یادداشت های تحلیلی پیرامون جامعه و سیاست در ایران @mehran_solati : ارتباط با نویسنده


🔹 همه مقصریم! روحانی بیشتر! 🔹

مهران صولتی. 🌱آمارهای ارائه شده از خروج بیش از ۳۰ میلیارد و ذخیره بیش از ۲۰ میلیارد دلار ارز در خانه‌ها پیش از نوروز حکایت داشتند! این روزها و در ایام تلاطم بازارهای مالی کشور قطعا آمارها بیش از اینهاست! در حقیقت به نظر می‌رسد یک ماه مانده به ضرب الاجل ترامپ برای خروج از برجام، ما از ترس مرگ به یک خودکشی جمعی دست یازیده‌ایم! اعتراضات دیماه روند فروپاشی اجتماعی را که از مدت‌ها پیش جامعه شناسان زنگ‌های هشدار آن را به صدا درآورده بودند مقابل دیدگانمان نمایان ساخت. داستان این روزهای بازار ارز کشور هم تداوم این بحران تا مرزهای فروپاشی اقتصادی است. امروزه اگر چه دولت و روحانی مقصر اصلی بحران بازارهای مالی کشور هستند و باید در مقابل افکار عمومی پاسخگو باشند ولی هرگز نباید از نقش خودمان هم در تعمیق این وضعیت چشم بپوشیم. ملتی که شجاعت نقد خود را نداشته باشد جایگاه شایسته‌ای در تاریخ نخواهد یافت! عطش فراوان این روزهای ما برای خرید ارز اگر چه از بی تدبیری دولت در ناامید کردن جامعه از بهبود اوضاع حکایت دارد ولی بیش از همه نشان از ذره‌ای شدن جامعه و ذوب شدن پیوندهای اجتماعی آن دارد! ...
  • گزارش تخلف

🔹 دچار بیگانگی سیاسی شده‌ایم! 🔹.. مهران صولتی

🌱 زمزمه‌های فیلتر شدن تلگرام در روزهای اخیر اگر هیچ سودی نداشت دست کم معیار روشنی برای میزان بیگانگی سیاسی موجود در اختیار ما قرار داد. به هر کدام از نظر سنجی هایی که کانال‌های مختلف برای سنجش میزان استقبال مردم از پیام رسانهای داخلی مراجعه می‌کردید گزینه؛ استفاده از فیلتر شکن برای تداوم حضور تلگرام تقریبا چندین برابر گزینه‌های جایگزین بود! اگر تاکنون نظام سیاسی می‌توانست با اتکا به مشارکت بالای مردم در انتخابات مختلف از اعتماد بالای مردم نسبت به خود سخن به میان آورد نظر سنجی‌های اخیر درباره تلگرام نشان داد که میزان بیگانگی سیاسی مردم به مرزهای هشدار دهنده‌ای رسیده است! از همین رو باید نسبت به قرار گرفتن حاکمیت پشت سر شعار؛ حمایت از کالای ایرانی هم احساس نگرانی کرد! بعید نیست که با توجه به عمق فزاینده بی اعتمادی موجود، به عکس شاهد بی اعتنایی هر چه بیشتر مردم نسبت به کالاهای ایرانی باشیم! در شرایطی که نه غرب؛ بهشت واقعی محسوب می‌شود و نه ایران؛ جهنم محتوم، آنچه قطعی به نظر می‌رسد این است که احساس فلاکت از زیستن در ایران ده‌ها برابر بیشتر از واقعیت‌های موجود است! این یعنی بی اعتمادی فاجع ...
  • گزارش تخلف

و تعمیم آن به مواضع و عملکرد ده‌ها ساله آنان و اطلاق عنوان خائن یا خادم به آنها‌

اگر این رویه درست و تعمیم پذیر است، پس درباره همه سیاستمداران، از جمله شهید مدرس نیز صادق می‌باشد، زیرا بعد از ورود قوای روسیه به شمال کشور و ایذاء و آزار و کشتار اهالی و پس از درخواست‌های مکرر علما و مردم بسیاری از نقاط کشور، سرانجام دو مرجع مشروطه خواه نجف: آخوند خراسانی و شیخ عبدالله مازندرانی، فتوای تحریم خرید کالاهای روسی را صادر کردند که شهید مدرس با آن مخالفت کرد و طی نامه‌ای خطاب به آن دو، آن را کاری نادرست خواند و از آنان خواست که دیگر، موضوع تحریم را پیگیری نکنند (رجوع کنید به کتاب مدرس و مجلس، ص ۱۹۰ و ۱۹۱). آیا می‌توان مدرس را دشمن ملت ایران و حامی دولت تزاری روسیه دانست؟. آیا حمایت مدرس از نصرت الدوله فیروز (از عاقدان قرارداد ننگین ۱۹۱۹ و از مهره‌های سرشناس انگلیس در کشور) در برابر قدرت یابی رضاخان را می‌توان به انگلوفیلی مدرس نسبت داد؟. مواضع رجال سیاسی را باید در ظرف زمانی و اقتضائات و ساز و کارهای سیاسی همان دوره ارزیابی کرد، نه این که بدون مطالعه و تامل، احکام جزمی و نسنجیده صادر کرد و زحمات و تلاش‌های آنان را به یکباره نادیده گرفت. این گونه برخوردهای ناشیانه و دفعی - ب ...
  • گزارش تخلف

حدود هشت ماه پیش و در آستانه سالگرد کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، فیلم مونتاژی بسیار کوتاهی در فضای مجازی به نمایش در آمد که با توضیحات زی

چند روز بعد گروه دیگری با بررسی فیلم، نشان دادند که آن صحنه، مربوط به خروج آن دو از درب اصلی مجلس شورای ملی است که به تصویر منزل ویران شده دکتر مصدق پس از کودتا مونتاژ شده بود. در چند روز گذشته و این بار در آستانه روز ملی شدن صنعت نفت ایران در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹، گزارش چند دقیقه‌ای در فضای مجازی انتشار یافت که جوان گزارشگری در بوشهر از چند تن از مردان و زنان محلی راجع به مبارزات رئیسعلی دلواری سوال می‌کند و همه آنها به اتفاق از مجاهدت‌های او در برابر انگلیسی‌های متجاوز به خاک ایران تمجید می‌کنند و سپس قسمتی از نطق دکتر محمد مصدق، نماینده مردم تهران، را در مجلس چهاردهم (۶ اسفند ۱۳۲۲ - ۲۱ اسفند ۱۳۲۴) بدون ذکر نام وی می‌خواند که هنگامی که والی فارس بوده، کنسول انگلستان در شیراز به دیدار وی رفته و به او اعلام می‌کند که دستور دارد راهزنان تنگستانی را تنبیه و مجازات کند، اما مصدق با نظر او مخالفت کرده و درگیری با آنها را سبب «منفوریت» انگلیسی‌ها و «شهید» و «وطن پرست» نامیدن راهزنان تنگستانی می‌داند و تنبیه آنان را وظیفه خود دانسته - و بر اساس این گزارش - می‌گوید: «من راضی نیستم که برای سرکوب مردم ...
  • گزارش تخلف

‍ 🔹 از شریعتی ساواکی تا مصدق انگلیسی!!.. مهران صولتی

🌱حدود ربع قرن پیش و در آغاز دهه هفتاد سید حمید روحانی که آن روزها ریاست مرکز اسناد انقلاب اسلامی را بر عهده داشت با دسترسی و انتشار گزینشی متن بازجویی‌های دکتر شریعتی در زندان شاه کوشید تا وی را به ساواکی بودن متهم کند! آن روزها سیدحمید روحانی در سلسله گزارش هایی با عنوان «شریعتی در آینه اسناد ساواک» سعی کرد تا به مخاطبان خود بقبولاند که شریعتی بر خلاف تصور عمومی نه تنها یک مبارز مسلمان بر علیه رژیم شاه نبوده بلکه در پشت پرده وطن فروشانه به اعتقادات ملت خیانت کرده و انتقادات او به صنف روحانیت هم یکسره بر اساس نقشه و برنامه ریزی ساواک بوده است! به هر حال غوغای پدید آمده از تلاش روحانی صرفا مدتی فضای مطبوعاتی را مشوش ساخت و بعد از سپری شدن تاریخ مصرف آن به فراموشی سپرده شد. اما آنچه به جا ماند این پرسش بود که؛ «ما ایرانیان تا چه حد می‌توانیم در تخریب میراث فرهنگی و چهره‌های ملی خودمان سخاوتمند باشیم؟!». در روزهای اخیر هم تلاش دیگری از این جنس قابل توجه است. مستندسازانی جوان به بهانه مخالفت ضمنی با طرح نامگذاری خیابانی به نام دکتر مصدق در تهران دوره افتاده و با تمسک به نطقی از وی در مجلس ...
  • گزارش تخلف

🔹 دولت تا اطلاع ثانوی تدارکاتچی است! 🔹.. مهران صولتی

🌱 محمد فاضلی و امیر ناظمی در نشستی با عنوان؛ «دولت پیچیده، روشنفکری چپ کوک» که از سوی سالنامه روزنامه ایران برگزار شده است کوشیده‌اند تا با متهم کردن روشنفکران به دولت ستیزی، اذهان مخاطبان خود را نسبت به پیچیدگی‌های دولت در ایران امروز روشن سازند. به گفته ایشان دولت در جمهوری اسلامی دچار نارسایی‌های ساختاری از جمله تعارض منافع گروه‌های ذینفع و فقدان بوروکراسی در معنای مدرن آن است. در مورد این ادعا چه می‌توان گفت؟ به نظر می‌رسد که کاستی عمده این دیدگاه ناشی از جدا کردن مقوله «دولت» از عرصه وسیع‌تر «حاکمیت» در ایران است. همان امری که روشنفکران را در برداشتی واقع گرایانه به سمت و سوی همنوایی با جامعه و تاکید بر توسعه سیاسی واداشته است (حجاریان اخیرا گفته است که در جمهوری اسلامی مقام رهبری به دلیل برخوردار بودن از اختیاراتی همچون عزل و نصب رییس قوه قضاییه، نیروهای مسلح و صداوسیما در حقیقت تجلی اراده جمهوریت و رییس جمهوری واقعی محسوب می‌شوند!). با این توصیف می‌توان گفت که دولت در ایران امروز تا اطلاع ثانوی صرفا یک تدارکاتچی است! امری که به تصریح از سوی خاتمی، یا تلویح از سوی روحانی هم مورد ...
  • گزارش تخلف

🔹 چرا جامعه ایران توانایی پرورش روشنفکران برجسته را از دست داده است؟.. مهران صولتی

🌱 داریوش شایگان هم رفت! یکی از آخرین چهره‌های روشنفکری این دیار درست در زمانی رخ در نقاب خاک کشید که ایران دورانی از سترونی اندیشه‌ها و انحطاط فرهنگی را از سر می‌گذراند. با درگذشت روشنفکرانی همچون آل احمد و شریعتی، به حاشیه رفتن سروش و مجتهد شبستری و اینک هم درگذشت داریوش شایگان به نظر می‌رسد که ما به طور جدی با فقدان روشنفکران برجسته مواجه شده‌ایم. ولی به راستی چرا با این احساس مواجهیم که جامعه ایران توانایی پرورش بزرگانی از این جمله را از دست داده است؟. 🖌 نقش حکومت دینی در محدود شدن امکان شکل گیری دیالوگ میان دین و جامعه: روشنفکران از آنجا که بر مرز میان سنت و تجدد حرکت می‌کنند نیازمند آن هستند که نگاهی منتقدانه به سنت داشته باشند. برای تحقق چنین نگرشی روشنفکران به شکل گیری یک گفتگوی انتقادی با مهمترین منبع سنت یعنی دین سخت نیازمندند. در همه سال‌های پیش از انقلاب روشنفکران دینی و سکولار از این بخت برخوردار بودند که با سنت دینی وارد یک دیالوگ انتقادی و سازنده شوند. نتیجه هم سودمندی همزمان برای دین و جریان روشنفکری بود. حال آنکه با تبدیل دین از منبع معرفت به منبع قدرت در سال‌های پس از ...
  • گزارش تخلف

«جوان که بودم دو کتاب در نگاه من به مرگ خیلی تأثیر گذاشتند که یکی از آنها کتاب مرگ ایوان ایلیچ تولستوی بود

ایوان در این کتاب، دارد می‌میرد و در فکر این است که حالا که دارد می‌میرد، در زندگی چه کرده است. پیامش این که شاید عدم تناسب میان زندگی و مرگ باعث شود که به هنگام مرگ احساس غبن کنیم. شیوهٔ ریلکه در مواجهه با مرگ را نیز می‌توان شیوه‌ای قهرمانانه نامید. انسانی که با طرح مداوم مسائل و اضطراب‌ها و مشکلات، هشیاری‌اش را به حد جنون می‌رساند و اصالت و صداقتش را تا حدی بیمارگونه بالا می‌برد… کتاب دیگری که بر من تأثیر گذاشت هم کتاب شعرهایی است که ریلکه در پاریس و تحت تأثیر بودلر سروده است. ریلکه در دیوان شعرش می‌گوید: «خدایا به هر کس مرگ اصیل خودش را ده، مرگی دمساز با زندگی‌اش» یعنی مرگ هرکس به زیبایی زندگی‌اش باشد. این بهترین آرزویی است که می‌توان داشت» …. 🆔 ...
  • گزارش تخلف

🔹 هفت دعا برای تحول در سال ۹۷ 🔹.. مهران صولتی.. 🌱 خدایا!

به ما عدالت همراه با آزادی، پیشرفت همراه با اخلاق، سیاست همراه با اصول، و دیانت همراه با آزادگی عنایت کن!. 🌱 خدایا! به ما بیاموز که سیاست نه منحصر به انتخابات بلکه به معنای مقاومت در مقابل هر چیزی است که جامعه را به یکسانی و حذف تفاوت‌ها فرا می‌خواند!. 🌱 خدایا! به مسئولین ما قدرت درک پیچیدگی‌های جهان امروز را عنایت کن تا دریابند که زیستن در انزوا نه نشانه استقلال است و نه پیشرفت!. 🌱 خدایا! به مردمی که بعد از گذشت یکصد سال همچنان در پیچ و خم قانون، آزادی و عدالت سرگردان اند، امید، صبوری و تلاش عنایت کن!. 🌱 خدایا! به ما که همچنان اصلاح جامعه را از دولت می‌خواهیم بیاموز که حتی اصلاح دولت هم از جامعه ساخته است!. ...
  • گزارش تخلف

🔹 آخرین تلاش‌ها در آخرین روزها! 🔹.. مهران صولتی

🌱بازداشت اسفندیار رحیم مشایی آخرین اخطار جدی به محمود احمدی نژاد بود. به نظر می‌رسد اگر احمدی نژاد نخواهد دست از سرکشی بردارد باید منتظر پیوستن به مشایی باشد. چه زمانی هم بهتر از ایام نوروز که کشور در نوعی سکوت خبری به سر می‌برد! بازداشت مشایی نشان داد که حاکمیت رفته رفته بر شرمساری ناشی از حمایت تمام عیار از احمدی نژاد طی هشت سال ریاست جمهوری اش فائق آمده و بنا است که داستان را یکسره کند. البته اقتضائات سیاست خارجی نیز در این میانه موثرند! زمزمه‌های تحریم موشکی اتحادیه اروپا و خروج ترامپ از برجام می‌تواند حاکمیت را به این نتیجه برساند که باید بر شکاف‌های متعدد موجود ولو به طور موقت غلبه کرده و تصویر واحد و یکپارچه‌ای از ایران به نمایش بگذارد. دراین میان البته باید پذیرفت که احمدی نژاد و دوستان اش هم به خاری در چشم و استخوانی در گلو تبدیل شده‌اند. در کشوری که دیری است مسئولین آن دچار ناشنوایی سیستماتیک شده و سیاست خارجی آن نه برآمده از تحولات داخلی بلکه تعیین کننده تصمیم‌های داخلی محسوب می‌شود بعید به نظر نمی‌رسد اگر به زودی شاهد بازداشت رییس جمهوری «نورچشمی» اش هم باشیم. البته احمدی ن ...
  • گزارش تخلف

🔹 اقتصاد: در سال ۹۶ همچون سال‌های پیشین اقتصاد گروگان سیاست خارجی و داخلی بود

پیش بینی ناپذیری مواضع ترامپ بر ناامنی فضای سرمایه گذاری خارجی کشور افزود و بالاگرفتن مناقشات سیاسی در داخل موجب افزایش غیر منتظره میزان نقدینگی و کاهش ظرفیت‌های تولید کشور شد. در چنین فضایی دولت همچنان با تاکید بر بودجه انقباضی کوشید تا به قیمت تداوم رکود همچنان سیاست تثبیت تورم را ادامه دهد. سال ۹۶ همچنین سال خاتمه دادن دولت به پرونده موسسات مالی غیر مجاز بود. اقدامی اصلاحی که نارضایتی‌های زیادی را در جامعه برانگیخت ولی نتوانست اقناعی عمومی را بر سر درست بودن آن ایجاد کند. از سوی دیگر در سال ۹۶ شاهد تکرار یک تجربه شکست خورده بودیم. سودهای بانکی به امید هدایت نقدینگی کشور به سمت تولید و بورس به صورت دستوری کاهش یافت ولی به جای رونق بازار سهام و در دوران رکود بازار مسکن مانند ادوار گذشته به سوی انباشت طلا و ارز سرازیر شد. همین امر موجبات جهش ناگهانی ارز و رسیدن آن به رقم بی سابقه پنج هزار تومان را در پی داشت. در ادامه بانک مرکزی با عقب نشینی آشکار از موضع قبلی خود حکم به افزایش سودهای بانکی برای جذب بخشی از نقدینگی سرگردان داد و نشان داد که ایرانیان در هیچ عرصه‌ای نه تنها از تجربیات گذ ...
  • گزارش تخلف

🔷🔹 ایران در سالی که گذشت! 🔹🔷.... ✍ مهران صولتی

🌱ایران در سال ۹۶ اگر چه روزهایی پرامید را آغاز کرد ولی در ادامه با هجوم سهمگین ناامیدی مواجه شد! مجموعه‌ای از حوادث طبیعی و انسانی دست به دست هم داد تا کشور از منظر ذهنی همچنان تکرار ملال آور سال‌های پیشین باشد! اما شاید بتوان نقطه عطف و متفاوت این سال را تلفیقی میان یک بهار پرامید با زمستانی یاس آور نام نهاد! آمیزشی که می‌تواند ناسازواره گی جامعه ایرانی را هر چه بیشتر آشکار سازد! هم اکنون مجموعه شگفتی از تناقض‌ها، چندگانگی‌ها، ناهماهنگی‌ها و موازی کاری‌ها موجبات نوعی ناپایداری دائمی را در کشور فراهم آورده‌اند. امری که اگر در کنار بی ثباتی ساختاری خاورمیانه پرآشوب قرار گیرد می‌تواند چشم انداز نگران کننده‌ای را فراروی ما ترسیم نماید! در ادامه می‌کوشم که ایران ۹۶ را از منظر سیاست خارجی، سیاست داخلی، اقتصادی و اجتماعی مورد تحلیل قرار دهم:. 🔹 سیاست خارجی: سال ۹۶ برای ایران سالی توام با افزایش ریسک در روابط خارجی بود! پیش بینی ناپذیری مواضع ترامپ بهره گیری ایران از مواهب برجام را به حداقل کاهش داد و بهبود روابط با جهان را برای کشور در وضعیت تعلیق نگهداشت! ...
  • گزارش تخلف

🔹 رمز گشایی از معمای صادق زیباکلام! 🔹.. مهران صولتی

🌱 بیش از بیست سال از نخستین باری که نام صادق زیبا کلام را شنیدم می‌گذرد. هفته نامه آبان در پاییز ۷۶ گفتگویی از او را منعکس کرد که صریحا از لزوم رابطه با امریکا سخن گفته بود. یادم هست که چند روز بعد کیهان در یادداشتی با عنوان؛ «کلام‌های زیبایی که صادق نیستند!» او را به شدت مورد انتقاد قرار داد. در همه سال‌های بعد اما این زیبا کلام بود که به شکستن تابوهای سیاسی و صراحت در کلام اشتهار یافت! البته در این میان عدم برخورد با او هم به یک معما تبدیل شده بود! بسیاری او را سوپاپ اطمینانی برای حاکمیت تلقی می‌کردند که قرار است ژستی از آزادی مخالفان را برای داخل و خارج به نمایش بگذارد! در همه این سال‌ها اما این زیبا کلام بود که صادقانه پای اصلاح طلبان ایستاد و به زبان گویای آنها در دانشگاه‌ها و مطبوعات تبدیل شد. پرواضح است که بخشی از آرای روحانی در هر دو دوره هم نتیجه تلاش‌های گسترده حقیقی و مجازی او بود. اما راز اینکه او در همه این سال‌ها توانست با کمترین احساس مخاطره به شکستن تابوهای سیاسی بپردازد ولی ناگهان دچار عقوبت شد چیست؟ ...
  • گزارش تخلف

🔹 چگونه «چهارشنبه سوری» به یک تهدید تبدیل شد؟.. مهران صولتی

🌱 خوشایندترین دروغی که در عمرم گفته‌ام به حدود سی سال پیش باز می‌گردد. چهارشنبه سوری بود و ما در کشاکش تعقیب و گریز با نیروهای کمیته‌ای آن زمان! به محض هجوم ماموران، با سایر بچه‌ها فرار را بر قرار ترجیح می‌دادیم و دوباره پس از احساس امنیت آتش دوباره‌ای می‌افروختیم! در همان زمان بود که به ذهنم رسید که در جایگاه یک قهرمان ظاهر شده و به همه بگویم که در یک تعقیب و گریز گرفتار شده و سپس شجاعانه فرار کرده‌ام! جایتان خالی! جوانان من را به عنوان یک قهرمان کوچک می‌نگریستند و همین مرا سخت خرسند می‌ساخت! داستان را طوری با مهارت روایت کرده بودم که حتی خودم هم کم کم داشت باورم می‌شد! بگذریم دروغی شیرین و خوشایند بود! این خاطره را گفتم تا از حیاتی بودن برگزاری این مراسم برای نوجوانان آن دوران سخن بگویم و از دلایل خطرخیز شدن این آیین کهن در روزگار کنونی پرسش کنم. ...
  • گزارش تخلف