مرجع محتوای تخصصی مطالعات اجتماعی دین: نشستها، همایش ها، پایان نامه ها، معرفی کتاب، مقالات، پژوهشها و یادداشت‌های تحلیلی. اطلاع رسانی، تبادل و دریافت مطلب: مریم محمدی اکمل @maryam_mohamadiakmal


🔶حاشیه‌ای فقهی بر ماجرای «دختران خیابان انقلاب».. 🔻علی‌اشرف فتحی

مسأله حجاب زنان در ایران، تاریخی به درازای عمر ورود مدرنیته و مفاهیم مدرن به کشورمان دارد. نه رضاشاه آغازکننده آن بوده و نه توانست پایان‌بخش این جدال باشد؛ بلکه با اجباری کردن پوشش خاص برای مردان و زنان، بدفهمی بزرگ تاریخی بر سر این مسأله ایجاد کرد. اکنون با موضع‌گیری آیت‌الله خامنه‌ای علیه «دختران خیابان انقلاب»، «فریب‌خورده» دانستن‌ آنان و «کوچک و حقیر» خواندن حرکت‌شان، نقطه عطفی در این جدال پدید آمده است. هم‌سو با وی چند تن از مراجع تقلید قم نیز موج تازه اعتراضات علیه «حجاب اجباری» را محکوم کرده‌اند. آیت‌الله‌العظمی مکارم شیرازی گفته که بی‌حجابی در صحنه اجتماع یک «فعالیت عمومی» و همانند «رشوه‌خواری» است که باید در مقابل آنها ایستاد. آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی نیز حرکت موسوم به «دختران خیابان انقلاب» را مخالفت با آیه ۳۱ سوره نور دانسته و گفته که اگر ما امر به معروف و نهی از منکر کنیم قطعا بی‌حجابی از بین خواهد رفت. آیت‌الله‌العظمی سبحانی تبریزی نیز صحبت درباره اجبار یا اختیار در امر واجبی چون حجاب را بی‌معنا دانسته است. آیت‌الله‌العظمی نوری همدانی نیز دختران موسوم به «دختران خیابان ا ...
  • گزارش تخلف

☑️خوانش انتقادی جامعه شناسی دورکیم و مسائل جامعۀ ایران. ♦️یک قرن پس از دورکیم. نشست چهارم

با حضور:. سارا شریعتی، حسن محدثی گیلوایی. سید حسین نبوی، رحیم محمدی. مهسا اسداله نژاد.
  • گزارش تخلف

🔷نقش مبانی انسان شناسی در فقه.. حجت الأسلام علی شفیعی

این‌که فقیه ما چه تصویری از انسان دارد، می‌تواند در فقه او تأثیر گذار باشد. پاره‌ای از آرای فقیهان ما نشان می‌دهد که در فقه انسان یا بخشی از انسان، شیء دیده و انگاشته شده است نه انسان. چون شیء دیده شده است، حقوقی برای آن دیده نشده است …اگر بگوییم کلام در فقه تأثیر گذار است، ادعای گزافی نیست. اگر کسی بحث کلامی خود را اصلاح نکند همین را در فقه بیاورد، فاجعه رخ می‌دهد؛ بنابراین اگر شما مبانی خود را درست نکنید فقه شما درست نمی‌شود …در روابط جنسی زن و مرد، تصویری که فقه ما دارد تصویر شیء است. در فقه ما نکاح را جزء معاملات می‌آورند و وقتی جز معاملات آمد یک طرف بایع است و یک طرف مشتری است. این اولین خطای فاحشی است که اتفاق افتاده است. مگر لازم است تمام قراردادهای اجتماعی را در معاملات و عبادات قرار بدهیم؟ چه لزومی دارد؟ چرا ما یک سنخ جدید قرارداد تعریف نمی‌کنیم؟. ...
  • گزارش تخلف

🔷ورود روحانیت به عرصه طب نه ضرورت است و نه صلاح. ابوالقاسم علیدوست استاد درس خارج حوزه علمیه قم

🔹شکی نیست که روایات زیادی از ائمه علیهم‌السلام داریم که در باب طب وارد شده است و به تبع ائمه علیهم‌السلام علمای زیادی هم داشتیم که به این مسئله ورود کرده‌اند؛ مثلا همین روایتی که از امام علی علیه‌السلام خواندم را به پزشکان نشان می‌دهیم بسیاری از آنها متعجب می‌شوند و از عمق نگاه معصومین علیهم‌السلام‌ به وجد می‌آیند. خب این بیان ائمه ورود به مسائل طبیست! آنهم گزاره‌ای ‌است که ریشه بسیاری از مسائل طبیست. البته در باب مصادیق و جزئیات هم روایات طبی فراوانی داریم. در طول تاریخ علمای بزرگواری هم که در فقه اصول تحصیل کرده‌اند و هم حکیم و طبیب بوده‌اند بسیار داشته‌ایم …🔹اصل ورود به روایاتی که با عنوان مسائل طبی داریم، ورودی صحیح و ممدوح است و بی انصافی است که آن را با هواپیمایی اسلامی و جاده کشی اسلامی هم ردیف کرده و آن را به نقد بکشیم، این بی انصافی و نوعی لجاجت است، با وجود این اسناد، طب اسلامی داریم چنانکه طب مسلمین نیز داریم و آن طبی است که در تمدن اسلامی بالنده شده است و فعالیت‌های ابن سینا و زکریای رازی را از تمدن مسلمین می‌توان شمرد …🔹اصل این ورود ممدوح است ولی آسیب‌هایی در این میان است ...
  • گزارش تخلف

‍ 🔷اداره‌ای به نام «حوزه»؟. (نگاهی به دفترچه‌ی آزمون ورودی حوزه‌های علمیه).. مهدی سلیمانیه

▪️حوزه علمیه، سالهاست با تشکیل «شورای عالی مدیریت حوزه»، به سمت تبدیل شدن به یک اداره-سازمان بروکراتیک پیش می‌رود. حدود ۸ سال‌ قبل، در مقاله‌ای (پیوست) ابعاد مختلف و پیامدهای این سازمانی شدن را توضیح داده بودم. اما امروز، با انتشار دفترچه‌ی شرکت در آزمون ورودی حوزه‌های علمیه، مجددا ابعاد تازه‌ای از این اداری/سازمانی شدن را به وضوح مشاهده کردم. گذشته از مواردی که در آن مقاله قبل‌تر به آن اشاره کرده‌بودم (مانند نفس برگزاری «کنکور» و …) به برخی مصادیق این سازمانی/اداری شدن حوزه‌ها در این دفترچه اشاره می‌کنم:. ▪️شرط اعتقاد و التزام به ولایت فقیه: دومین شرط از شرایط عمومی شرکت در آزمون ورودی و پذیرش در آن، «اعتقاد التزام عملی به ولایت فقیه و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران «اعلام شده است. سؤال این است: در حالی که بخشی از مراجع تقلید قبلی و فعلی و اساتید و چهره‌های صاحب‌نام حوزه‌های علمیه، یا به قرائت امام خمینی از تشیع در قالب ولایت فقیه اعتقاد نداشته‌اند و برخی دیگر، تفاوت نظر جدی در برداشت از این مفهوم دارند و نیز برخی از حوزویان حکومت مبتنی بر این ایده را قبول دارند اما آن را» مقدس «نمی‌دا ...
  • گزارش تخلف

🔷موافقان و مخالفان حجاب اجباری چه استدلالهایی دارند؟.. 🔸علی زمانیان

🔻استدلال مخالفان اجباری شدن حجاب را می‌توان در سه گروه تقسیم کرد:. 🔹۱. گروه اول، کسانی هستند که با رویکرد پیامدگرایی، پایه استدلالشان بر پیامدها و نتیجه‌ها استوار می‌کنند. اینان بر این باورند که:. 🔸الف) حجاب دستوری و اجباری به سست شدن خود حجاب می‌انجامد. 🔸ب) حجاب دستوری و اجباری به نارضایتی بخش بزرگی از بانوان منجر می‌گردد. 🔸ج) اجباری شدن تکالیف دینی و منجمله حجاب، به ریاکاری در جامعه دامن می‌زند. 🔹۲. گروه دوم، افرادی هستند که نظر به ناممکن بودن اجباری شدن حجاب دارند. ...
  • گزارش تخلف

🔸دفاع جامعه از خود: ‌ از قمه‌زنی تا کشف حجاب🔸.. ✍️محسن حسام مظاهری.. [قسمت ۱ از ۲]

یک. یکی از سیاست‌های فرهنگی جمهوری اسلامی، تبدیل سلیقه‌ی مذهبی خاص اسلام سیاسی به «قانون» و درحقیقت سوءاستفاده از نهاد دولت برای تغلب گفتمان دینی مطلوب خود است. مصداق این سیاست، فهرستی از فرم‌های رفتاری و هنجاری نوعا و ماهیتا فردی (گاه با تبعات اجتماعی) است که بدون توجیه و اقناع نظری جامعه و طی‌کردن مقدمات لازم، تبدیل به قانون شده و صورت اجباری و تحمیلی یافته‌اند. اجبار و تحمیل‌‌هایی که تنها به حکومت‌های دینی و ایدئولوژیک اختصاص دارند و هیچ‌کدام بیرون از دایره‌ی قرائت دینی و ایدئولوژیک، از نظر عرف بشری و عقل جمعی، «طبیعی» و «بدیهی» محسوب نمی‌شوند.. دو. «حجاب اجباری» مثال مشهور این دست قوانین اختصاصی حکومت دینی است که بسیار درباره‌‌اش سخن گفته شده: تحمیل هنجاری مذهبی توسط حکومت بر همه‌ی شهروندان زن، اعم از مذهبی و غیرمذهبی، فارغ از باور و تقیدشان به هنجارهای دینی. پیام این دسته قوانین این است که در حکومت دینی، همه باید یک فرم رفتار تجویزشده‌‌ی دین (آن‌هم دین به خوانش حکومت) برای دینداران را جبرا رعایت کنند. حتی آن دسته از شهروندان که به‌هردلیل یا دیندار نیستند یا به آن تقید دینی خاص پای ...
  • گزارش تخلف

🔸دفاع جامعه از خود: از قمه‌زنی تا کشف حجاب🔸.. ✍️محسن حسام مظاهری.. [قسمت ۲ و پایانی] …پنج

دلیل این ناکامی و شکست چندان پیچیده نیست. این ممنوعیت و اجبار با واقعیت امر دینی مغایرت دارد. به‌عبارت دیگر، این ممنوعیت «مخالف طبیعت» است. واقعیت امر دینی و طبیعت دینداری، تکثر گفتمانی و تنوع فرمی است. دینداری لاجرم متکثر است و نمی‌توان از همه‌ی دینداران انتظار داشت به یک مدل معین و در یک چارچوب سخت پایبند باشند. سیالیت، فرم‌شکنی و میل به ابداع مستمر، خاصیت دینداری و نشانه‌ی پویایی آن است. واقعیتی که حکومت دینی معتقد به «مهندسی فرهنگ» از فهم و درک آن ناتوان است.. شش. فرهنگ، و مقولات زیرمجموعه‌ی آن مثل دینداری، منطق خودشان را دارند. ...
  • گزارش تخلف