تاریخ شفاهی "ایران"

تاریخ شفاهی "ایران"

«برگی از تاریخ ناخوشایند ایران زمین». ◀️تقوی گیلانی

🔴 دولتهای روس و انگلیس به ایران دراوج جنگ جهانی دوم. اکنون ۷۵ سال از آن روز شوم می‌گذرد. بهتر است بدانیم که دوقدرت بزرگ آن روزها به دلایل واهی چه بر سر ملت ما آوردند و ….. سوم شهریورماه ۱۳۲۰ خورشیدی. نخست وزیر وقت (حسن منصور) در مجلس شورای ملی حضورر یافته و برای نمایندگان ملت گزارشی به شرح زیر تسلیم می‌کند:. بطوری که از ابتدای وقوع جنگ کنونی بنا بر فرمان ملوکانه مقررر گردید دولت شاهنشاهی بی طرفی ایران را اعلام نموده باتمام وسایل و قوای خود دقیقا این سیاست را پیروی و بموقع اجرا گذاشته و با یک رویه صریح و روشن درحفظ کشور از خطر سرایت وقایع جنگ و در صیانت حقوق مشروع تمام دول که باایران روابط دارند بویژه دول همسایه کوشیده چنانکه تا حال به هیچ وجه خطری درایران از هیچ طرف به هیچ یک از آنها متوجه نگردیده. بااین حال دولتن انگلیس و بعد از اتفاق آن دولت با دولت شوروی هر دو متفقا اظهاراتی مبنی بر نگرانی از وجود یک عده آلمانی در ایران نمودند و دو نوبت در تاریخ ۲۸ تیرماه و ۲۵ مرداد بر طبق اظهارات مزبور بوسیله نمایندگان خود تذکاریه هایی تسلیم داشتند که اخراج قسمت عمده از آلمانی‌های مقیم ایران را درخ ...

یاداشت‌ها و خاطرات محمد حسین تقوی گیلانی در کانال تاریخ شفاهی. برگی از تاریخ ناخوشایند ایران زمین

پل تاریخی بر روی رودخانه اترک در شهر قوچان. رودخانه اترک سال ۱۳۱۸ ش

توسط مهندسان آلمانی برای عبور تانکهای روس ساخته شد ودر آن جایگاه هایی برای عبور انواع لوله در نظر گرفته شده است. این پل هنوز مورد استفاده مردم و خودروهای سبک و سنگین قرار می‌گیرد. پل دو قوسی با ستونهای بتنی زیبا بر روی رودخانه اترک در خیابان بازار عشق آباد (امام خمینی) قوچان واقع است. این پل بتنی سرمای تا زیر ۲۵ درجه درزمستان و سیلاب ویرانگر قوچان در سال ۱۳۵۵ و انواع زلزله در سال ۱۳۶۹ را تحمل کرده است. برخی پیرمردها از دوران جوانی و بچگی خود خاطراتی از این پل تاریخی قوچان دارند به گونه‌ای که آقای دباغ پدر شهید حمید دباغ و شیرینی فروش بازار سبزوار قوچان در کودکی از قوس پل بور کرده و در بالای آن دچار سرگیجه شدو افتاد، اما از شانس خوب در داخل اتاق کامیونی که همان لحظه از روی پل می‌گذشت، افتاد و به طور معجزه آسا جان سالم به در برد. جالب این که حدود سال ۱۳۷۲ که قصد عبور لوله گاز شهری از رودخانه اترک بود، مهندسان ایرانی متوجه شدند که آلمانها با چه ظرافتی در زیر پل ۵۴ ساله مکانهایی برای عبور انواع لوله در نظر گرفته‌اند …تاریخ شفاهی. ارتباط با ما. ...

پل روس‌ها یا پل المان‌ها. 👇👇👇👇👇👇👇

به مناسبت فرا رسیدن امر داد ماه. بیست و هشتم امرداد. حزب توده، سازمان جوانان» (مقدمه)

پس از سوم شهریور ماه ۱۳۲۰ خورشیدی که رضا شاه را خلع و فرزندش محمد رضا را به جای او گذاشتند، یکی از کارهایی که باتوجه به موقعیت آن روز مملکت انجام شد، آزاد شدن کلیه زندانیان سیاسی و علنی شدن احزاب ملی و کمونیست و در راس همه آنها حزب توده. یعنی قوی‌ترین حزب ساسی ضد سلطنت آن روز بود. چون متفقین کشورمارا از همه سو اشغال کرده بودند و دولت ایران در آن مقطع از تاریخ چندان قدرت وثباتی نداشت و از سوی دیگر شاه هم علاوه بر جوانی و کم تجربه بودن یک آدم سیاسی نبودو بزرگان وسیاستمداران آن زمان مانند ذکا الملک فروغی و دیگران او را راهنمایی و مراقبت می‌کردند. لذا احزاب. آزاد شده و روزنامه‌های بسیار و رنگارنگی با مجوز و یا بدون مجوز اقدام به انتشار کردند و تا مدتی هیچ مانع و سانسوری هم برسر راه آنان نبود. با آزادی حزب توده کلانتری‌ها در بیشتر جاها شده بودند سیاهی لشگر و به جایش احزاب و تاحدودی هم روحانیون چرخهای امور جاری مردم را می‌چرخاندند. در همین مشهد حزب توده مراکزی را تاسیس کرده بود. از جمله در خیابان ارک (امام خمینی فعلی جنب سینما فردوسی سابق. اتاقهای بالای دکاکین). ...

باز خوانی روایتی از مبارزه زنان شمال خراسان.. طیف گل جلالی

گل؛ زن شجاع و دلیر فیروزه‌ای، همسر حسنقلی، پسر دردی بیگ بود. پس از کشته شدن حسنقلی توسط نیروی تزاری، طیف گل به خونخواهی شوهرش. برخاست. با وجودی که دختری قنداق داشت اسلحه برداشت و جزء گروه مدافعین فیروزه شد …حجی قربان ابراهیم زاده از این زن شجاع جانبداری کرده او را با وجود هزاران خطر به بایرام قلی برد که تحویل. اقوام پدریش بدهد. اما طیف گل نپذیرفت. بچه خود را به پشت خود بست،. تفنگ برداشت و همراه مدافعین فیروزه. وارد جنگی سخت شد.۲۹روز همراه. ...

انعکاس خبر درگذشت مرحوم کافی در شهر مشهد بازتاب گسترده‏ای داشته است

به طوری که یکی از بزرگترین تجمعات در ۳۱ تیرماه در شهر مشهد شکل می‏گیرد. شایعه‏ای که سال‏ها در سینه طرفداران مرحوم کافی باقی مانده، عمدی بودن تصادف مرحوم کافی و دست داشتن ساواک در این موضوع است. بسیاری از عموم مردم حادثه تصادف مرحوم کافی را عمدی و از نقشه‏ها‏ی ساواک می‏دانند. بازتاب چنین مسئله‏ای در شهر مشهد و جایگاه مرحوم کافی به عنوان واعظ شهیر موجب می‏شود تا دامنه مبارزات مردم مشهد بعد از این ماجرا ابعاد جدیدی داشته باشد. ‏ روزنامه خراسان در تاریخ ۵مرداد ‏۱۳۵۷ با درج خبری به ابعاد این موضوع اشاره دارد روحانیون با امضاء و انتشار اعلامیه‏ای اعلام نموده‏اند در مراسم تشیع جنازه مرحوم کافی در مشهد عده کثیری از مسلمانان و طلاب و دانشجویان بقتل رسیده و مجروح شده‏اند، می‏خواهیم مشخصات مجروحین و مقتولین را به ما اعلام دارند. ‏ همین روزنامه در روز جمعه ۱۳مرداد ۱۳۵۷ با نقد و بررسی اعلامیه علمای مشهد راجع به قتل و جرح عده کثیری از مردم در جریان تشیع جنازه مرحوم کافی، با قاطعیت خبر درگذشت یک پاسبان را تائید می‏کند. همچنین طبق اسناد منتشر شده در جریان تظاهرات یک دستگاه پیکان آتش کشیده شده و شیشه‏ه ...

⚜ نیشابور/ عکس دسته جمعی کارکنان مجموعه باغ آرامگاه خیام / سال ۱۳۴۵.. 🆔

قدیمی‌ترین سنگ نوشته دهستان هزارمسجد کلات نادر

یادگاری تحریر یافت از روی شریعت نبوی و علی ابن ابیطالب از حال که تاریخ دوم ماه شعبان المعظمه سنه ۱۳۲۳ می‌باشد. هر کس بخواهد در قریه لایین ساز بیاورد از برای عیش و عیالشان از زینت و بازی چه اشکار و چه پنهان منع نکند به لعنت خداوند و رسول گرفتار شوند و از شفاعت پیغمبر نا امید باشد. سنگ نوشته بر روی سر درب مسجد لاین کهنه نصب بوده است و در حال حاضر در موزه کاخ خورشید کلات نگهداری می‌شود و حدود ۱۱۴ سال از تاریخ تحریر ان می‌گذرد …تاریخ شفاهی. ارتباط با ما. ...

⚜نیشابور/ امامزاده محروق. 🔸عکاس: روبرت بایرون ۱۹۳۴.. 🆔

کاروانسرای ملک, واقع در بالا خیابان. 👇👇👇👇👇

رمز گشایی از کشتار مسجد گوهر شاد توسط شهرداری مشهد

روزها در اغلب چهارراهها و معابر شهر مشهد نوشته‌ها و تراکت‌های به چشم میخورد که به حوادث نوزدهم تا بیست و یکم تیرماه ۱۳۱۴ می‌پردازد. و شاید برای خیلی از مردم نامفهوم و یا چندان اطلاعاتی راجع به ان نداشته باشند. شهرداری مشهد بعد از هشتاد و یک سال از قیام مسجد گوهرشاد, در سطح وسیعی اقدام به تبلیغ نموده است. ایا چنین رویکردهای انی و زودگذر می‌تواند به مردم درک درستی در ارتباط با یک قیام ارایه دهد, به راستی کارشناسان و مجریان این حرکت فرهنگی چگونه و بر اساس کدام اسناد و مدارک به عدد ۶۰۰نفر کشته در جریان مبارزه مسجد گوهرشاد رسیدند. ایا اسناد و مدارک ارشیوی این رقم تایید می‌کنند یا یک مصلحت اندیشی جمعی بوده است?. به طور قطع یقین اسناد دولتی ان زمان این رقم تایید نمی‌کنند, بلکه کشتار کمی را ارایه داده اند, ضمن اینکه خاطرات و برخی از نوشته ها, بالای هزار نفر را بیان کرده‌اند. انچه برای محققان جای سوال است, چگونه عدد ۶۰۰نفر بعد از هشتادو یک سال از قیام رمزگشایی شد و به راستی اجساد این شهدای گمنام در کجا دفن شده اند?. ...

(یادی از گذشته‌های دور). جنگ دوم جهانی پس از شهریور ۱۳۲۰. قحطی در مشهد

در سالهای ۱۳۲۰ _ ۲۴ یکی دشواری‌های که به دلیل ادامه (جنگ) وحضور متفقین در ایران گریبانگیر مرد م شده بود، قحطی بود. بویژه قحطی (نان) که قوت لایموت مردم و اولین مایحتاج زندگی بود. نان گندم که بکلی یافت نمی‌شد و به نانوایی‌های آن زمان روزانه مقداری جو تحویل می‌دادند تا با آن نان جو پخته و به مردم بفروشند. روزها جلو ی هر دکان نانوائی حد اقل سی چهل نفر از زن و مرد و کودک بطور انبوه می‌ایستادند و هرکدام چند ریالی دردست تا قرص نانی تهیه کنند. در آن روزگار (صف) و یا ((فرهنگ صف)) در کار نبود و هرکه زورش بیشتر بود وبهتر می‌توانست فشار بیاورد، خود را جلوی پیشخوان نانوائی می‌رساند تا زودتربتواتند قرص نانی به دست آورد ه و برای خانواده‌اش ببرد. نان داغی که از تنور خارج شده و پس از چند ثانیه در دست کسی قرارمی گرفت، وچه بسا که دربین راه در فاصله تنور و انبوه جمعیت، دیگری به هوا پریده و نان را از دست کارگر نانوا و یامشتری می‌قاپید و سکه موجود دردست خودرا به طرف فروشنده نان پرت می‌کرد و به سرعت از میان جمعیت دور می‌شد تا دیگری آن نان را از دستش نقاپد. خوب به یاد دارم که من و خواهرم که او هم بیش از هشت ن ...

(یادی از گذشته‌ها. جنگ دوم جهانی پس از شهریور ۱۳۲۰

قحطی در مشهد (۲). نبودن نان که خوراک اولیه مردم است کار کوچکی نیست و احتمممال بوجود آوردن شورش وبلوا زیاد! دولت به هر دلیل نتوانسته و یا نخواسته همان جو مخلوط با آشغال را تحویل دهد. در این موقع بزرگان شهر گرد هم نشسته وفکر کرده بودند گه چه بکنند؟ تا بتنوانند قوت اولیه مردم راتامین کرده و دچار مشگلات بزرگتری نشوند. بله، بلدیه یا شهرداری که تازه دوران فطرت خود را گذرانننده و داشت کم کم شکل می‌گرفت، دستور دادند تا برنج و لوبیا تهیه کرده و دراختیار تعدادی از صاحبان دکاکین عطاری، بقالی، و … قرار دهند تا آنان دردیگهای مسی بزرگ مخصوص میهمانیها، پلو لوبیا پخته و به مردم بفروشند تا مردم آن را بحای نان روزانه مصرفذ کنند کهد مشگل تازه‌ای پیش نیاید. اگنون با گذشت سالیان دراز، فکر می‌کنم آن کار در آننن روزهای سخت و بحرانی بسیار سنجیده وبجا بوده. به یاد دارم پدرم کمه شاید خود خجالت می‌کشید کاسه در دست سراغ پلو لوبیا برود. یک کاسه مسی با یک تومان (دهریال) به من می‌د اد و من می‌رفتم بازار مممروی‌ها که متصل به کوچه محل زندگی مابود، یک تومتن را به بقال می‌دادممم و بقال کاسه راپراز پلو می‌کرد و برمی گشتم ...

نقشه شهر تهران ترسیم بره زین که در کاخ موزه گلستان نگهداری می‌شود

کتاب بره زین تحت عنوان سفر به جنوب ایران در سال ۱۸۲۶م به چاپ رسیده است.

به طور کلی بسیاری از آهنگ‌هایی که در شمال خراسان زمانی برای سوگ اجرا می‌شد پس از گذشت سالیان دراز آرام، آرام تغییر شخصیت داده

از آنها گاه به عنوان آهنگ‌های رقص نیز استفاده می‌شود. مثلا «های‌های رشیدخان» که ابتدا برای سوگ بوده، امروزه یک موسیقی شاد و برای رقص است. موسیقی کردی شمال خراسان را موسیقی کرمانجی نامند. در مجموعه کرمانج شمالی شامل کردهای خراسانی، آذربایجان غربی و ترکیه و شمال عراق و سوریه است و کرمانج جنوبی به کردهای جنوب دریاچه ارومیه و مهاباد و کردستان و کرمانشاهان و سلیمانیه عراق گفته می‌شود که از نظر گویش باهم متفاوتند. تفاوت میان کرمانج شمالی و جنوبی در زمینه موسیقی نیز مشهود است. به عنوان مثال می‌توان به آهنگ «لو» اشاره کرد که از اصیل‌ترین و باستانی‌ترین نغمات ایرانی است و وجه تمایز کرمانج شمالی و جنوبی نیز هست. بدین معنی کسی که بتواند «لو» بخواند، می‌تواند از کرمانج شمالی باشد. موسیقی کرمانج شمالی همچنین در جمهوری ترکمنستان، که سابق به سرزمین خوارزم معروف بود و تا قبل از قرارداد ۱۲۹۹ ش. جزء ایران محسوب می‌شد، نیز وجود دارد (در دوران صفویه بخشی از اکراد را در خوارزم استقرار دادند). ...

های‌های رشیدخان سردار کل قوچان. به قلم: محمد جابانی

خان شجاع‌الدوله، حاکم قوچان از افراد میهن‌دوست کشور بوده است. حکومت سی و پنج‌ساله او در قوچان موجب شده بود که ترکمانان از دست‌اندازی به حوزه خراسان صرفنظر کنند و آرامش در منطقه قوچان حکم‌فرما باشد. بر اثر قراردادهای ننگینی که در حکومت قاجاریه بسته شد، شهرهای زیادی از پیکره این کشور جدا و به روسیه واگذار گردید. قرارداد آخال نیز از همان ننگین‌نامه‌ها بود. شهر فیروزه را که هم‌اکنون هم در ترکمنستان درخشش خاصی دارد، برابر با قرارداد، می‌بایستی به روسیه تحویل دهند. چندین بار به شجاع‌الدوله دستور حرکت به سوی ترکمنستان و تحویل فیروزه داده شده بود، معذالک هر بار او به بهانه‌های مختلف نرفته بود، تا اینکه ناصرالدین‌شاه فرستاده مخصوص خود را به نام محمد صادق خان امین نظام از مرکز اعزام داشت و مؤکدا به شجاع‌الدوله دستور داد که فیروزه را تحویل دهند. چون شهر فیروزه در حوزه حکومتی شجاع‌الدودله قرار داشت این بار به ناچار عازم محل گردید، ولی به نزدیکان خود گفت که دعا کنید این مأموریت من به انجام نرسد. کاروان به سوی فاروج راه می‌افتد. تا آنجا را با کالسکه رفته بودند بعد از فاروج، امیر هوس اسب‌سواری می‌کند ...

نام «قاسم‌آباد» را جلال‌الدین تهرانی انتخاب کرد

٥٠، ٦٠سال پیش بود که شرکت بزرگی به نام «دکتر کوروش» برای بررسی وضعیت آب از تهران به مشهد آمدند. در این سفر از سه منطقه مشهد بازدید صورت گرفت؛ نوغان، انتهای رضاشهر و قاسم‌آباد که آن موقع بیابانی بیش نبود. نتیجه بررسی این گروه بعد از بازگشت به تهران این بود که: «آب قاسم‌آباد، هم بهتر است و هم بیشتر». برای همین عده‌ای متخصص با همکاری تعدادی از بچه‌های سازمان آب، ١٤حلقه چاه عمیق در منطقه قاسم‌آباد حفر کردند. کار که انجام شد، سید جلال تهرانی، استاندار وقت را با ماشین خودش بردم برای بازدید. این آدم منجم هم بود و برای خودش کارهایی می‌کرد. رفتیم وسط بیابان‌ها و مدام از این تپه بالا می‌رفتیم و از آن تپه می‌آمدیم پایین. یادم هست گفت: «مهندس من را داری کجا می‌بری؟». خلاصه رسیدیم به محل چاه‌ها. ...

روایت قاسم خالدی از نامگذاری قاسم اباد مشهد. 👇👇👇👇

شفاهیات به جای تاریخ شفاهی. افسانه نجم آبادی. به نقل از روزنامه اعتماد

شماره۳۵۴۱. سال‌های اخیر هم در مراکز دانشگاهی خارج از ایران و هم در مراکز دانشگاهی داخل ایران به مقیاس بسیار وسیع تاریخ شفاهی، صحبت کردن با افراد مختلف، ضبط آنها و در مواردی پیاده کردن این اسناد صوتی و تکثیر آنها رایج شده است. به نظر من مشکلی که برخی اوقات در مورد تاریخ شفاهی رخ می‌دهد این است که در واقع عنوان تاریخ شفاهی چندان دقیق نیست. زیرا مصاحبه‌ای که می‌شود و پیاده می‌شود و تکثیر می‌شود، خودش تاریخ نیست، بلکه یک ماده خام برای تاریخ‌نگاری است. همان‌طور که عکس‌ها و اسناد ماده خام برای تاریخ‌نگاری هستند. اما به هر حال این اصطلاح به صورت تاریخ شفاهی رایج شده و این امر مشکل ایجاد می‌کند. در حالی که بهتر است این اصوات و مواد خام ضبط شده را «شفاهیات» در برابر مکتوبات بخوانیم. ایجاد این مجموعه‌های شفاهیات تحت عنوان تاریخ شفاهی گاهی برای تاریخ‌نگاران تشویش خاطر ایجاد کرده است که آیا این شفاهیات اعتبار سند بودن و استناد تاریخی دارند یا خیر؟ به خاطر داشته باشیم این‌گونه عدم اعتماد در دهه‌های پیش در مورد بسیاری از مکتوبات وجود داشت. ...