مرجع محتوای تخصصی مطالعات اجتماعی دین: نشستها، همایش ها، پایان نامه ها، معرفی کتاب، مقالات، پژوهشها و یادداشت‌های تحلیلی. اطلاع رسانی، تبادل و دریافت مطلب: مریم محمدی اکمل @maryam_mohamadiakmal


🔺به یاری هموطنانمان بشتابیم

سیدحسین سراج زاده (رییس انجمن جامعه شناسی ایران و عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی). ✅ در روز فرخنده مبعث حضرت محمد مصطفی (ص) پیامبر رحمت و مکرمت‌های اخلاقی، با کلامی از آن بزرگوار، که وجه مشترک آموزه‌های همه پیامبران و مصلحان است، و قاعده طلایی اخلاق نامیده شده، سخن را آغاز می‌کنم:. «آنچه را برای خود می‌خواهی برای دیگران هم بخواه.». ✅ با بارندگی‌های کم سابقه نوروز امسال سیل‌های سهمگین و ویرانگری به راه افتاد که جان شماری از هموطنان عزیزمان را گرفت و به دارایی‌ها، خانه و کاشانه، و کسب و کار و مزرعه شمار قابل ملاحظه‌ای از مردم، به ویژه در استان‌های گلستان، مازندران، فارس، لرستان، ایلام و خوزستان، خسارت‌های گسترده‌ای وارد کرد …✅ در روزهایی که گذشت مردم و دستگاه‌های مسئول در مناطق درگیر سیل، که از گلستان در شمال شرق تا خوزستان در جنوب غرب کشور را در بر می‌گرفت، برای کاهش خسارت‌های جانی و مالی و مهار بحران، تلاش‌های شبانه روزی و طاقت فرسایی داشتند، با وجود این، ابعاد فاجعه بسیار بزرگ و و ویرانگر بوده است.. ✅ اینکه این سیل‌های ویرانگر، چقدر طبیعی و چقدر ناشی از نحوه مواجهه جامعه ما (مدیران و م ...
  • گزارش تخلف

🔻پرده‌های ابهام حجاب فاطمه زهرا🔻.. ✍🏻محمد موسوی عقیقی.. (قسمت اول)

🔹در بین شیعیان فاطمه زهرا بزرگترین نماد برای حجاب است. دم دست‌ترین سخنی که مردم در مواقع دفاع از حجاب از فاطمه زهرا نقل می‌کنند عبارت «خیر للنساء ان لایرین الرجال و لا یراهن الرجال: برای زنان بهتر آن است که نه مردان (نامحرم) را ببینند نه مردان آنان را» است. (۱) بسیاری از فقیهان برای اثبات پرده نشینی زنان به این روایت استناد کرده‌اند. (۲) عبدالله مامقانی معتقد است زنان باید خانه نشین باشند چون فاطمه زهرا از اینکه مردان با زنان در اختلاط باشند نهی کرده است. (۳). 🔸فقیهان زیادی بر اثر همین روایت معتقدند که زنان باید در خانه هایشان حبس شوند و هیچ مردی بر آنان وارد نشود. این فتوا هرچند مورد اتفاق علمای قدیم بوده، با این حال اکثریت علمای معاصر هم از صدور چنین فتوایی در کتاب‌های فقهی خود ابایی نداشته‌اند. طباطبایی یزدی و بسیاری از فقها در «عروة الوثقی، کتاب النکاح، فصل فی فضل النکاح و آدابه، مسأله۱۵» نوشته‌اند:. 🔹 «یستحب الحبس المرأة فی البیت، فلا تخرج إلا ضرورة، و لایدخل علیها احد من الرجال: حبس کردن زنان در منزل ثواب دارد، به گونه‌ای که تنها در مواقع ضروری از خانه خارج شود. ...
  • گزارش تخلف

🔻نقد یکی از اعضای دین و جامعه بر ""🔻.. 🔸 «هردم از این باغ بری می‌رسد»

🔹تا دیروز نزاع بر سر «دهه سازی» بود و امروز مسأله بر سر «ایام‌سازی» …🔸تقویم جمهوری اسلامی یک روز به نام طبیعت، روز دیگر به نام رحلت فلان عالم، روز سوم به نام وفات فلان دانشمند و … در حال پر شدن است …🔹بجاست پرسیده شود:. از این «فربهی مناسک» چه چیزی عائد جامعه می‌شود؟. چه سودی عائد مردم می‌‌شود؟. این کنش‌گری‌ها چه تاثیری بر روند دین‌داری مردم می‌گذارد؟. 🔸با همین روند اگر پیش برویم تا چندی دیگر باید آرزوی یک روز «خالی از مناسبت» را به گور ببریم. البته عسر و حرجی بر این افراد نیست، وقتی عرصه فرهنگ که مهمترین بخش یک نظام است، بعد از چهار دهه از انقلاب، همچنان فشل باقی بماند، طبیعی است که توده مردم با کلیدواژه «آتش به اختیار» متولی این عرصه شده و هر روز مناسکی را جعل و وارد جامعه دینی کنند …🔹خدا میداند چه میزان از مناسکی که امروز برایش سینه چاک می‌کنیم و مخالفت با آن را در حکم «محاربه با امام زمان» می‌شماریم در سال‌های نه چندان دور از سوی تعدادی افراد مجهول الحال کم‌خرد، پایه‌گذاری و به نام اصل اصول دین به خوردمان داده شد. «التماس تفکر!». ...
  • گزارش تخلف

♦️مالزی شعبه «مرکز برتری حلال» را در بوسنی افتتاح می‌کند

💬دکتر عزیزه اسماعیل، معاون نخست وزیر مالزی:. 🔹دولت قصد دارد فعالیت‌های حلال را در سطح جهانی افزایش داده و در همین راستا نیز تا پایان ماه جاری «مرکز برتری حلال» نخستین شعبه خود را در خارج از این کشور و در کشور بوسنی افتتاح خواهد کرد …🔸این مرکز برنامه‌های توسعه ظرفیت حلال، آموزش و تربیت را برای صنایع در راستای گرفتن گواهینامه حلال فراهم خواهد ساخت …🔹مسلمانان نیز باید با دیگر نقش آفرینان جهانی در انقلاب دیجیتالی همراه باشند و بتوانند از این سکوها برای نشان دادن راه زندگی اسلامی که برای همه شایسته و مناسب است استفاده کنند …🔸این مرکز همچنین به زودی در نقاط دیگر جهان نیز شعباتی خواهد زد …🔰منبع: شبکه اجتهاد. ...
  • گزارش تخلف

🔻 بعثت چگونه انقلابی است؟ 🔻.. ✍🏻احسان شریعتی

🔸» … تفاوت دو خط مشی انقلاب و اصلاح در عصر جدید، به‌معنای تغییرات ریشه ای- دفعتی (نمونۀ انقلاب فرانسه) در برابر تحولات تدریجی–تکاملی (در کشورهای شمالی پرتستان)، یک تفاوت کمی است و نه کیفی، زیرا هردو در یک مسیر سیر می‌کنند:. 🔹تحقق آرمان‌ها یا فرا-روایت‌های پیشرفت و ترقی، انسان‌باوری، آزادی‌خواهی، حق و عدل طلبی این‌جهانی، بشری، و شهروندی … 🔸و اما تفاوت «بعثت»، یعنی اصلاح انقلابی (خود-) آگاهی‌بخش، با انقلاب و اصلاح مدرن، در بعد فلسفی یا اخلاقی است، که هر دو فاقد آن بار ویژۀ قدسانی و معنوی اند. در اینجا، هدف نوسازی برای نوسازی، یا کسب قدرت از راه خشونت (re-volu = منقلب‌شده)، و یا استمرار قدرت به شکلی نو (re-forme = اصلاح‌شده) نیست، بلکه هدف غایی و نهایی، آفرینش یک تحول (تا مرز گسست) عمیق معرفتی-بینشی و ارزشی -اخلاقی در افراد و آحاد جامعه است … «…برای خواندن متن کامل، لینک زیر را لمس کنید 👇. سخنرانی‌ها. ...
  • گزارش تخلف

📚کتاب «قرآن و زنان» …🔸کتاب «قرآن و زنان» نوشته «بنیامین ایدریز»، کتابی به زبان آلمانی است که در سال ۲۰۱۹ میلادی در آلمان چاپ و منت

نویسنده کتاب «قرآن و زنان» می‌خواهد، این نظریه را تغییر دهد. در این کتاب، بنیامین ایدریز درباره بخش‌هایی از اسلام نوشته که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. منبع سخنان او قرآن است …🔹بنا به اعلام رایزنی فرهنگی ایران در آلمان؛ در این کتاب، مسائل به سادگی بیان شده و خواندن آن، حتی برای کسانی که دانشی نسبت به اسلام ندارند، مناسب است. خواندن این کتاب به کسانی توصیه می‌شود که به ‌دور از هرگونه پیش‌داوری درباره اسلام، می‌خواهند درباره این دین و جایگاه زن در قرآن بیشتر بدانند …🔰منبع: طلبه بانو …. ...
  • گزارش تخلف

♦️آیا اسلام با حقوق بشر امروزی سازگار است؟ ‌

🔹اسلام و حقوق بشر؛ آیا با هم در تضاد و تقابلند یا قابل ترکیب؟ آیا می‌توان مسلمان بود و به متن دین اسلام باور داشت که منتقدان می‌گویند از تبعیض و نابرابر‌ی‌های جنسیتی و مذهبی خالی نیست و همزمان به اصول حقوق بشر هم پایبند بود؟. 🔸پاسخ مهرداد درویش‌پور، جامعه‌شناس به این پرسش منفی است. او می‌گوید هر جا دین گسترش پیدا کرده حقوق بشر محدودتر شده. برعکس داریوش محمدپور، دانش‌آموخته علوم سیاسی از دانشگاه وست‌مینستر دانشگاه لندن می‌گوید: «فرد مسلمان می‌تواند هم مسلمان باقی بماند هم به حقوق بشر ملتزم باشد» …🔰منبع: روشنفکری دینی. ...
  • گزارش تخلف

♦️محمد: پیامبر صلح در میان برخورد امپراطوری‌ها | اثر خوآن کول، استاد دانشگاه میشیگان

🔸این کتاب به رویکرد صلح‌آمیز پیامبر اکرم بر اساس قرآن و روایات کهن پرداخته و به بسیاری از سوالات و اشکالات غربی علیه اسلام پاسخ داده است …🔹نویسنده در پاییز گذشته در مرکز ولید بن طلال در دانشگاه جورج تون، ایده‌های خود را در قالب یک سخنرانی ارایه کرد. ارتباطات شیعه. ...
  • گزارش تخلف

♦️رونمایی از کتاب «اسلام: اعتقاد و حیات» در صربستان

👤کتاب «اسلام: اعتقاد و حیات»، اثر پروفسور «دارکو تاناسکویچ»، اسلام‏‌شناس مشهور صربستانی در آمفی‌‏تئاتر ساختمان مرکزی کتاب‏خانه‏ ملی صربستان در بلگراد، پایتخت این کشور رونمایی و معرفی شد …🔹چاپ نخست این کتاب، ۱۰ سال قبل به عنوان یکی از منشورات صدمین سال فعالیت «انجمن ادبی صربی» روانه‏ بازار کتاب در صربستان و منطقه بالکان شد و از آن زمان، کتاب پروفسور «تاناسکویچ» به یکی از مراجع مهم بازشناسی اسلام در میان دانشجویان صربستانی مبدل شد.. 🔸چاپ سوم کتاب، چند فصل جدید، همچون فصول حقوق زن در اسلام، اسلام و مسئله‏ ناسیونالیسم، اسلام و دموکراسی و اسلام و تولرانس (تحمل پذیری) را هم دربردارد …🔹 «تاناسکویچ» هدف از نگارش این کتاب را بازشناسی اسلام به عنوان دینی با شور و نشاط حیرت‏‌انگیز در اعصار مختلف دانست. جذابیت اسلام، از نظر وی، حتی در دنیای مدرن که عموما بی‏‌علاقه به معنویت دینی است، کم‏رنگ نشده است …🔰منبع: شبکه اجتهاد. ...
  • گزارش تخلف

♦️گمان میکردند قرآن در ارث مرد را بر زن مقدم کرده است، غلط است آقا!

🎥 فیلم کامل سومین قسمت از برنامه، گفتگو با آیت الله، مرجع تقلید و استاد حوزه علمیه:. 🔹 «تقریبا اتفاق علمای مسلمین این است که نظر علما خود دین نیست، چرا که احکام را به دو دسته احکام و تقسیم کرده‌اند. همین مسئله به این معناست که نظر علما است نه خود دین …🔸در صورتی که در یک مسئله چندین نظر داشتیم، اگر همه آن‌ها دین باشد و لازم می‌آید. شما اگر نظر عالم را مساوی دین کردید، لازمه‌اش این است که دین چندین بشود در واقع …🔹اگر شما با توجه به شرایطتان کردید و دیدید تشیع مکتب حقی است، این برای شما در قیامت کافی است. شما در قیامت می‌گویید من با توجه به شرایط و استطاعتم به قدری که توانستم مطالعه کردم و به این دلیل رسیدم و شیعه شدم که البته این هم ۱ درصد است و ۹۹ درصد ما با توجه به شرایط تولد و جامعه و … شده‌ایم. خب اگر بگویید تشیع این افراد قبول نمی‌شود که اکثر هم باید بروند، اما اگر بگویید قبول است، چرا آن کسی که در جامعه متولد شده نباشد؟. 🔸بنده می‌گویم از بعد نظری هر صاحب نظری دارد دلیل خود را بیان کند و ما هم باید بگذاریم، اما اگر کسی بخواهد در مقام دست به کار شود و نظرش را به کرسی بنشاند و بگوید ی ...
  • گزارش تخلف

♦️.. 🔹در راستای توسعه تقویم شیعی و مناسبت سازی:. «۲۶ رجب: سالروز وفات حضرت ابوطالب»

🔸با توجه به اختلاف منابع سنی و شیعه درباره خداپرستی عموی پیامبر، گرامیداشت وی استعداد بالایی برای شیعه گرایی و تبدیل به یک عامل هویتی تمایزبخش را دارد. با این وصف، تاکید جریان تشیع هویتی (برائتی) بر ترویج این مناسبت قابل فهم است. بعید نیست در روایت شیعی دیر یا زود «وفات» به «وفات شهادت گونه» و پس از آن هم «شهادت» مبدل گردد و این شخصیت بزرگ تاریخ اسلام، به جای محور وفاق مسلمانان به محوری برای تفرقه بدل گردد …🔹 (به امضای پایین پوستر توجه کنید: «ستاد بزرگداشت حضرت ابوطالب (ع)»). ▪️۱۳۹۸/۱/۱۲. 🔰منبع: دین، فرهنگ و جامعه - محسن حسام مظاهری. ...
  • گزارش تخلف

🔻ضرورت بازگشت به گفت‌گوی بعثت🔻. ✍ مهراب صادق‌نیا

🔹 پیامبر اسلام، صلوات‌الله و سلامه علیه، در جامعه‌ای از دریافت وحی و نبوت سخن گفت که پیش‌تر یهودیان و مسیحیان شبه‌جزیره‌ی عربستان از آن‌ها سخن گفته بودند. مفاهیم دیگر و نیز گزارش‌های تاریخی‌ای که بعدها قرآن کریم از آن‌ها سخن گفت، مفاهیم و گزارش‌هایی بودند که در متون مقدس یهودی و مسیحی آمده بودند. این مشابهت چنان بود که شماری از یهودی‌ها و مسیحی‌ها گمان می‌بردند پیامبر اسلام سخن تازه‌ای نیاورده و همان مفاهیم را با ادبیاتی تازه بازگو می‌کند. خود پیامبر نیز، دست کم تا زمانی که در مکه بود، گویی اصراری به بیان تفاوت مفاهیمی که تعلیم می‌دهند با باورداشت‌های یهودی و مسیحی نداشت. حتی رسما اعلام کردند که خدایی با او سخن گفته است که «علم بالقلم» است؛ و این تلویحا به این معناست که خدایی با ایشان سخن گفته است که پیش‌تر تورات و انجیل را به حضرت موسی و عیسی داده است …🔸 در مدینه شرایط قدری متفاوت بود و قرآن کریم به گونه‌ای سخن گفت که تفاوت‌های یهودیت و مسیحیت مورد نظر پیامبر با آن‌چه یهودیان و مسیحیان شبه‌جزیره می‌گفتند آشکار شد و قرآن کریم برخی بدعت‌ها و انحراف‌های یهودیان و مسیحیان را گوش‌زد کرده و ...
  • گزارش تخلف

🔻 [زیست اخلاقی و مسئولیت در برابر دیگری: رسالت اسلام اخلاقی و اجتماعی محمد رسول الله ص] 🔻

✍🏻سید محمود نجاتی حسینی، ۱۴ فروردین ۱۳۹۸. 🔹 بر خلاف «اسلام سیاسی» (و بعضا اسلام گرایی فقاهتی) که رسالت محمد رسول الله ص را در تشکیل حکومت و به دست گرفتن قدرت و‌اعمال سلطه بر مردمان با هدف برپایی احکام دینی در زمین می‌داند، در حقیقت رسالت محمد رسول الله ص رسالتی است «اخلاقی و اجتماعی». با هدف:. شکل دادن به اجتماعی از مسلمانان اخلاقی معنوی (مدینه النبی). است که بر مبنای «اخلاق شهروندی» در برابر دیگری (بندگان خداوند) احساس مسئولیت می‌کنند و به دنبال «جامعه‌ای انسانی و امن و‌ارام و ازاد برای خود و دیگری» هستند …🔸لذا «رسالت اخلاقی و اجتماعی» محمد رسول الله ص در دو «اصل انقلابی قرآنی» زیر خلاصه می‌شود:. 🔘 زیستن اخلاقی معنوی. [انی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق]. (من برای کامل کردن کرامت‌های اخلاقی معنوی مبعوث شدم). 🔘مسئولیت در برابر دیگری. ...
  • گزارش تخلف

🔻 فاجعه جهل مقدس🔻. (خلاصه کتاب «فاجعه جهل مقدس»).. ‍ ✍️ آیت االله محقق داماد

🔹من این اصطلاح را از جوردانو برونو فراگرفته‌ام:.۴۱۱ سال پیش در روز ۱۷ فوریه سال ۱۶۰۰ میلادی جوردانو برونو، فیلسوف ایتالیایی پس از گذراندن ۸ سال در سیاه چال‌های خوفناک دادگاه انکیزاسیون (تفتیش عقاید) در میدان کامپو دی فیوری شهر رم زنده زنده در آتش سوزانده شد …🔸 جوردانو برونو کسی بود که از حق تمام انسانها برای اندیشیدن بدان گونه که دلشان می‌خواست، دفاع می‌کرد. او برای ایده هایی که درست آئینی را به مردم تحمیل می‌کرد، جایگزینی ارائه داد.. 🔹 قبل از اینکه جوردانو برونو در آتش سوزانده شود، جلادان پاپ برای اینکه او را از گفتن سخنان کفرآمیز، از نظر دادگاه انکیزاسیون، بازدارند، زبانش را قطع کردند. این سرنوشت اغلب فلاسفه و دانشمندان دوره انکیزاسیون (تفتیش عقاید) کلیسای کاتولیک بود …🔸 نوشته‌اند که وقتی برونو را به یک میله آهنین بسته بودند و انبوهی از هیزم برای سوزاندن او جمع کرده بودند، اوهم ساکت بود و تسلیم شده بود وچیزی نمی‌گفت؛ ولی اتفاقی افتاد که یک جمله تاریخی گفت که در تاریخ باقی ماند. آن اتفاق این بود که ناگهان دیدند پیرزنی نزدیک شد و تکه هیزمی در دست دارد و با آوردن نام خدا برلب، آن را به ...
  • گزارش تخلف

🔻 جامعه‌شناسی فقه اسلامی۵ / تقلید از أعلم و زمینه‌های سیاسی و اجتماعی آن🔻.. ✍ جواد شریفی

🔹در فقه به فتوایی که مخالف فتوای رایج نزد دیگر فقیهان باشد، «فتوای شاذ» یا «تفرد فتوایی» گفته می‌شود …🔸چندین سال پیش‌تر یکی از سرگرمی‌های علمی من در حاشیه تحصیل فقه، گردآوری همین تفردات فقهی از فقیهان امامیه بود. اما پیش از آن‌که ذهن و زاویه نگاهم از جامعه‌شناسی متأثر شود، اهمیت این کار را درک نکرده بودم. جامعه‌شناسی این بینش را به من داد که بررسی غلبه یا انزوای یک فتوای فقهی در دوره‌های مختلف تاریخی می‌تواند دلالت‌های جامعه‌شناختی ظریفی داشته باشد. فتاوای شاذ را می‌توان به مثابه سنگ‌واره‌هایی از دوره‌های مختلف تاریخی و نشانگر شرایط زمانه خویش دانست …🔹برای نمونه، امروزه نزد فقیهان شیعه «وجوب تقلید از أعلم» فتوای غالب و رایج است. یعنی هر مسلمان مکلف باید مجتهدی که از دیگر مجتهدان داناتر باشد را بیابد و از آراء فقهی او تبعیت کند …🔸از میان فقیهان متأخر و معاصر برخی با این فتوا مخالفت کرده‌اند. محمدحسین کاشف الغطاء در «سؤال و جواب» می‌نویسد: اگر شناخت أعلمیت سخت و پرزحمت باشد، تقلید از أعلم واجب نیست. نیز محمدحسن نجفی در «جواهرالکلام» می‌نویسد: ترجیح مفضول با تمکن از فاضل جایز است و فرقی ب ...
  • گزارش تخلف

🔻ضرورت «جامعه‌شناسی انجمن حجتیه» 🔻. (به بهانه پخش مستند «پوستین وارونه» از سیما)

✍ محسن حسام مظاهری …۱. مستند «پوستین وارونه» به کارگردانی محمدمهدی خالقی، اثری است در نقد «انجمن حجتیه». این فیلم را چند ماه پیش دیدم. راوی و محور اصلی فیلم، رضا اکبری آهنگر است؛ از منتقدان مشهور انجمن و صاحب مقالات و سخنرانی‌ها و کتاب‌هایی در این موضوع ازجمله «تاریخچه و تفکرات انجمن حجتیه» و «نگاهی به تاریخچه و تفکرات جریانات شبه‌حجتیه‌‌ای». من به‌دلیل علاقه‌ام به این موضوع، نوشته‌های ایشان را دنبال کرده‌ام. به نظرم نه آثار وی و نه فیلم مذکور، هنوز نتوانسته‌اند از کتاب «در شناخت حزب قاعدین زمان» (اثر عماد‌الدین باقی) گامی فراتر بگذارند. نوعا همان حرف‌ها تکرار شده است با همان محورها، منتها کمی تفصیل‌یافته با خاطرات شخصی راوی و نقل‌قول‌هایی از کسانی که به‌هردلیل میانه‌ای با انجمن ندارند یا از آن جدا شده‌اند. …۲. «انجمن حجتیه» یکی از مهم‌ترین و اثرگذارترین سازمان‌های مذهبی در ایران معاصر است و به‌عنوان یک تجربه و الگوی فعالیت دینی، ارزش آن را دارد که موضوع چند رساله‌ی دانشگاهی باشد. ...
  • گزارش تخلف