ظاهرا دانش‌‌جویان اهل حایز رتبه یک کارشناسی ارشد در سه رشته - تاریخ و زمین‌شناسی و روابط‌ بین‌الملل - شده‌اند. به این عزیزان تبریک می‌گوییم و آرزوی موفقیت‌های بیش‌تر برای آنان و بقیه مهاجران افغان داریم. به موازات هم امیدواریم «نژادگرایان» * آشکار و زیرپوستی ایرانی، با این نوع خبرها کمی به خودشان بیایند و در تیتر خبرها و کامنت‌های زیر سایت حداقل شاهد عبارت‌ها و نظراتی از جنس «افغان‌ها جای شاگرد اولی را هم برای ایرانی‌ها تنگ کرده‌اند!» نباشیم. متاسفانه، هر بار که مساله بازار کار و بی‌کاری جدی می‌شود یکی از اولین مقصران در رسانه‌های پوپولیست، مهاجرات زحمت‌کش و محروم افغانستانی هستند که فورا متهم به «تنگ کردن جای جوانان ایرانی در بازار کار» می‌شوند.. البته این رتوریتک منحصر به ایران نیست: در تبلیغات احزاب دست‌راستی‌ و پوپولیست‌، مهاجران خارجی در اروپا و آمریکا هم مقصر بیکاری اهالی آن کشورها تلقی می‌شوند. سهم مهاجران با تخصص پایین در اروپا به نسبت بزرگ‌تر است (به اصطلاح خودشان کارگر مهمان) ولی آمریکا وضعیت دوقطبی دارد: هم مهاجر با تخصص بالا از کشورهایی مثل هند و چین و کره و ایران و اروپای ...
  • گزارش تخلف

‍ 🔹 آیا آموزش و پرورش در ایران چیزی به دانش آموزان می‌آموزد؟!.. مهران صولتی

🌱مطابق پژوهشی که حدود پنج سال پیش با تحلیل محتوای داستان‌های کتاب اول دبستان در سه کشور ایران، چین و آلمان صورت گرفته است؛ دانش آموزان ایران اطاعت پذیری، چین مهرورزی و آلمان پیشرفت را می‌آموزند! ایراد اصلی چنین پژوهش هایی این است که بدون فهم کلی از وضعیت آموزش و پرورش یک کشور و صرفا بر اساس سنجش یک متغیر مانند؛ «محتوای کتاب‌های درسی» می‌کوشد تا نوعی نتیجه گیری درباره وضعیت آموزش و پرورش و فرهنگ یک جامعه ارائه دهد! اقدامی که پیشاپیش محکوم به شکست بوده و نتیجه آن صرفا تبلیغاتی و ژورنالیستی از آب در می‌آید! واقعیت این است که دانش آموزان ایرانی به سختی در مدارس چیزهایی می‌آموزند که بتواند تاثیر پایداری بر نحوه تربیت آنها داشته باشد. نکته جالب‌تر اینکه بچه‌ها در مدارس ما حتی همان اطاعت پذیری را نیز نمی‌آموزند! مجموعه عوامل از هم گسیخته و متعارضی مانند خانواده، مدرسه و جامعه دست به دست هم داده و میزان تاثیر پذیری دانش آموزان از معلمان را به جز سواد خواندن و نوشتن (آن هم به صورت حداقلی!) به شدت کاهش می‌دهند. دلیل آن هم روشن است؛ آموزش و پرورش کنونی فهم درستی از مناسبات دانش آموز، مدرسه و جامع ...
  • گزارش تخلف

🔹 چرا رانندگان توانستند ولی معلمان خیر؟!.. مهران صولتی

🌱اعتراض و اعتصاب سراسری کامیون داران که توانسته بود در مسیر حمل و نقل جاده‌ای کشور اختلال جدی ایجاد کند موافقت دولت با افزایش کرایه‌ها را به دنبال آورد! در نقطه مقابل اما معلمان به رغم گذشت حدود دو دهه از طرح مطالبات جدی خود در جامعه و به رغم پرداخت هزینه‌های سنگین توسط پیشاهنگان و فعالان تشکل‌های صنفی هنوز نتوانسته‌اند به پیروزی شایسته‌ای دست یابند! همین امر موجب فراگیر شدن کنایه هایی در شبکه‌های اجتماعی شده است که معلمان را به درس آموزی از رانندگان فرا می‌خوانند! واقعا تفاوت در کجاست؟ و اینکه چرا رانندگان توانستند ولی معلمان خیر؟!. 🖌 اعتصابات معلمان در کشوری می‌تواند به موفقیت بینجامد که آموزش و پرورش در اولویت سیاستگذاری کلان آن قرار داشته باشد! در کشوری که آسان‌ترین راه برای کاهش آلودگی هوا در کلان شهرها عبارت از تعطیلی فله‌ای مدارس است چگونه می‌توان از مهم بودن آموزش و پرورش سخن گفت؟! پرواضح است زمانی که معلمان صرفا بخشی از نیروی انتظامی برای نگهداشتن دانش آموزان در کلاس‌های درس تلقی می‌شوند جایگزینی آنها با نیروهای سازمانی دیگر در روزهای اعتصاب چندان دشوار به نظر نمی‌رسد! متاسفان ...
  • گزارش تخلف

🔹درس هایی از بیست و یک سالگی دوم خرداد.. مهران صولتی

🌱رویداد سترگ دوم خرداد امروز بیست و یک ساله شد! جلوه‌ای از درآمیختن تحول خواهی عمیق ایرانیان، با انتخاب سید محمد خاتمی که آمده بود تا فردای بهتری را برای ایران اسلامی رقم زند. در این دو دهه، جامعه و سیاست ایران دوران پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشت؛ نهال‌های امید گرچه به دلیل برخورد با سد ستبر حفظ وضعیت موجود مجالی برای تناور شدن نیافتند ولی در برابر تندبادهای موجود هم نشکستند. همین شد که ثمره بیست سال سیاست ورزی ایرانیان در سفری طولانی از اصلاحات به اعتدال، و از خاتمی تا روحانی، جامعه‌ای بالغ‌تر و رشیدتر است. هم اکنون می‌توان بخشی از درس‌های بیست و یک ساله اخیر را به شرح زیر فهرست کرد:. ✏️ اصلاحات نیازمند حضور همزمان در قدرت و جامعه است. نمی‌توان به بهانه فعالیت مدنی، از حضور در قدرت چشم پوشید‌. حضور اصلاح طلبان در قدرت می‌تواند حاشیه امن فعالیت‌های مدنی را افزایش دهد …✏️ اصلاحات در صورتی می‌تواند موفق باشد که خواست دموکراسی را با عدالت طلبی، آزادی خواهی و تنوع سبک زندگی پیوند زند. ارائه خوانش‌های تنگ نظرانه از اصلاحات می‌تواند تاثیر گذاری ان را محدود سازد. ...
  • گزارش تخلف

🔹 چرا حتی اگر امروز هم انتخابات برگزار شود روحانی برنده است؟.. مهران صولتی

🌱 با پشت سر نهادن اولین سالگرد انتخابات ۲۹ اردیبهشت پرسش‌های زیادی درباره چرایی و ابعاد کم اقبالی به حسن روحانی در رسانه‌ها مطرح شده است. هجوم امواج بی سابقه انتقاد از کارنامه یک ساله دولت در دوره دوم همچنین این تصور را در جامعه پدیدآورده است که چه بسا اگر هم اکنون شاهد برگزاری انتخابات بودیم حسن روحانی دیگر از شانس چندانی برای انتخاب شدن برخوردار نبود! در این یادداشت اما می‌کوشم تا نشان دهم که حتی در صورت برگزاری دوباره انتخابات در همین ایام هم روحانی شانس بیشتری برای انتخاب شدن دارد!. 🖌 نخست اینکه با وجود هجوم فزاینده امواج ناامیدی هنوز هم در میزان دافعه رقبای روحانی به ویژه رییسی در جامعه تغییری ایجاد نشده است! مجموعه مواضع منفی اصولگرایان درباره محدود کردن دایره انتخاب شهروندان در موضوعاتی همچون تلگرام، سبک زندگی، آزادی‌های اجتماعی زنان و جوانان و … که برانگیزاننده اقشار خاکستری به سوی رای به روحانی بود همچنان به قوت سابق باقی است. بنابراین ریزش آرا از سبد روحانی چیزی به سبد رقبای او نخواهد افزود!. 🖌 دوم اینکه در جامعه‌ای مانند ایران که پرهزینه بودن تغییرات ناگهانی مردم را منفعل و ...
  • گزارش تخلف

چه کسی معلول است؟.. ✍ محمدمهدی اردبیلی

دوسه روز اخیر، تصویری در شبکه‌های اجتماعی از صابر الاشکر جوان معلول ۲۹ ساله فلسطینی منتشر شد که پیامد رسانه‌ای آن مطابق منطق فضای مجازی این سال‌ها پیشبینی‌پذیر بود. باز همان آش و همان کاسه: شهوت جنون‌آمیز بازنشر تصویر در ابعاد وسیع، تأکید بر معلولیتش، پیشی‌گرفتن از همدیگر در صادرکردن هرچه سریعتر اشعار محمود درویش و در ثنای مقاومت، آه و گریه واشک و کامنت و لایک‌ها، و بازهم عملا در بر همان پاشنه می‌چرخد و دست آخر هم هیچ اتفاقی نمی‌افتد. سوال مهم اما این است که در این میان چه کسی واقعا معلول است؟ و چه کسی براستی مستحق ترحم است؟. آیا براستی ما ناتوان‌تر از او نیستیم؟. آیا واکنش‌های رمانتیک نسبت به معلول سنگ‌پران فلسطینی و تاکید بر معلولیتش، به راهی بدل نشده است برای پنهان ساختن معلولیت خود ما؟ آیا امروز، ما مردم جهان، معلول‌تر از همیشه، ناتوان‌تر از تمام اعصار نیستیم؟. آیا آنقدر ناتوان نشده‌ایم که از تصور و حتی شوربختانه تخیل راهی برای برون‌رفت از این وضعیت نیز عاجزیم؟ بیایید ماجرا را مختصرا مرور کنیم. ...
  • گزارش تخلف

🔹 از پاره کردن برجام تا فیلترینگ تلگرام! 🔹.. مهران صولتی

🌱 از دیشب که ترامپ از برجام خارج شد موجی از تحلیل‌های گوناگون فضای مجازی را آکند. راهبردی‌ترین‌ها اما آنها بودند که پادزهر خروج ترامپ از برجام را در تغییر رویکرد حکومت در قبال جامعه جستجو می‌کردند! تحلیل هایی که تاکید داشتند می‌توان با گشایش در فضای سیاسی- اجتماعی کشور و ایجاد حسی از رضایتمندی در قاطبه شهروندان، مقاومتی سرفرازانه را در برابر تهدیدهای چندگانه امریکا رقم زد و نمایشی از شکل گیری نوعی انسجام ملی را به نمایش گذاشت! در این میان فهرست بلندبالایی از مطالبات نیز مطرح شد؛ رفع حصر، رعایت حقوق بشر، لغو نظارت استصوابی، برگزاری انتخابات آزاد، آزادی مطبوعات و …. اما چنین خواست هایی اگرچه راهبردی اند ولی واقع بینانه نیستند! شخصا این آمادگی را در نظام تصمیم گیری موجود نمی‌بینم که بتواند چنین مطالباتی را محقق نماید! اما بگذارید اندکی هم خوش بینانه به قضیه نگاه کنیم؛ فکر می‌کنم بهترین آزمون برای سنجش میزان آمادگی حکومت جهت تغییر رویکرد اساسی خود در قبال جامعه منوط به مواجهه‌اش با قضیه فیلترینگ تلگرام می‌باشد! پروژه‌ای که بنا بر گفته تلویحی وزیر ارتباطات به دلیل خروج تنها یک میلیون نفر از ...
  • گزارش تخلف

🔹 چگونه روحانی می‌تواند فیلترینگ تلگرام را به یک فرصت تبدیل کند؟!.. مهران صولتی

🌱از دهم اردیبهشت که براساس صدور یک حکم قضایی تلگرام فیلتر شد تاکنون، حسن روحانی کوشیده است تا گاه و بیگاه نارضایتی خود را از این روند اعلام کند! اوج این خودبیانگری به پست اینستاگرامی رییس جمهور برمی گشت که طی آن وی کوشید تا باشفاف سازی از پشت پرده این تصمیم بتواند عذرموجهی برای ناکام ماندن یکی از مهمترین وعده‌های خود به افکار عمومی عرضه کند. اما از آن پس سایر واکنش‌های روحانی عمدتا انفعالی و طعنه آمیز بوده است. کنایه هایی که نمی‌تواند بر تصور «تدارکاتچی» بودن روسای جمهوری از خاتمی تا روحانی قلم بطلان کشد. اینکه صرفا در تجمعات عمومی روزهای اخیر از محبوب نبودن موبایل و اینترنت نزد «برخی» نام ببریم نمی‌تواند بر غرور زخمی چهل میلیون ایرانی مرهم گذارد. از سوی دیگر باز کردن باب منازعه میان اصحاب قدرت نیز در وضعیت کنونی می‌تواند زیان بار باشد. بی ثباتی بازار ارز و طلا در روزهای اخیر نشان داد که اقتصاد ایران تا چه حد می‌تواند در مقابل متغیرهای برون زایی از قبیل سیاست خارجی و داخلی شکننده باشد. بنابراین باید به ابتکاراتی اندیشید که بتواند از موقعیت فیلترینگ تلگرام فرصتی برای غلبه بر ناامیدی‌های ...
  • گزارش تخلف

🔹 از این دو کدام یک جانکاه‌تر است؟! 🔹.. مهران صولتی

🌱 امروز رو رویداد ناامید کننده اتفاق افتاد؛ اولی خبر تقدیر نیروی انتظامی از مامور گشت ارشادی که دختر جوانی را در یکی از پارک‌های تهران مورد ضرب و شتم قرار داده بود، و دومی هم خبر صدور دستور قضایی برای مسدود شدن تلگرام! راستش را بخواهید خبر اولی برای من جانکاه‌تر بود! منطق حاکم بر فیلترینگ تلگرام را درک می‌کنم. روسیه و چین هم با گشایش در فضای سیاسی (حقیقی و مجازی) مخالفند و آن را برای تداوم حکمرانی خود خطرناک می‌دانند ولی راستش را بخواهید منطق حاکم بر تقدیر از مامور پلیس که به نوعی دهن کجی به افکار عمومی هم تلقی می‌شود برایم قابل فهم نیست. همه کشورها می‌کوشند تا بی طرفی برخی از نهادها را برای عبور از بحران هایی که در برخی از بزنگاه‌ها اتفاق می‌افتد حفظ کرده یا حداقل به آن تظاهر کنند (پلیس و قوه قضاییه جزء این نهادها هستند!)، اما حرکت برق آسای نظم سیاسی ایران به سمت اعتمادزدایی از نهادهای ذاتا مستقل و بی طرف شگفت آور به نظر می‌رسد! فیلترینگ تلگرام راه به جایی نمی‌برد و جویندگان مسیری برای برون رفت خواهند یافت، ولی بی اعتمادی مردم به نهادهایی مانند پلیس و … به این راحتی‌ها قابل جبران نیست ...
  • گزارش تخلف

🔹 سرنوشت جسد رضا شاه چه می‌شود؟!.. مهران صولتی

🌱 این روزها و پس از کشف جسد رضا شاه چگونگی مواجهه حکومت با بقایای این مومیایی به یک معما تبدیل شده است! برخی از دغدغه مندان فردای ایران توصیه کرده‌اند که بهترین راه برای حفظ این سرمایه نمادین عبارت از انتقال جسد به موزه و خلق فرصتی برای رونق صنعت توریسم در ایران می‌باشد. این خواسته آن هم در روزگاری که هنوز بازدید از مدفن دکتر مصدق در احمدآباد آزادانه صورت نمی‌گیرد و به رغم موافقت و پیگیری‌های محمد خاتمی در دوران اصلاحات انتقال پیکر دکتر شریعتی به وطن با مخالفت‌های جدی مواجه گردید کمی خوش بینانه به نظر می‌رسد! در واقع موافقت با چنین خواسته‌ای نیازمند نوعی تغییر بنیادین در عقلانیت حاکم بر نظم سیاسی موجود است که حداقل تا اطلاع ثانوی دور از دسترس به نظر می‌رسد! حالا اگر بخواهیم در ایران غیر قابل پیش بینی امروز، نوعی گمانه زنی در مورد سرنوشت جسد رضا شاه داشته باشیم باید بگویم که روال کار تقریبا این چنین پیش خواهد رفت؛ هیچ مقام مسئول و رسمی تعلق جسد به رضا شاه را تایید رسمی نکرده و تا مدت‌ها در مقابل اصرار خبرنگاران خواهند گفت که هنوز تحقیقات ادامه دارد و روند آن تکمیل نشده است! بعد از آن هم ...
  • گزارش تخلف

‍ 🔹 اسلام؛ دین سیاسی یا اخلاقی؟! 🔹.. مهران صولتی

🌱اینکه اسلام دین اخلاق است یا سیاست، قصه دراز دامنی است! کمترین پیشینه‌اش به قبل از انقلاب بازمی گردد و تلاش‌های روشنفکران دینی از بازرگان گرفته تا شریعتی! بازرگان در مبارزات خود با مکاتب مادی به جد معتقد بود که دین برای اصلاح امور دنیا آمده است و می‌کوشید تا توانمندی اسلام را در کشاکش عمیق آن با مارکسیسم توجیه کند! صریح‌تر از او در این زمینه شریعتی بود که اعتقاد داشت؛ «دینی که به درد قبل از مرگ نخورد به درد بعد از مرگ هم نخواهد خورد!». این سیاسی‌ترین برداشت از دینی بود که احساس می‌شد در دوران پیش از انقلاب مبارزه برای تغییر جهان را به مارکسیسم باخته است. اگر چه شریعتی پیش از انقلاب درگذشت و مجال تجدید نظر در آرای خود را نیافت ولی بازرگان ماند و در سال‌های پایانی حیاتش با مراجعه به قرآن و نوشتن جزوه؛ «آخرت و خدا، هدف بعثت انبیاء» به این نتیجه مهم رسید که هدف اساسی آمدن پیامبران عبارت از دعوت مردم به اخلاق و آخرت بوده است! ". این اخلاقی‌ترین برداشتی بود که از دین عرضه شد و در کنار آموزه‌های روشنفکران دیگری همچون دکتر سروش نشست. بازرگان فرزند زمانه خود بود! ...
  • گزارش تخلف

🔹 حاکمیت «عقلانیت هراس» در ایران! 🔹.. مهران صولتی

🌱 در روزهای اخیر رویدادهایی را شاهد بوده‌ایم که فهم عقلانیتی که بتواند چرایی آنها را توضیح دهد بیش از پیش دشوار ساخته است! زمزمه مسدود شدن تلگرام، بازداشت محمدرضا جلایی پور و در نهایت برخورد خشن گشت ارشاد با یک دختر معترض به حجاب اجباری، تنها برخی از این اتفاقات محسوب می‌شوند. فیلتر کردن تلگرام با هدف هدایت اجباری کاربران به سوی پیام رسان‌های داخلی فارغ از اینکه در عمل ممکن باشد یا خیر، نماد بارزی از شکست اخلاقی برای حکومت محسوب می‌شود! همچنین هرکس که محمدرضا جلایی پور را بشناسد متحیر می‌شود که بازداشت او از چه منطقی پیروی می‌کند! فردی که نقش بارزی در افزایش مشارکت مردم در انتخابات مختلف داشته و در روزگار حاکمیت ناامیدی، مردم را به امید اجتماعی فرامی خواند. از سوی دیگر برخورد خشونت آمیز ماموران امنیت اخلاقی پایتخت با دختری معترض و بازتاب جهانی آن، برای چندمین بار این پرسش را برای جامعه مطرح ساخته است که واقعا هدف از اجرای این طرح چیست؟ حتی اگر حاکمیت به دنبال کنترل جامعه است در عمل با ناراضی ساختن مردم موجب تکثیر کانون‌های مقاومت در مقابل خود می‌شود! این یعنی قرار دادن حکومت در برابر ج ...
  • گزارش تخلف

🔹 راز کم اقبال شدن روسای جمهوری ایران در دوره دوم چیست؟.. مهران صولتی

🌱در روزهایی که ستاره اقبال حسن روحانی هر روز کم فروغ‌تر می‌شود و صف پشیمانان از رای دادن به او هر روز طولانی‌تر، این پرسش هر روز با قوت بیشتری در ذهن‌ها مطرح می‌شود که راز از چشم افتادن روسای جمهوری اسلامی در دوره دوم چیست و اینکه چرا فارغ از جناح بندی‌های سیاسی همه روسای جمهوری از هاشمی و خاتمی گرفته تا احمدی نژاد و روحانی در دوره دوم خود از بام توجه مردمی به پایین سقوط کرده‌اند؟! البته شاید در این میان تفاوت روحانی با دیگران این باشد که بسیار زودتر و تنها پس از گذشت شش ماه از انتخابات به این شوربختی دچار شده است! اما اساسا راز سقوط محبوبیت در دوره دوم چیست؟ به نظر می‌رسد مهمترین عامل عبارت از واقع بین شدن روسای جمهوری در دوره دوم باشد. ترکیبی از فهم بیشتر تنگناهای عرصه اجرایی و ناهماهنگی عمیق در ساختار سیاسی، با برخی آینده نگری‌ها و مصلحت سنجی‌ها! هم اینک هم هر چه پیشتر می‌رویم تعداد بیشتری از افراد به این نتیجه می‌رسند که بخش مهمی از فراموشی‌های وعده‌های انتخاباتی از سوی روحانی به دلیل چشمداشت او برای ارتقاء بیشتر در ساختار قدرت جمهوری اسلامی است! در مورد خاتمی اما این شائبه کمتر وج ...
  • گزارش تخلف

🔹 «زندگی به مثابه سیاست» چگونه امکان پذیر است؟.. مهران صولتی

🌱 در تاریخ جوامع مختلف همیشه روزهایی وجود داشته‌اند که فشار سرکوب مانع از شکل گیری فعالیت‌های سیاسی متعارف همچون تظاهرات، انتخابات آزاد یا فعالیت حزبی شده است. در چنین ایامی مفهوم «زندگی به مثابه سیاست» پدیدار می‌شود و زیستن روزمره مردم بیش از پیش سیاسی می‌شود. به طور مثال در روزهای سرکوب بعد از ۲۸ مرداد، شعر نو به ابزاری برای بیان آزادی و نه گفتن به استبداد تبدیل شده بود (شعر زمستان اخوان نمونه‌ای از این اشعار به شمار می‌رود). در «زندگی به مثابه سیاست» بسیاری از کنش‌های تکراری و بی اهمیت رنگ و طعم مقاومت پیدا می‌کنند و برای دیگران هم الهام بخش می‌شوند. آنچنان که به یک زبان مشترک و نمادین در میان مردم تبدیل می‌شوند. البته جامعه برای ورود به میدان این مبارزه نمادین نیازمند آمادگی هایی است که آصف بیات برخی از الزامات آن را بیان کرده است؛ نویسنده کتاب «زندگی به مثابه سیاست» با ذکر ویژگی‌های سیاست ورزی در خاورمیانه کوشیده است تا از امکانات نهفته در زندگی شهروندان این منطقه برای تاثیر گذاری بر سیاست‌های حکومت هایشان پرده بردارد. وی سه شرط لازم برای زیستن سیاسی را؛ شاد بودن، مسئولیت پذیری و ...
  • گزارش تخلف