یک لیوان چای داغ، نوشته‌های حامد قدوسی hamed_ghoddusi

یک لیوان چای داغ، نوشته‌های حامد قدوسی hamed_ghoddusi

در دانش‌گاه استیونس نیوجرسی اقتصاد درس می‌دهم. حوزه تخصصم اقتصاد خرد کاربردی، اقتصاد انرژی و منابع طبیعی، مدیریت ریسک و کنترل بهینه تصادفی است. به علوم انسانی هم علاقه‌مندم. مسایل توسعه و سیاست‌گذاری ایران را دنبال می‌کنم و گاهی چیزهایی می‌نویسم.

دانشگاه به عنوان یک بازار دوسویه (Two Sided Market)

موسسه‌ای - تدریس‌محور - را تصور کنید که به جای پرداخت حقوق ثابت به هیات علمی، به آن‌ها پوزیشن اجاره می‌دهد: از استادان پولی می‌گیرد تا در فهرست هیات علمی آن‌جا قرار بگیرند و بتوانند در ابتدای هر ترم کلاس‌هایی را ارائه کنند. دانش‌جویان هم سمت دیگر این بستر هستند: به فهرست استادان و درس‌ها نگاه می‌کنند و در کلاسی که کیفیت بهتری دارد ثبت‌نام می‌کنند. استاد درس به ازای هر دانشجویی که در کلاسش ثبت‌نام کرده پولی دریافت می‌کند. درآمد دانشگاه هم از ۱) حق عضویت ثابت استادان ۲) شهریه ثابت دانش‌جویان ۳) کمیسیون از حق التدریسی که هر دانشجو به ازای هر درس به استاد پرداخته است. چنین ساختاری تقریبا با تمام تعاریف یک بازار دوسویه سازگار است …ممکن است در دانش‌گاه‌های فعلی چنین ساختاری را دقیقا نبینیم ولی موسساتی مثل موسسات کنکور یا آموزش‌های حرفه‌ای و ورزشی به آن نزدیک هستند. بعید نیست که در آینده نزدیک دانش‌گاه‌ها هم به سمت چنین مدلی میل کنند: دانشجویان ارزیابی‌‌های دقیق از تمام تاریخ کلاس‌ها را دارند و با اطلاعات به‌تر در کلاس درس استاد مناسب ثبت‌نام می‌کنند. همانند سایر بازارهای دوسویه، استادی که کی ...

احتیاط در پیش‌بینی

هر بار که فصول مربوط به بحران مالی ۲۰۰۸ را درس می‌دهم یاد پیش‌بینی‌های قاطعانه ماه‌‌های بعد از بحران در سال ۲۰۰۹ می‌افتم. فضای پرهیجان و احساسی پر شده بود از نوشته‌ها و گزاره‌هایی که از سقوط غرب و سرمایه‌داری و پایان مهندسی مالی و علم فاینانس و بانکداری مدرن و پایان علم اقتصاد مدرن و الخ خبر می‌دادند. خیلی از آن مکالمات برای همیشه در گوشم هست. بحران ۲۰۰۸ اثرات مهمی روی مقررات مالی و ساختار نهادهای مالی و علم اقتصاد و الخ گذاشت و خطاهای مهمی از گذشته را تصحیح کرد ولی هیچ کدام از ان پیش‌بینی‌های رادیکال و ساختاری در عمل اتفاق نیفتاد. شاید درس مهمی که بگیریم این است که در مورد آینده جوامع بشری با قاطعیت پیش‌بینی نکنیم (خصوصا در اثر یک اتفاق منفرد) و کمی در پیش‌بینی احتیاط کنیم … تماس با نویسنده. ...

بازارهای دوسویه (Two-Sided Markets) و ساختار اقتصاد نوین

بحث مدل‌سازی، درک رفتار، طراحی استراتژی و مقررات‌گذاری بهینه بازارهای دوسویه (Two-Sided Markets) یکی از مباحث داغ و رو به رشد در حوزه‌هایی مثل سازماندهی صنعتی و اقتصاد خرد است. مثال‌هایی از این بازارها در اطراف‌مان فراوان است: اوبر، تپسی، کافه بازار، کیندل، ایتسی، Airbnb و ده‌ها سایت اینترنتی مشابه و حتی کسب و کارهای غیر اینترنتی و فیزیکی مثل مراکز خرید (Shopping Malls)، شهربازی‌ها، رستوران‌های سنتی همراه با موسیقی زنده و امثال آن …ویژگی بازار دوسویه چیست؟ بدون این که وارد مباحث فنی‌تر (مثل برون‌داد شبکه‌ای) شویم به زبان ساده بازار دوسویه (در مقابل بازار یک‌سویه) این است که نفع فروشنده در فراهم آورن مجموعه‌ای هر چه بزرگ‌‌تر از فروشندگان و خریداران و نفع بردن از میزان تراکنش‌های بین آن‌ها است. یک شرکت سنتی هتل‌داری (بازار یک‌سویه) مجموعه‌ای از ساختمان‌ها را خریداری یا اجاره می‌کند و بعد خودش مسوولیت قیمت‌گذاری و فروش خدمات آن‌ها به مشتریان را بر عهده دارد. در مقابل، یک بازار دوسویه در صنعت هتل‌داری (مثل سایت Airbnb) سعی می‌کند که عده‌ بیش‌تری را به عنوان اجاره دهنده منزل در یک طرف و مشت ...

توزیع وقت، مهارت و تخصص

هر کدام ما به عنوان متخصص یک حوزه یک سری مفاهیم، نظریه‌ها، داده‌ها و مهارت‌های اساسی را می‌دانیم که عملا ما را از غیرمتخصصین جدا می‌کند و در واقع برای‌مان بازار کار حرفه‌ای یا گاهی فضای عمومی ایجاد می‌کند. حدس من این است که در برخی حوزه‌های علم توزیع این دانش کلیدی مفید روی زمان صرف‌شده در عمر حرفه‌ای مان به شدت چولگی (Skewness) دارد: مثلا در یک حالت حدی احتمالا ۹۵٪ این مفاهیم اساسی و منحصر به تخصص را با صرف ۵٪ وقت‌مان در مسیر حرفه‌ای مان کسب کرده‌ایم و ۹۵٪ وقت‌مان صرف آموختن موضوعات و مهارت‌هایی شده که یا اساسا ارزشی ندارد و به کارما یا بقیه نمی‌آید و یا ما را خیلی متمایز از غیرمتخصصان نمی‌کند. در واقع بیش‌تر عمر حرفه‌ای‌مان را مدیون آن ۵٪ هستیم …مثال ۱: در نگاه سنتی من به برنامه‌نویسی، یک سری شهودهای کلیدی محدود مثل مثلا روش‌های مرتب کردن کارا یا طراحی پویای مساله و امثال آن هست که برنامه‌نویس حرفه‌ای و کارا را از آماتور جدا می‌کند …مثال ۲: اگر مغز یک اقتصاددان یا یک متخصص تحقیق در عملیات را بچلانید و با مغز یک غیرمتخصص مقایسه کنید نهایتا ممکن است به ۳۰-۴۰ تعریف و مفهوم و معادله محور ...

این‌جا یک کانال فاخر و ارزشمند نیست!

اجازه بدهید اول خاطره‌ای بگویم: زمانی که در شریف مهندسی می‌خواندیم استادی در دانشکده برق بود که الگویی برای برخی دانش‌جویان بود. یک جنبه‌ای از رفتارش که برای خود من الگو شد و تا الان هم مانده است شیوه‌ای بود که پروژه‌های صنعتی را اجرا می‌کرد. بر خلاف استادان دیگر که قراردادهای بزرگ می‌بستند و شرکت می‌زدند و مجبور بودند تعداد زیادی نیروی انسانی داشته باشند و نهایتا سر و کارشان با مالیات و تامین اجتماعی و اداره کار و مشکلات نیروی کار و اجاره دفتر و حقوق عقب افتاده پرسنل و پروپوزال پشت پروپوزال برای گرداندن شرکت باشند، این استاد سبک خاص خودش را داشت: یک پروژه سایز متوسط لخم (Lean یعنی بدون حواشی) می‌گرفت و با یک تیم کوچک و همدل ۳-۴ نفری کار را جمع می‌کرد. خودش هم همیشه در قلب بخش فنی و علمی و مهندسی کار بود. بنا به روحیات خودم این روش را برای شخص خودم پسندیدم و سعی کرده‌ام تا حد امکان این استراتژی را دنبال کنم و از آن تخطی نکنم. چند سال پیش در یک مطلب چند بخشی در مورد «تکاورها» سعی کردم برخی تجربه‌های خودم و بقیه دوستانم از نوع کار کردن را مستند کنم …چند وقتی است که متوجه شده‌ام بین برخی ...

چرا شکل قبلی ساختگی است؟

ساختگی بودن اعداد و ارقام ادعایی برای صنعت انیمیشن با نگاهی کوتاه به ارقام بازار جهانی این صنعت فورا قابل تشخیص است. ولی پیش‌نهاد کردیم که حتی بدون داشتن این آمار و صرفا بر اساس شهود اقتصادی و منطقی هم می‌شود اشکالاتی در نمودار دید که باورپذیربودن آن را سخت می‌کند و باعث می‌شود خواننده ارقام و آمار واقعی را بررسی کند. از حیث تمرین برای این نوع موارد به نظرم این‌ها برخی دلایل شهودی است که می‌تواند فورا به ذهن می‌رسد:.۱) کانادا و آمریکا ساختار اقتصادی نسبتا شبیه هم دارند ولی جمعیت کانادا حدود یک دهم آمریکا است. ضمن این‌که صنعت انیمیشن آمریکا (شرکت‌هایی مثل والت دیزنی) در دنیا خیلی معروف‌تر هستند و کانادا شرکت چنین معروفی ندارد. در نتیجه خیلی عجیب است که اندازه صادرات آمریکا و کانادا این قدر به هم نزدیک باشد …۲) خود اینفوگراف به درستی گفته که کارتون زوتوپیا (که به اصطلاح Blockbuster می‌شود) به فروشی نزدیک یک میلیارد در سال دست یافته است که جزو بالاترین آمار فروش در تاریخ فیلم‌های انیمیشن است. در هر سال معمولا ۲-۳ فیلم به این فروش می‌رسند. در حالی‌که اگر اعداد نمودار را جمع بزنیم به چیزی ح ...

می‌‌شود این را به عنوان سوال آزمون استخدامی شرکت‌های مشاوره و بانک و موسسات مالی طرح کرد: شما چیزی زیادی از آمار صنعت جهانی انیمیش

می‌‌شود این را به عنوان سوال آزمون استخدامی شرکت‌های مشاوره و بانک و موسسات مالی طرح کرد: شما چیزی زیادی از آمار صنعت جهانی انیمیش

Energy & Environmental Energy Summer School - September ۱۰-۱۲, ۲۰۱۷ - Khatam University -

Energy & Environmental Energy Summer School - September ۱۰-۱۲, ۲۰۱۷ - Khatam University -

یک مثال از قدرت پیش‌بینی جست و جوی گوگل و نوسانات قیمت‌های انرژی: خط سبز حجم جست و جوی گوگل و خط آبی شاخص نوسان قیمت‌های انرژی است

یک مثال از قدرت پیش‌بینی جست و جوی گوگل و نوسانات قیمت‌های انرژی: خط سبز حجم جست و جوی گوگل و خط آبی شاخص نوسان قیمت‌های انرژی است

مقاله علمی: جست و جوی گوگل و نوسانات قیمت‌های انرژی

در این مقاله جدیدمان که نسخه نهایی‌اش در Energy Economics چاپ شده است نشان می‌دهیم که حجم جست و جوی کلیدواژه‌های مختلف در گوگل می‌تواند دقت پیش‌بینی نوسانات قیمت‌های حامل‌های انرژی (نفت خام، بنزین، نفت سفید و گاز طبیعی) را در یک بازه دو هفته‌ای افزایش دهد. تفسیر ما این است که حجم جست و جوی گوگلی پراکسی از «میزان توجه بازار» به آن قرارداد خاص است و وقتی حجم جست و جو زیاد می‌شود نشانه‌ای از ورود اطلاعات جدید به بازار حامل‌های انرژی است که نهایتا خود را در قالب افزایش نوسانات قیمت‌ها بروز می‌دهد. ما یک فهرست طولانی شامل ۹۰ کلمه کلیدی را آزمایش کرده و نهایتا برای هر حامل انرژی کلمه کلیدی که به‌ترین قدرت پیش‌بینی نوسان را دارد شناسایی می‌کنیم. شکلی که ضمیمه این متن می‌کنم یک مثال از روند جست و جوی این ۹۰ کلمه و نوسانات تحقق‌یافته قیمت انرژی چند روز بعد را نشان می‌دهد …این لینک مقاله است که تا ۵۰ روز آینده می‌توان اصل مقاله را از آن به صورت مجانی دریافت کرد … تماس با نویسنده. ...

🌟 به دلیل استقبال فراوان و تکمیل ظرفیت سالن، محل سمینار به سالن آمفی‌تئاتر جهاد دانشگاهی شریف تغییر کرد …◀️ ثبت‌نام:

🌟 به دلیل استقبال فراوان و تکمیل ظرفیت سالن، محل سمینار به سالن آمفی‌تئاتر جهاد دانشگاهی شریف تغییر کرد …◀️ ثبت‌نام:

🔗 goo. gl/j۴k۸۹Y. 📲 ۰۹۳۷۱۴۹۵۹۱۲. 🆔

مقاله علمی: نوسانات قیمت در بازار گاز طبیعی و قدرت پیش‌بینی اختیارات

در این مقاله جدیدمان (با سحر امام‌زاده‌فرد، دانشجوی دکترا) نشان می‌دهیم که قراردادهای اختیار در بازار گاز طبیعی اکثریت اطلاعات مفیدی که برای پیش‌بینی نوسانات آینده قیمت لازم است را در دل خود دارند. ما مجموعه‌ای از متغیرهای مالی، فیزیکی و کلان را که قابلیت پیش‌بینی نوسانات قیمت در ماه‌های آینده را دارند شناسایی می‌کنیم. ولی نکته جالب این‌جا است که وقتی نوسان ضمنی (IV) موجود در بازار اختیارات (Options) را در معادله رگرسیون پیش‌بینی‌کننده قرار می‌دهیم همه آن متغیرها معنی‌داری خود را از دست داده و فقط IV اختیارات به عنوان متغیر معنی‌دار باقی می‌مانند. ما این رفتار را به عنوان نشانه‌ای از کارایی اطلاعاتی بازار اختیارات تفسیر می‌کنیم. مشاهده جالب توجه دیگری که به آن رسیدیم این است که تلاطم‌ قیمت ماه آینده قراردادهای آتی مربوط به زمان‌های دورتر با دقت خیلی بیش‌تری انجام می‌شود. مقاله را می‌توانید این‌جا مطالعه کنید … تماس با نویسنده. ...

پاسخ مدیرعامل چسب هل.. چون این‌جا از کارخانه انتقاد شده بود موظفم این پاسخ را منتشر کنم

پاسخ مدیرعامل چسب هل.. چون این‌جا از کارخانه انتقاد شده بود موظفم این پاسخ را منتشر کنم

به طور خاص مدیرعامل شرکت مدعی است که آن بند خاص مربوط به «ممنوعیت برداشتن کسانی که خانم‌‌هایشان بعد از ازدواج کار می‌کنند …» ساختگی و فوتوشاپ بوده است. راهی برای راست‌آزمایی واقعیت موضوع نداریم ولی حرف ایشان را باور می‌کنیم. در نتیجه هم خوشحالیم که چنین بندی وجود نداشته و هم از بابت بازنشر این مورد خاص ظاهرا غیرواقعی عذرخواهی می‌کنم (از جانب احتیاط گفته بودیم که متن منتسب به شرکت است). البته اصل انتقاد بر جای خود باقی است … تماس با نویسنده. ...

آیا رقابت رفتار غیرانسانی در بازار کار را حذف می‌کند؟

مطلب قبلی در مورد مسوولیت اقتصاددانان در قبال ماجرای چسب هل، واکنش‌ و نقدهای مختلف مخالف و موفق را از سمت همکاران اقتصاددان و تحلیل‌گران حوزه‌های دیگر باعث شد که مثل همیشه آموزنده بود و عامل پیش‌رفت فهم ما از کلیات این موضوعات و درک نقطه‌ کورها و خلاء‌های تحلیل می‌شود. در چند روز آینده به برخی از این نقدها پرداخته می‌شود یا بعضی از نقدها عینا بازنشر می‌شوند …نقد: پاسخ منظقی از منظر اقتصاد بازار این می‌تواند باشد که چرا صاحب این کارخانه از چنین قدرت چانه زنی نامتوازنی برخودار است؟ کدام فضای کسب و کار نامساعد و مبتنی بر رانت و انحصار باعث شده تا رقبا نتوانند با ارائه قراردادی انسانی‌تر صاحب این کارخانه را وادار به تجدید نظر کنند؟ به عبارت دیگر اگر در کشور ما رقابت آزاد در صنعت حاکم بود باز این شرکت (نوعی) می‌توانست چنین قوانینی را به کارکنانش تحمیل کند؟. پاسخ: این نکته هوشمندانه و قابل تاملی است. شبیه این تحلیل را در ادبیات اقتصاد نیروی کار و از زبان کسانی مثل فریدمن و گری بکر شنیده‌ایم. در دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی بحث تبعیض در بازار کار علیه اقلیت‌ها و زنان بسیار داغ بود. اقتصاددانان و جامعه‌ ...

چسب هل، آزمونی برای اقتصاددانان

«کسانی که خانم‌هایشان بعد از ازدواج کار می‌کنند مصداق بی‌غیرتی بوده و برداشتن (احتمالا یعنی استخدام) آن‌ها برای کارخانه ممنوع خواهد بود». این یکی از ده‌ها بند مقررات انضباطی عجیب منتسب به کارخانه چسب هل است که در روزهای اخیر در شبکه‌های اجتماعی جنجالی شده و خوانندگان حتما دیده‌اند. خوش‌بختانه واکنش‌های فضای مجازی نهایتا منجر به تذکر از سمت اداره کار و فرمانداری تبریز شد و امید است که باعث تصحیح رفتار این کارخانه و واحدهای مشابه شود.. به نظرم اقتصاددانان (خصوصا طرف‌داران اقتصاد آزاد) باید پیش از همه در اعتراض به این ماجرا پیش‌قدم می‌شدند ولی نشانه چندانی از آن ندیدیم. چرا از اقتصاددانان چنین انتظاری داشته و داریم؟ به دو دلیل اصلی که خیلی خلاصه بیان می‌شوند:.۱) در یک دهه اخیر روحیه افراطی حاکم در دهه شصت نهایتا ضد خود را پرورانده است و مفهوم «کارآفرین» را تا حد مقدس بودن و «نیاز به بوسیده شدن دستان آن‌ها» بالا برده است. اقتصاددانان هم تا حد خوبی در پروراندن این گفتمان شریک بوده‌اند. در اهمیت و ارزش کارآفرینان شکی نیست ولی از آن طرف باید این پیام را داد که «کارآفرین» بودن برای کسی مصونیت ...

مقاله علمی: کشش عرضه انرژی و اثربازگشتی

اثر بازگشتی یا ارتجاعی (Rebound Effect) مفهومی مهم و شناخته شده در اقتصاد انرژی است. این اثر جالب و خلاف شهود می‌گوید که افزایش بهره‌وری مصرف انرژی گاه می‌تواند باعث شود که مصرف کل انرژی «بیش‌‌تر» از سابق شود یا حداقل بخشی از صرفه‌جویی که در محاسبات مهندسی انتظار می‌رفت خنثی شود. اولین باری که توجه به این موضوع جلب شد در نگاه به روند کلان مصرف انرژی در سه قرن گذشته بود: بهره‌وری مصرف انرژی از ماشین بخار وات تا به امروز بسیار بالا رفته است ولی مصرف کل انرژی هم در جهان به شدت بیش‌تر شده است. بعدا مدل‌سازی‌ها و مطالعات فراوانی در سطح خرد (خانوار و بنگاه) انجام شد که اکثرا وجود مقداری از اثر بازگشتی را تایید می‌کنند …منطق اثر بازگشتی چیست؟ منطق ساده آن این است که افزایش بهره‌وری مصرف انرژی دو اثر متضاد دارد: ۱) شدت انرژی لازم برای تولید یک واحد خروجی (یا کار) را کم می‌کند. آن همان قسمت مهندسی قضیه است. ۲) ولی علاوه بر آن، چون بهره‌وری انرژی بالا رفته «قیمت» دریافت یک واحد خروجی برای مصرف‌کننده هم کم می‌شود، خدمت انرژی بر به نسبت سایر کالاها ارزان شده و در نتیجه تمایل به مصرف «بیش‌تر» می‌شو ...

باز هم بحث شیرین هندوانه.. ظاهرا صادرات هندوانه به چیزی حدود ۷۰۰ هزار تن در سال رسیده است

به تبع این نمودارها کامنت‌هایی مثل «با احتساب ٥٠٠ لیتر آب براى هر کیلو هندوانه، یعنى صادرات ٣٥٠ میلیارد لیتر آب این کشور بى آب» یا موارد مشابه آن هم زیاد دیده می‌شد. عجیب نیست که ببینیم در اثر تحریک احساسات ناگهان دستور‌‌العمل یا قانونی برای ممنوعیت صادرات هندوانه تصویب شود …این ماجرا را می‌توانیم به عنوان مثالی آموزشی از خلط موضوعات درجه اول و ثانویه از طریق بزرگ‌نمایی اعداد استفاده کنیم. بلی درست است: صادرات ۷۰۰ هزار تن هندوانه چیزی رقم وحشتناک ۳۵۰ میلیارد لیتر یا رقم بزرگ ۳۵۰ میلیون مترمکعب یا رقم کوچک ۰٫۳۵ کیلومترمکعب آب از کشور خارج می‌کند. اولین درس این است که با تغییر مقیاس بیان مساله از لیتر به مترمکعب یا کیلومتر مکعب چه طور می‌توان اندازه اهمیت آن در ذهن مخاطب را تغییر داد …قدم بعدی این است که ببینیم این میزان آب صادراتی از چه اهمیت «نسبی» برخوردار است. به همان منطق اندازه مقیاس که در نوشته‌های قبلی استفاده کرده‌ایم برگردیم و بگوییم که میزان آب شیرین قابل استحصال کشور در سال چیزی در «حدود» ۱۰۰ میلیارد مترمکعب (یا حدود ۱۰۰ کیلومتر مکعب) * است. آب مصرفی کشاورزی هم چیزی از مقیاس ...

سفری در زمان: رویای اقتصاد توسعه

امروز عصر از کار روی پروژه پژوهشی در حوزه مدیریت ریسک عملیاتی خسته شدم و کتابی از کتاب‌خانه‌ دفترم برداشتم تا حال و هوایی عوض کنم. «اقتصاد خرد توسعه» (نوشته Bardhan and Udry) کتابی بود که به چنگم آمد و بعد از سال‌ها فصلی از کتاب در مورد «تولید روستایی در اقتصادهای توسعه‌نیافته و جدایی (نا) ‌پذیری تولید و مصرف» را دوباره خواندم. کتاب در واقع جرقه‌ای بود برای برگشتنم به این سوال که «از کجا آمده‌ام و آمدنم بهر چه بود؟» …در خاطرم عقب رفتم و ذهنم به حوالی سال ۷۹ رسید، زمانی که کم‌تر متنی به اندازه مقاله‌ها و کتاب‌های مربوط به اقتصاد توسعه برایم هیجان‌انگیز بود. آن موقع هنوز درس جدی در اقتصاد خرد و کلان و سنجی و نظریه بازی و الخ نگذرانده بودم و در نتیجه درکم از جزییات و پایه‌های نظری اقتصاد توسعه بسیار محدود بود. ولی در سفر ذهنی‌ام ناگهان تصویری از آن کتاب برایم زنده شد: «اقتصاد توسعه تودارو» و «مدارهای توسعه‌‌نیافتگی عظیمی» و «پیشگامان اقتصاد توسعه» و چند کتاب دیگر نشر نی و سازمان برنامه و الخ را جلد به جلد و بارها خوانده بودم، مانند رمانی که در هر خوانشی تن به کشف جدیدی می‌دهد و ارزش چندین ...

مدرسه تابستانی دکتر صالحی اصفهانی

دوره شش روزه. The Political Economy of Government Debt

دوره شش روزه. The Political Economy of Government Debt

دکتر هادی صالحی اصفهانی.۳۱مرداد الی ۷ شهریورماه. مهلت ثبت نام: ۲۸ مردادماه. دوره به زبان فارسی میباشد. لطفا در موضوع ایمیل نام دوره را ذکر نمایید