یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi در دانشگاه استیونس نیوجرسی اقتصاد درس میدهم. حوزه تخصصم اقتصاد خرد کاربردی، اقتصاد انرژی و منابع طبیعی، مدیریت ریسک و کنترل بهینه تصادفی است. به علوم انسانی هم علاقهمندم. مسایل توسعه و سیاستگذاری ایران را دنبال میکنم و گاهی چیزهایی مینویسم. یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۱:۱۶ ۱۳۹۶/۰۵/۱۶ کارگاه دکتر اسکندری یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۵:۱۷ ۱۳۹۶/۰۵/۱۱ سخنرانی خانم دکتر انتظارخیر یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۰۵:۰۰ ۱۳۹۶/۰۵/۰۸ بازدارندگی حاشیهای وقتی جرمهای تنفربرانگیز در جامعه زیاد میشود معمولا یک میل عمومی وجود دارد تا آن را نتیجه «کافی نبودن» مجازات بداند و تقاضای «تشدید» مجازات برای چنین مجرمینی را داشته باشد. این واکنش فوری جامعه معمولا از این منطق خطی حاصل میشود که بالا بردن مجازات تقاضا برای جرم را کم میکند، ولی این نگاه از طرف دیگر این نکته کلیدی را فراموش میکند که افزایش مجازات یک جرم خاص «هزینه نسبی» آن در مقایسه با سایر جرایم و مجازاتها را کم میکند.. با این دید موضوع تعیین جرم را میتوان از سوی دیگری هم و گاهی با راهحلی غیربدیهی دید: در علم حقوق مفهوم کلیدی به اسم «بازدارندگی حاشیهای» (Marginal Deterrence) وجود دارد که میگوید «فاصله مجازات» بین جرمهای مختلف باید طوری باشد که به مجرمین انگیزه بدهد تا جرم سبکتر را انتخاب کنند. اگر قرار باشد برای انواع و اقسام جرمها - با درجه مختلفی از خطر برای جامعه - «نهایت مجازات ممکن» اعمال شود و فاصلهای بین مجازات آنها نباشد دیگر انگیزهای به مجرم برای خودداری از جرم بالاتر به امید به مجازات سبکتر داده نمیشود …مثال: فرض کنیم در جامعهای آدمربایی زیاد باشد و جامعه ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۱:۰۵ ۱۳۹۶/۰۵/۰۵ گرمایش زمین و اوج مصرف انرژی صحبت از گرمایش زمین که میشود ذهن معمولا به سمت افزایش «متوسط» دما پیش میرود. ولی واقعا «متوسط» دما در یک کشور و در طول یک بازه زمانی (مثل فصل یا سال) دقیقا یعنی چه؟ آیا به این معنی است که همه روزهای سال مقداری گرمتر میشوند یا این که تعداد روزهای با دمای شدیدا بالا بیشتر میشود؟ حالت اول لزوما چولگی (Skewness) دما در منطقه را بالا نمیبرد ولی دومی به شدت بر میزان چولگی توزیع دما میافزاید و در نتیجه انتظار داریم اکستریمهای دما با بسامد بیشتری مشاهده شوند.. برای کشورهای مختلف این اثرات میتواند متفاوت باشد: در برخی (مثلا نقاط نزدیکتر به قطب شمال و اسکاندیناوی) افزایش میانگین دما ممکن است بیشتر به شکل کاستن از تعداد روزهای خیلی سرد جلوه کند و در برخی مناطق دیگر به شکل افزایش روزهای خیلی گرم. به همین دلیل هم اثرات گرمایش زمین برای همه کشورهای یکسان نیست. گروه اول اتفاقا از گرمایش زمین سود میبرند و گروم دوم زیان میکنند …تجربه تابستانهای خیلی گرم در چند سال گذشته در کشور پیشنهاد میکند که مسیر گرمایش زمین برای کشور ما ممکن است از طریق افزایش تعداد روزهای خیلی گرم در سال اتفاق ب ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۵:۲۱ ۱۳۹۶/۰۵/۰۲ فناوری اطلاعات و بهرهوری کلان اقتصاد در ادبیات کلان مفهومی به اسم «پاراداکس بهرهوری» هست که معمولا به جملهای از رابرت سولو نسبت داده میشود که در اواخر دهه هشتاد گفت «رایانهها همه جا دیده میشوند غیر از آمار بهرهوری کل اقتصاد!». وضعیت پاراداکسیکال هم از آن جا میامد که علی رغم رشد فناوری رایانه و روباتیک و گسترش کاربردهای آن، بهرهوری کل اقتصاد در کشورهای پیشرفته ثابت بود یا پایین میرفت.. این مشاهده در تضاد با جهش بهرهوری بود که اقتصاد در دورههای پیشین و در اثر ظهور فناوریهایی مثل ارتباطات الکترونیکی، انقلاب کشاورزی، تبدیل انرژی، فرمهای جدید انرژی (خصوصا نفت و گاز)، حمل و نقل مدرن و بهداشت و پزشکی تجربه کرده بود …بحث در مورد رابطه ضعیف بین رشد بخش فناوری اطلاعات و بهرهوری کل اقتصاد تا امروز ادامه دارد و مقالات جدید نشان میدهند که شواهد قوی برای رشد بهرهوری در صنایع تولیدکننده یا مصرفکننده فناوری اطلاعات وجود ندارد. دو مشاهده عینی به طور مستقیم به این پاراداکس مربوط است:.۱) بخش مهمی از رشد فناوری اطلاعات در سالهای اخیر در حوزههایی بود که ربط مستقیم به بهرهوری اقتصاد ندارد و بیشتر جنبه «مصرفی» دارند. مثلا ر ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۴:۲۷ ۱۳۹۶/۰۵/۰۱ رشد اقتصادی و رشد مصرف بنزین ظاهرا مصرف بنزین در کشور رشد قابل توجهی داشته و منشاء این رشد حدسهایی را هم باعث شده است. این که عامل اصلی رشد چه بوده است را باید با تحلیل آماری و اقتصادسنجی دادهها (در سطح مراکز پخش سطح استانی) پاسخ داد که من به آن دسترسی ندارم ولی حداقل میتوانیم برخی ملاحظات نظری داشته باشیم:.۱) آیا بین مصرف انرژی و تولید ناخالص داخلی رابطه وجود دارد؟ صدها مقاله در اقتصاد انرژی سعی کردهاند این رابطه را بشکافند. وجود همبستگی آماری بین دو متغیر کمابیش موضوع بدیهی است: به زبان ساده وقتی تولید ناخالص داخلی کشوری بالاتر باشد هم صنعت و خدمات کشور تولید بیشتری دارد و هم مردم کشور مصرف بیشتری دارند (مثلا بیشتر سفر میروند و خانههای بزرگتری دارند و الخ). هر دو بخش تولید و مصرف نیازمند مصرف انرژی هستند و در نتیجه شوک مثبت به تولید ناخالص داخلی معمولا باعث افزایش مصرف انرژی (خصوصا در کوتاهمدت) میشود. سوال عمیقتر و بحثبرانگیزتر این است که رابطه علی (Causal) از کدام سمت است: آیا مصرف انرژی میتواند «پیشرانه» رشد اقتصادی باشد یا معلول آن است؟.۲) آیا رابطه مثبت تولید ناخالص داخلی (یا سرانه) و مصرف ان ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۲:۱۸ ۱۳۹۶/۰۴/۲۷ مقاله علمی: ریسک قیمت نفت برای تولیدکنندگان سوختهای زیستی در بحث رقابت بین نفت خام و انرژیهای نو، بخشی که بیشتر از همه تاثیر میگیرد سوختهای زیستی است. انرژیهای نو در بخش برق مستقیما با نفت خام رقابت نمیکند و بیشتر در معرض ریسکهای ناشی از قیمت گاز طبیعی است. در این مقاله اخیر که اخیرا در مجله Renewable Energy چاپ شده است مدل سادهای ارائه کردهام که محدوده ریسکهای ناشی از قیمت تصادفی نفت خام و خوراک ورودی واحدهای تولید سوخت زیستی را کمی میکند. مدل نشان میدهد که در بهترین شرایط (بر اساس کالیبره کردن فرآیندهای تصادفی به مقادیر محققشده تاریخی) واحدهای اتانول میتوانند حدود ۲ دلار به ازای هر گالن سود کسب کنند. در مقابل، اگر تولیدکنندگان اتانول تعهد به تولید داشته باشند حداکثر زیان ناشی در بدترین شرایط هم حدود ۲ دلار زیان به ازای هر گالن است. نکته مهم این است که به خاطر نوسانات زیاد در قیمت نفت و خوراک اتانول (ذرت) بیشتر واحد مجبورند که در حدود ۵۰ درصد اوقات تعطیل شوند یا به تولید محصولات جانبی بپردازند … تماس با نویسنده. ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۰:۴۳ ۱۳۹۶/۰۴/۱۸ انتخاب موضوع پژوهش در اقتصاد و اقتصاد مالی PhD_Research_Ghoddusi.pdf (1.1 MB) دانلود و مشاهده در تلگرام یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۰:۴۳ ۱۳۹۶/۰۴/۱۸ راهنمای انتخاب موضوع پایاننامه در حوزه اقتصاد دوستان زیادی با بنده (و احتمالا همکاران دیگر) تماس میگیرند و در مورد انتخاب موضوع پایاننامه مشورت میخواهند. حقیقتش مجبورم یک پاسخ تکراری به اکثر آنها بدهم که: اولا انتخاب موضوع وظیفه خود دانشجو است و خودش بخشی از فرآیند تحقیق است. ثانیا از راه دور و بدون شناخت یک دانشجو و قابلیتهای فنی او، دانستن امکاناتش برای دسترسی به دادهها و نیز علایق پژوهش گروه تحصیلی و میزان دسترسی او به استادان مشاور، پیشنهاد یک موضوع کار غیربهینهای است.. در پاسخ به این نوع درخواستها، چند سال پیش تصمیم گرفتم بخشی از تجارب خودم و برخی دوستان دیگر را در زمینه انتخاب موضوع پژوهش و پایاننامه را در این جزوه گردآوری کنم. امیدوارم این نوشته تا حدی به سوالات دوستان پاسخ بدهد …. تماس با نویسنده. ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۰۸:۳۰ ۱۳۹۶/۰۴/۱۴ مقاله علمی: دینامیک رابطه بین نفت خام و محصولات پالایشی در این مقاله جدیدمان رابطه بین قیمت نفت خام (برنت و WTI) و چند محصول پالایشی مهم (بنزین و نفت سفید) را در طول زمان بررسی میکنیم. نشان میدهیم که در رابطه همانباشتگی بین نفت خام و محصولات پالایشی، اندازه عرض از مبداء مرتبا بزرگتر و شیب رابطه مرتبا کوچکتر شده است. این به معنی است که در طول زمان قیمت محصولات پالایشی به تدریج حساسیت کمتری به قیمت نفت خام پیدا کرده و سهم یک مقدار ثابت در قیمت آنها بیشتر شده است. این مشاهده را سپس از طریق آزمونهای دقیقتر اقتصادسنجی واکاوی میکنیم و نشان میدهیم که رابطه بین نفت و محصولات پالایشی دچار چند شکست ساختاری شده است که با تحولات بازار جهانی نفت هم سازگار است. نهایتا به این نتیجه میرسیم که یک مدل تغییر رژیم مارکوفی قادر به توضیح موضوع نیست که این طور تفسیر میشود که تغییر رابطه موقت نیست و بیشتر به سمت یک تحول ساختاری تمایل دارد …در بخش آخر چند توضیح اقتصادی برای رابطه مشاهده شده ارائه میکنیم. احتمالا قویترین فرضیه از گسست بین قیمت نفت خام و گاز طبیعی میآید. به طور سنتی قیمت گاز به قیمت نفت ایندکس میشد و در نتیجه قیمت گاز مصرفی پالایش ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۰۷:۱۳ ۱۳۹۶/۰۴/۰۲ هر اقتصاددانی نئولیبرال نیست! فراوان دیدهام که آدمها (خصوصا اهالی علوم اجتماعی انتقادی) با یک پیشفرض خیلی قوی و تردیدناپذیر نادرست با اقتصاددانها برخورد میکنند: به نظرشان هر کس تحصیلکرده یا معلم یا محقق حوزه اقتصاد باشد (خصوصا اگر در حوزه جریان اصلی مشغول باشد) حتما یک «نئولیبرال» و یک ضدچپ دوآتشه است. اثر این پیشفرض ذهنی روی رفتار هم معمولا در یکی از دو سر طیف ظاهر میشود: یا به شکل موضعگیری ستیزهجویانه و سوگیرانه علیه اقتصادخواندهها از همان ابتدا یا برعکس در قالب موضع اپولوجتیک طرف نسبت به گزاره غیردستراستی و متقرقی که میخواهد بیان کشود. شاید این چند مورد مشاهده شخصی به کاهش این سوگیری و همدلی و گفت و گوی بهتر کمک کند …۱) اولا بسیاری از اهالی اقتصاد اساسا علاقه یا دغدغه یا حتی دانشی نسبت به مواضع ایدئولوژیک ندارند. بیشتر اقتصاددانان این روزها با نوعی از موضوعات فنی سر و کله میزنند و مشغولند که هیچ وقت مستقیما به دعواهای سطح بالاتر ربط پیدا نمیکند. فرد ممکن است متخصص تخمین زدن اثر مهاجرت روی قیمت مسکن باشد ولی ترجیح بدهد که موضع خاصی در مورد «موضوعات کلان اقتصادی» نداشته باشد و شنونده باشد …۲) بسی ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۳:۲۵ ۱۳۹۶/۰۳/۲۳ اندازه مقیاس در اقتصاد ایران٬ بخش پنجم.. گاز کجای معادلات اقتصاد ایران است؟ به نظر میرسد که با وجود اهمیت روزافزون گاز در اقتصاد انرژی ایران، هنوز اهمیت آن به اندازه نفت شناخته شده نیست. در این بخش سعی میکنیم تصویر ملموستری از ارزش صنعت گاز (بالادست) کشور داشته باشیم.. ایران «دومین» کشور دنیا از حیث منابع گاز طبیعی و سومین کشور دنیا (بعد از آمریکا و روسیه) به لحاظ حجم تولید گاز است. گاز هم خوراک کلیدی برای صنعت پتروشیمی است و هم به خاطر پاکی نسبی (در مقایسه با ذغالسنگ) گزینه مهمی برای تولید برق در شرایط نگرانی از تغییرات اقلیم است. گاز ایران از میادین مختلف تولید میشود ولی به لحاظ اندازه مقیاس «پارس جنوبی» مهمترین مرکز تولید گاز طبیعی در کشور است و اصولا رشد ظرفیت تولید گاز کشور به دلیل کشف مخزن پارس جنوبی و شروع پروژه پارس جنوبی در اواسط دهه هفتاد بوده است. در نتیجه روی همین مخزن متمرکز شویم.. من یک قاعده سرانگشتی برای توضیح دادن اهمیت پروژه پارس جنوبی دارم. هر فاز پارس جنوبی تقریبا معادل ۲۸ میلیون متر مکعب در روز یا حدود ۱۰ میلیارد مترمکعب به ظرفیت تولید گاز کشور اضافه میکند. ولی قیمت گاز را چه قدر بگیریم؟ ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۰:۱۲ ۱۳۹۶/۰۳/۱۵ اندازه مقیاس در اقتصاد ایران٬ بخش چهارم.. نفت کجای معادلات اقتصاد ایران است؟ تجربه میگوید که شهود ذهنی خیلی از ما در مورد سهم نفت در اقتصاد ایران با اعداد منطبق نیست. مثلا اگر بپرسیم که سهم نفت از تولید ناخالص داخلی ایران چند درصد است چه خواهید گفت؟ ۵۰٪؟ ۸۰٪؟ یا ۱۰٪؟ حدس میزنم خیلیها معتقد باشند سهم نفت در اقتصاد ایران نزدیک ۵۰ درصد است. اجازه دهید به اعداد نگاه کنیم …احتمالا با اندازه مقیاسهایی که تا الان گفته شده تخمین ذهنی و سرانگشتی سهم بخش نفت نباید سخت باشد. اجازه بدهید قدم به قدم پیش برویم …برای اینکه تقریب زدن راحت باشد دقت کنید که تولید نفت ایران در سالهای عادی (قبل از تحریم) حدود ۴ تا ۴٫۲ میلیون بشکه در روز است و خوشبختانه پس از رفع تحریمها و با تلاش نیروهای داخلی با سرعت زیاد به نزدیک سطح قبلی برگشت. در نتیجه تولید سالیانه میشود حدود ۱٫۵ میلیارد بشکه نفت که در نتیجه به هر ایرانی حدود ۲۰ بشکه نفت در سال میرسد.. ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۲:۱۵ ۱۳۹۶/۰۳/۱۳ اندازه مقیاس در اقتصاد ایران٬ بخش سوم بر اساس شهودی که از مفهوم درآمد سرانه با معیار دلار رایج (۶۰۰۰ دلار) و قدرت خرید (۱۷۰۰۰ دلار) داریم میتوانیم نگاه دقیقتری به ارقام درآمد و مصرف سطح خانوار و دولت داشته باشیم …متوسط درآمد خانوارهای شهری حدود ۳۸ تا ۴۰ میلیون در سال و خانوارهای روستایی حدود ۲۰ میلیون در سال است. ارقام حدودی است چون هنوز آمار بودجه خانوار امسال را نداریم و بر اساس نتایج سالهای قبل و نرخ تورم و رشد اقتصادی تخمین میزنیم.. بعد خانوار شهری در ایران نزدیک ۳٫۴ و خانواده روستایی ۳٫۷ است (به کوچک بودن/شدن شکاف بعد خانوار شهری و روستایی دقت کنید) ٬ در نتیجه درآمد هر ساکن شهری ایران نزدیک ۱۱ میلیون تومان (نزدیک ۳۰۰۰ دلار) است. به خاطر بیاورید که درآمد سرانه با معیار دلار رایج حدود ۶۰۰۰ دلار بود. پس به طور سرانگشتی میبینیم که تقریبا نصف درآمد سرانه کشور به شکل «درآمد قابل تصرف خصوصی» فرد تخصیص پیدا میکند و تقریبا نصف دیگر در قالب مخارج دولت (خدمات دولتی) محقق میشود.. از گذشته، محققانی که روی موضوع درآمد/هزینه خانوارها در ایران کار میکنند به شکاف بین «درآمد» و «مخارج» اظهاری خانوادهها (که مبنای گزارش بودجه خ ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۱:۵۸ ۱۳۹۶/۰۳/۱۱ اندازه مقیاس در اقتصاد ایران، بخش دوم.. جایی اشتباه نشده؟ پاسخ: نه اشتباهی نشده٬ این عدد متوسط کل کشورهای عرب است و اگر صرفا کشورهای عرب نفتی و ثروتمند را قرار میدادیم عدد رشد حتی میتوانست «کمتر» هم بشود. کشورهای نفتی «سطح» درآمد سرانه نسبتا بالایی دارند ولی به خاطر بهرهوری پایین اکثرا نرخ رشدهای بلندمدت اندک و حتی منفی دارند. همین مشاهده معماوار انگیزه اصلی برای طرح سوال و نهایتا خلق ادبیات «مصیبت منابع» شد که روی این بحث میکند که چرا کشورهای دارای منابع طبیعی (عمدتا نفت) علیرغم برخورداری از منابع ارزی و مالی فراوان در بلندمدت با نرخهای خیلی پایین رشد میکنند …۲) سوال: تولید سرانه با معیار قدرت خرید (PPP) نزدیک هفده هزار دلار در سال نوشته شده که میشود حدود ۱۵۰۰ دلار یا نزدیک پنج میلیون تومان در ماه برای هر ایرانی! این با مشاهدات اصلا سازگار نیست.. پاسخ: مشاهده انتقادی جالبی است و کمک میکند که ما بقیه بحث را از همینجا ادامه بدهیم. در مورد ربط دادن «تولید ناخالص سرانه» به «درآمد و مصرف شهروندان» باید دو ملاحظه کلیدی را در نظر داشت:.۲-۱) بخشی از عدد تولید ناخالص سرانه مربوط به «درآمد/مصرف خصوصی» است و بخش بزرگی از آن میتواند در قا ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۱:۴۴ ۱۳۹۶/۰۳/۰۹ اندازه مقیاس در اقتصاد ایران، بخش اول قول داده بودم که برخی اندازه مقیاسهای پایه در مورد اقتصاد ایران را بنویسم. نکته مهمی که همیشه باید در مورد تحلیلهای مبتنی بر «اندازه مقیاس» در نظر داشت این است که اعداد گاهی رند میشوند تا خواننده آنها را راحتتر به ذهن بسپارد. در نتیجه ممکن است که اعدادی که در پایین ذکر میشوند کاملا دقیق نباشند و هدف این نوشته هم ارائه آخرین و دقیقترین آمارهای اقتصاد ایران نیست. به عنوان مثال در سطح این بحث برای ما مهم نیست که آیا درآمد سرانه ایران دقیقا ۶۲۰۰ دلار است یا ۶۴۰۰. هدف این است که به خاطر داشته باشیم که این عدد هزار دلار یا بیست هزار دلار نیست.. ضمن این که اقتصاد ایران در ۶ سال گذشته در وضعیت ثبات قرار ندارد و برخی اعداد به خاطر شوکهایی مثل جهش نرخ ارز، رشد اقتصادی منفی، کاهش ناگهانی قیمت نفت و الخ از یک سال به سال دیگر تغییر ناگهانی میکنند. در نتیجه برای جلوگیری از اریب شدن نتایج به سمت یک سال خاص، در اینجا نوعی میانگین چند سال گذشته ارائه شده است.. موقع خواندن این اعداد در ذهن خود یک «حدود» (یا سرانگشتی) جلوی همه آنها قرار بدهید …۱) درآمد سرانه کشور: شش هزار دلار در سال.۲) درآم ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۹:۴۵ ۱۳۹۶/۰۳/۰۲ ملاحظهای در مورد سنجش دقت پیشبینیهای انتخاباتی نظرسنجیهای رسمی و غیررسمی متعددی در هفتهها و روزهای قبل از انتخابات میزان مشارکت و رایهای دو نامزد پیشرو را تخمین زدند و الان وقت ارزیابی دقت آنها پس از وقوع (Ex-Post) است. در بین نظرسنجیهایی که در اختیار عموم بود، همانند یکی دو دوره پیش ایسپا جزو موفقترینها بود و کل رایها و درصد نامزدها را خیلی نزدیک پیشبینی کرده بود٬ عجیب هم نیست چون این موسسه نمونه بزرگ از داخل کشور میگیرد و انگیزه سیاسی هم ندارد که نتایج را به سمت یک نامزد بایاس نشان دهد …در این بین یک نکته را در ارزیابی «دقت» پیشبینیها نباید فراموش کرد. فرض کنیم نظرسنجی یا شخصی پیشبینی کرده بود که آقای روحانی ۶۴ درصد رای میآورد و در عمل این رای ۵۷ درصد شد. این پیشبینی قطعا یک امتیاز مثبت بابت پیشبینی «برنده شدن» روحانی میگیرد. ولی به لحاظ «دقت نقطهای» خطایش بزرگتر از چیزی است که به نظر میرسد، چون بازه محتمل برای «کل رایها» و «سهم نامزدها» یک بازه بینهایت نیست. ضمن اینکه توزیع احتمال درصدها یک توزیع یکنواخت نیست. مثلا هیچ کس انتظار ندارد که در یک انتخابات معمول مثل ۱۳۹۶ میزان کل رای در کشور ۲۵ میلیون (ز ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۰۲:۱۲ ۱۳۹۶/۰۳/۰۲ احترام به عقلانیت جامعه.. اقتصاددانها باید در فروضشان سازگار و در رفتارشان فروتن باشند! نمیشود در معادلات و مدلها عاملها را «عقلانی» و دارای «انتظارات عقلانی» و امثال آن فرض کرد، ولی وقتی موقع انتخابات رسید و از درک استراتژیهای تبلیغاتی نامزدها و اقبال بخشی از جامعه به آنها ناتوان و فرسوده بود٬ شروع به متهم کردن جامعه و مردم به «نفهمیدن» و «کوتاهنگری» و «نداشتن دانش اقتصادی» و الخ کرد. اقتصاددانان باید تحلیل فنی و انتقادی خود را از شعارها و سیاستهای نامزدها بنویسند (همان طور که مثلا متخصصان تغذیه در مورد خواص کلم مینویسند). ولی همزمان این فرض را هم در ذهن داشته باشند که این روزها شهروندان دسترسی گستردهای به اطلاعات دارند و این تحلیلها را کنار هم و در کنار تجربههای شخصیشان و نیز ترجیحاتشان در سایر ابعاد و تصمیمات گروههای مرجعشان میگذارند و یک تصمیم کلی و چندوجهی میگیرند.. مثلا، این احتمال را بدهیم که شهروندی که در دهک اول و دوم درآمد است و به یارانه ۱۵۰ و ۲۵۰ هزار تومانی رای میدهد تجربه ۴۰-۵۰ سال از زندگی خودش را در ذهن خودش دارد و شاید اتفاقا بهتر از مدلهای ما رفاه خودش را تشخیص میدهد٬ او دورههای مختلف را به یاد دارد و میبیند که یارانه مستقیم - ا ... یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۲:۰۱ ۱۳۹۶/۰۲/۳۰ من اگر جای روحانی بودم این عکس را در اتاقم نصب میکردم و قبل از هر تصمیمی از خود میپرسیدم که سهم او چیست؟ تماس با نویسنده. کانال یک لیوان چای داغ٬ نوشتههای حامد قدوسی یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۶:۰۵ ۱۳۹۶/۰۲/۲۹ رای محوری در ساعتهای پایانی در مدلهای مربوط به رایگیری کسی را که رایش نتیجه را تغییر میدهد رایدهنده محوری (Pivotal) مینامند و بیشتر تحلیلهای مربوط به هزینه/فایده رای دادن هم حول این مفهوم است. در انتخاباتی با نتیجه باینری (مثل ریاست جمهوری) برای اینکه کسی رایدهنده محوری باشد باید رای فرد مورد نظر او «نه خیلی زیاد» و «نه خیلی کم» باشد چون در این حالتها یک رای نتیجه را تغییر نمیدهد ولی اگر نتایج به هم نزدیک باشند اثر رای خیلی قوی میشود. با این حساب اگر تابع فایده رای دادن را بکشیم حالت U وارونه دارد و فایده انتظاری رای یک جایی وسطها به اوجش میرسد …با ارقامی که از مشارکت در انتخابات امروز داریم و حدسی که از توزیع رایها داریم انتخابات به وضعیت شانه به شانه نزدیک است. در نتیجه همه کسانی که از این لحظه تا آخر شب رای میدهند به رایدهنده محوری نزدیک هستند، نقش خیلی مهمتری در تعیین نتیجه انتخابات خواهند داشت و عملا نتیجه توسط رای آنها رقم خواهد خورد.. تصور کنید که یکی دو ساعت در صف ایستادن (برای کسانی که هنوز رای نداهاند) در این ساعتهای آخر تا چه حد میتواند در سرنوشت کشور مهم باشد … تماس با نویسنده ... ‹ 14 15 16 17 18 19 20 ›
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۰۵:۰۰ ۱۳۹۶/۰۵/۰۸ بازدارندگی حاشیهای وقتی جرمهای تنفربرانگیز در جامعه زیاد میشود معمولا یک میل عمومی وجود دارد تا آن را نتیجه «کافی نبودن» مجازات بداند و تقاضای «تشدید» مجازات برای چنین مجرمینی را داشته باشد. این واکنش فوری جامعه معمولا از این منطق خطی حاصل میشود که بالا بردن مجازات تقاضا برای جرم را کم میکند، ولی این نگاه از طرف دیگر این نکته کلیدی را فراموش میکند که افزایش مجازات یک جرم خاص «هزینه نسبی» آن در مقایسه با سایر جرایم و مجازاتها را کم میکند.. با این دید موضوع تعیین جرم را میتوان از سوی دیگری هم و گاهی با راهحلی غیربدیهی دید: در علم حقوق مفهوم کلیدی به اسم «بازدارندگی حاشیهای» (Marginal Deterrence) وجود دارد که میگوید «فاصله مجازات» بین جرمهای مختلف باید طوری باشد که به مجرمین انگیزه بدهد تا جرم سبکتر را انتخاب کنند. اگر قرار باشد برای انواع و اقسام جرمها - با درجه مختلفی از خطر برای جامعه - «نهایت مجازات ممکن» اعمال شود و فاصلهای بین مجازات آنها نباشد دیگر انگیزهای به مجرم برای خودداری از جرم بالاتر به امید به مجازات سبکتر داده نمیشود …مثال: فرض کنیم در جامعهای آدمربایی زیاد باشد و جامعه ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۱:۰۵ ۱۳۹۶/۰۵/۰۵ گرمایش زمین و اوج مصرف انرژی صحبت از گرمایش زمین که میشود ذهن معمولا به سمت افزایش «متوسط» دما پیش میرود. ولی واقعا «متوسط» دما در یک کشور و در طول یک بازه زمانی (مثل فصل یا سال) دقیقا یعنی چه؟ آیا به این معنی است که همه روزهای سال مقداری گرمتر میشوند یا این که تعداد روزهای با دمای شدیدا بالا بیشتر میشود؟ حالت اول لزوما چولگی (Skewness) دما در منطقه را بالا نمیبرد ولی دومی به شدت بر میزان چولگی توزیع دما میافزاید و در نتیجه انتظار داریم اکستریمهای دما با بسامد بیشتری مشاهده شوند.. برای کشورهای مختلف این اثرات میتواند متفاوت باشد: در برخی (مثلا نقاط نزدیکتر به قطب شمال و اسکاندیناوی) افزایش میانگین دما ممکن است بیشتر به شکل کاستن از تعداد روزهای خیلی سرد جلوه کند و در برخی مناطق دیگر به شکل افزایش روزهای خیلی گرم. به همین دلیل هم اثرات گرمایش زمین برای همه کشورهای یکسان نیست. گروه اول اتفاقا از گرمایش زمین سود میبرند و گروم دوم زیان میکنند …تجربه تابستانهای خیلی گرم در چند سال گذشته در کشور پیشنهاد میکند که مسیر گرمایش زمین برای کشور ما ممکن است از طریق افزایش تعداد روزهای خیلی گرم در سال اتفاق ب ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۵:۲۱ ۱۳۹۶/۰۵/۰۲ فناوری اطلاعات و بهرهوری کلان اقتصاد در ادبیات کلان مفهومی به اسم «پاراداکس بهرهوری» هست که معمولا به جملهای از رابرت سولو نسبت داده میشود که در اواخر دهه هشتاد گفت «رایانهها همه جا دیده میشوند غیر از آمار بهرهوری کل اقتصاد!». وضعیت پاراداکسیکال هم از آن جا میامد که علی رغم رشد فناوری رایانه و روباتیک و گسترش کاربردهای آن، بهرهوری کل اقتصاد در کشورهای پیشرفته ثابت بود یا پایین میرفت.. این مشاهده در تضاد با جهش بهرهوری بود که اقتصاد در دورههای پیشین و در اثر ظهور فناوریهایی مثل ارتباطات الکترونیکی، انقلاب کشاورزی، تبدیل انرژی، فرمهای جدید انرژی (خصوصا نفت و گاز)، حمل و نقل مدرن و بهداشت و پزشکی تجربه کرده بود …بحث در مورد رابطه ضعیف بین رشد بخش فناوری اطلاعات و بهرهوری کل اقتصاد تا امروز ادامه دارد و مقالات جدید نشان میدهند که شواهد قوی برای رشد بهرهوری در صنایع تولیدکننده یا مصرفکننده فناوری اطلاعات وجود ندارد. دو مشاهده عینی به طور مستقیم به این پاراداکس مربوط است:.۱) بخش مهمی از رشد فناوری اطلاعات در سالهای اخیر در حوزههایی بود که ربط مستقیم به بهرهوری اقتصاد ندارد و بیشتر جنبه «مصرفی» دارند. مثلا ر ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۴:۲۷ ۱۳۹۶/۰۵/۰۱ رشد اقتصادی و رشد مصرف بنزین ظاهرا مصرف بنزین در کشور رشد قابل توجهی داشته و منشاء این رشد حدسهایی را هم باعث شده است. این که عامل اصلی رشد چه بوده است را باید با تحلیل آماری و اقتصادسنجی دادهها (در سطح مراکز پخش سطح استانی) پاسخ داد که من به آن دسترسی ندارم ولی حداقل میتوانیم برخی ملاحظات نظری داشته باشیم:.۱) آیا بین مصرف انرژی و تولید ناخالص داخلی رابطه وجود دارد؟ صدها مقاله در اقتصاد انرژی سعی کردهاند این رابطه را بشکافند. وجود همبستگی آماری بین دو متغیر کمابیش موضوع بدیهی است: به زبان ساده وقتی تولید ناخالص داخلی کشوری بالاتر باشد هم صنعت و خدمات کشور تولید بیشتری دارد و هم مردم کشور مصرف بیشتری دارند (مثلا بیشتر سفر میروند و خانههای بزرگتری دارند و الخ). هر دو بخش تولید و مصرف نیازمند مصرف انرژی هستند و در نتیجه شوک مثبت به تولید ناخالص داخلی معمولا باعث افزایش مصرف انرژی (خصوصا در کوتاهمدت) میشود. سوال عمیقتر و بحثبرانگیزتر این است که رابطه علی (Causal) از کدام سمت است: آیا مصرف انرژی میتواند «پیشرانه» رشد اقتصادی باشد یا معلول آن است؟.۲) آیا رابطه مثبت تولید ناخالص داخلی (یا سرانه) و مصرف ان ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۲:۱۸ ۱۳۹۶/۰۴/۲۷ مقاله علمی: ریسک قیمت نفت برای تولیدکنندگان سوختهای زیستی در بحث رقابت بین نفت خام و انرژیهای نو، بخشی که بیشتر از همه تاثیر میگیرد سوختهای زیستی است. انرژیهای نو در بخش برق مستقیما با نفت خام رقابت نمیکند و بیشتر در معرض ریسکهای ناشی از قیمت گاز طبیعی است. در این مقاله اخیر که اخیرا در مجله Renewable Energy چاپ شده است مدل سادهای ارائه کردهام که محدوده ریسکهای ناشی از قیمت تصادفی نفت خام و خوراک ورودی واحدهای تولید سوخت زیستی را کمی میکند. مدل نشان میدهد که در بهترین شرایط (بر اساس کالیبره کردن فرآیندهای تصادفی به مقادیر محققشده تاریخی) واحدهای اتانول میتوانند حدود ۲ دلار به ازای هر گالن سود کسب کنند. در مقابل، اگر تولیدکنندگان اتانول تعهد به تولید داشته باشند حداکثر زیان ناشی در بدترین شرایط هم حدود ۲ دلار زیان به ازای هر گالن است. نکته مهم این است که به خاطر نوسانات زیاد در قیمت نفت و خوراک اتانول (ذرت) بیشتر واحد مجبورند که در حدود ۵۰ درصد اوقات تعطیل شوند یا به تولید محصولات جانبی بپردازند … تماس با نویسنده. ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۰:۴۳ ۱۳۹۶/۰۴/۱۸ انتخاب موضوع پژوهش در اقتصاد و اقتصاد مالی PhD_Research_Ghoddusi.pdf (1.1 MB) دانلود و مشاهده در تلگرام
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۰:۴۳ ۱۳۹۶/۰۴/۱۸ راهنمای انتخاب موضوع پایاننامه در حوزه اقتصاد دوستان زیادی با بنده (و احتمالا همکاران دیگر) تماس میگیرند و در مورد انتخاب موضوع پایاننامه مشورت میخواهند. حقیقتش مجبورم یک پاسخ تکراری به اکثر آنها بدهم که: اولا انتخاب موضوع وظیفه خود دانشجو است و خودش بخشی از فرآیند تحقیق است. ثانیا از راه دور و بدون شناخت یک دانشجو و قابلیتهای فنی او، دانستن امکاناتش برای دسترسی به دادهها و نیز علایق پژوهش گروه تحصیلی و میزان دسترسی او به استادان مشاور، پیشنهاد یک موضوع کار غیربهینهای است.. در پاسخ به این نوع درخواستها، چند سال پیش تصمیم گرفتم بخشی از تجارب خودم و برخی دوستان دیگر را در زمینه انتخاب موضوع پژوهش و پایاننامه را در این جزوه گردآوری کنم. امیدوارم این نوشته تا حدی به سوالات دوستان پاسخ بدهد …. تماس با نویسنده. ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۰۸:۳۰ ۱۳۹۶/۰۴/۱۴ مقاله علمی: دینامیک رابطه بین نفت خام و محصولات پالایشی در این مقاله جدیدمان رابطه بین قیمت نفت خام (برنت و WTI) و چند محصول پالایشی مهم (بنزین و نفت سفید) را در طول زمان بررسی میکنیم. نشان میدهیم که در رابطه همانباشتگی بین نفت خام و محصولات پالایشی، اندازه عرض از مبداء مرتبا بزرگتر و شیب رابطه مرتبا کوچکتر شده است. این به معنی است که در طول زمان قیمت محصولات پالایشی به تدریج حساسیت کمتری به قیمت نفت خام پیدا کرده و سهم یک مقدار ثابت در قیمت آنها بیشتر شده است. این مشاهده را سپس از طریق آزمونهای دقیقتر اقتصادسنجی واکاوی میکنیم و نشان میدهیم که رابطه بین نفت و محصولات پالایشی دچار چند شکست ساختاری شده است که با تحولات بازار جهانی نفت هم سازگار است. نهایتا به این نتیجه میرسیم که یک مدل تغییر رژیم مارکوفی قادر به توضیح موضوع نیست که این طور تفسیر میشود که تغییر رابطه موقت نیست و بیشتر به سمت یک تحول ساختاری تمایل دارد …در بخش آخر چند توضیح اقتصادی برای رابطه مشاهده شده ارائه میکنیم. احتمالا قویترین فرضیه از گسست بین قیمت نفت خام و گاز طبیعی میآید. به طور سنتی قیمت گاز به قیمت نفت ایندکس میشد و در نتیجه قیمت گاز مصرفی پالایش ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۰۷:۱۳ ۱۳۹۶/۰۴/۰۲ هر اقتصاددانی نئولیبرال نیست! فراوان دیدهام که آدمها (خصوصا اهالی علوم اجتماعی انتقادی) با یک پیشفرض خیلی قوی و تردیدناپذیر نادرست با اقتصاددانها برخورد میکنند: به نظرشان هر کس تحصیلکرده یا معلم یا محقق حوزه اقتصاد باشد (خصوصا اگر در حوزه جریان اصلی مشغول باشد) حتما یک «نئولیبرال» و یک ضدچپ دوآتشه است. اثر این پیشفرض ذهنی روی رفتار هم معمولا در یکی از دو سر طیف ظاهر میشود: یا به شکل موضعگیری ستیزهجویانه و سوگیرانه علیه اقتصادخواندهها از همان ابتدا یا برعکس در قالب موضع اپولوجتیک طرف نسبت به گزاره غیردستراستی و متقرقی که میخواهد بیان کشود. شاید این چند مورد مشاهده شخصی به کاهش این سوگیری و همدلی و گفت و گوی بهتر کمک کند …۱) اولا بسیاری از اهالی اقتصاد اساسا علاقه یا دغدغه یا حتی دانشی نسبت به مواضع ایدئولوژیک ندارند. بیشتر اقتصاددانان این روزها با نوعی از موضوعات فنی سر و کله میزنند و مشغولند که هیچ وقت مستقیما به دعواهای سطح بالاتر ربط پیدا نمیکند. فرد ممکن است متخصص تخمین زدن اثر مهاجرت روی قیمت مسکن باشد ولی ترجیح بدهد که موضع خاصی در مورد «موضوعات کلان اقتصادی» نداشته باشد و شنونده باشد …۲) بسی ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۳:۲۵ ۱۳۹۶/۰۳/۲۳ اندازه مقیاس در اقتصاد ایران٬ بخش پنجم.. گاز کجای معادلات اقتصاد ایران است؟ به نظر میرسد که با وجود اهمیت روزافزون گاز در اقتصاد انرژی ایران، هنوز اهمیت آن به اندازه نفت شناخته شده نیست. در این بخش سعی میکنیم تصویر ملموستری از ارزش صنعت گاز (بالادست) کشور داشته باشیم.. ایران «دومین» کشور دنیا از حیث منابع گاز طبیعی و سومین کشور دنیا (بعد از آمریکا و روسیه) به لحاظ حجم تولید گاز است. گاز هم خوراک کلیدی برای صنعت پتروشیمی است و هم به خاطر پاکی نسبی (در مقایسه با ذغالسنگ) گزینه مهمی برای تولید برق در شرایط نگرانی از تغییرات اقلیم است. گاز ایران از میادین مختلف تولید میشود ولی به لحاظ اندازه مقیاس «پارس جنوبی» مهمترین مرکز تولید گاز طبیعی در کشور است و اصولا رشد ظرفیت تولید گاز کشور به دلیل کشف مخزن پارس جنوبی و شروع پروژه پارس جنوبی در اواسط دهه هفتاد بوده است. در نتیجه روی همین مخزن متمرکز شویم.. من یک قاعده سرانگشتی برای توضیح دادن اهمیت پروژه پارس جنوبی دارم. هر فاز پارس جنوبی تقریبا معادل ۲۸ میلیون متر مکعب در روز یا حدود ۱۰ میلیارد مترمکعب به ظرفیت تولید گاز کشور اضافه میکند. ولی قیمت گاز را چه قدر بگیریم؟ ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۰:۱۲ ۱۳۹۶/۰۳/۱۵ اندازه مقیاس در اقتصاد ایران٬ بخش چهارم.. نفت کجای معادلات اقتصاد ایران است؟ تجربه میگوید که شهود ذهنی خیلی از ما در مورد سهم نفت در اقتصاد ایران با اعداد منطبق نیست. مثلا اگر بپرسیم که سهم نفت از تولید ناخالص داخلی ایران چند درصد است چه خواهید گفت؟ ۵۰٪؟ ۸۰٪؟ یا ۱۰٪؟ حدس میزنم خیلیها معتقد باشند سهم نفت در اقتصاد ایران نزدیک ۵۰ درصد است. اجازه دهید به اعداد نگاه کنیم …احتمالا با اندازه مقیاسهایی که تا الان گفته شده تخمین ذهنی و سرانگشتی سهم بخش نفت نباید سخت باشد. اجازه بدهید قدم به قدم پیش برویم …برای اینکه تقریب زدن راحت باشد دقت کنید که تولید نفت ایران در سالهای عادی (قبل از تحریم) حدود ۴ تا ۴٫۲ میلیون بشکه در روز است و خوشبختانه پس از رفع تحریمها و با تلاش نیروهای داخلی با سرعت زیاد به نزدیک سطح قبلی برگشت. در نتیجه تولید سالیانه میشود حدود ۱٫۵ میلیارد بشکه نفت که در نتیجه به هر ایرانی حدود ۲۰ بشکه نفت در سال میرسد.. ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۲:۱۵ ۱۳۹۶/۰۳/۱۳ اندازه مقیاس در اقتصاد ایران٬ بخش سوم بر اساس شهودی که از مفهوم درآمد سرانه با معیار دلار رایج (۶۰۰۰ دلار) و قدرت خرید (۱۷۰۰۰ دلار) داریم میتوانیم نگاه دقیقتری به ارقام درآمد و مصرف سطح خانوار و دولت داشته باشیم …متوسط درآمد خانوارهای شهری حدود ۳۸ تا ۴۰ میلیون در سال و خانوارهای روستایی حدود ۲۰ میلیون در سال است. ارقام حدودی است چون هنوز آمار بودجه خانوار امسال را نداریم و بر اساس نتایج سالهای قبل و نرخ تورم و رشد اقتصادی تخمین میزنیم.. بعد خانوار شهری در ایران نزدیک ۳٫۴ و خانواده روستایی ۳٫۷ است (به کوچک بودن/شدن شکاف بعد خانوار شهری و روستایی دقت کنید) ٬ در نتیجه درآمد هر ساکن شهری ایران نزدیک ۱۱ میلیون تومان (نزدیک ۳۰۰۰ دلار) است. به خاطر بیاورید که درآمد سرانه با معیار دلار رایج حدود ۶۰۰۰ دلار بود. پس به طور سرانگشتی میبینیم که تقریبا نصف درآمد سرانه کشور به شکل «درآمد قابل تصرف خصوصی» فرد تخصیص پیدا میکند و تقریبا نصف دیگر در قالب مخارج دولت (خدمات دولتی) محقق میشود.. از گذشته، محققانی که روی موضوع درآمد/هزینه خانوارها در ایران کار میکنند به شکاف بین «درآمد» و «مخارج» اظهاری خانوادهها (که مبنای گزارش بودجه خ ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۱:۵۸ ۱۳۹۶/۰۳/۱۱ اندازه مقیاس در اقتصاد ایران، بخش دوم.. جایی اشتباه نشده؟ پاسخ: نه اشتباهی نشده٬ این عدد متوسط کل کشورهای عرب است و اگر صرفا کشورهای عرب نفتی و ثروتمند را قرار میدادیم عدد رشد حتی میتوانست «کمتر» هم بشود. کشورهای نفتی «سطح» درآمد سرانه نسبتا بالایی دارند ولی به خاطر بهرهوری پایین اکثرا نرخ رشدهای بلندمدت اندک و حتی منفی دارند. همین مشاهده معماوار انگیزه اصلی برای طرح سوال و نهایتا خلق ادبیات «مصیبت منابع» شد که روی این بحث میکند که چرا کشورهای دارای منابع طبیعی (عمدتا نفت) علیرغم برخورداری از منابع ارزی و مالی فراوان در بلندمدت با نرخهای خیلی پایین رشد میکنند …۲) سوال: تولید سرانه با معیار قدرت خرید (PPP) نزدیک هفده هزار دلار در سال نوشته شده که میشود حدود ۱۵۰۰ دلار یا نزدیک پنج میلیون تومان در ماه برای هر ایرانی! این با مشاهدات اصلا سازگار نیست.. پاسخ: مشاهده انتقادی جالبی است و کمک میکند که ما بقیه بحث را از همینجا ادامه بدهیم. در مورد ربط دادن «تولید ناخالص سرانه» به «درآمد و مصرف شهروندان» باید دو ملاحظه کلیدی را در نظر داشت:.۲-۱) بخشی از عدد تولید ناخالص سرانه مربوط به «درآمد/مصرف خصوصی» است و بخش بزرگی از آن میتواند در قا ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۱:۴۴ ۱۳۹۶/۰۳/۰۹ اندازه مقیاس در اقتصاد ایران، بخش اول قول داده بودم که برخی اندازه مقیاسهای پایه در مورد اقتصاد ایران را بنویسم. نکته مهمی که همیشه باید در مورد تحلیلهای مبتنی بر «اندازه مقیاس» در نظر داشت این است که اعداد گاهی رند میشوند تا خواننده آنها را راحتتر به ذهن بسپارد. در نتیجه ممکن است که اعدادی که در پایین ذکر میشوند کاملا دقیق نباشند و هدف این نوشته هم ارائه آخرین و دقیقترین آمارهای اقتصاد ایران نیست. به عنوان مثال در سطح این بحث برای ما مهم نیست که آیا درآمد سرانه ایران دقیقا ۶۲۰۰ دلار است یا ۶۴۰۰. هدف این است که به خاطر داشته باشیم که این عدد هزار دلار یا بیست هزار دلار نیست.. ضمن این که اقتصاد ایران در ۶ سال گذشته در وضعیت ثبات قرار ندارد و برخی اعداد به خاطر شوکهایی مثل جهش نرخ ارز، رشد اقتصادی منفی، کاهش ناگهانی قیمت نفت و الخ از یک سال به سال دیگر تغییر ناگهانی میکنند. در نتیجه برای جلوگیری از اریب شدن نتایج به سمت یک سال خاص، در اینجا نوعی میانگین چند سال گذشته ارائه شده است.. موقع خواندن این اعداد در ذهن خود یک «حدود» (یا سرانگشتی) جلوی همه آنها قرار بدهید …۱) درآمد سرانه کشور: شش هزار دلار در سال.۲) درآم ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۹:۴۵ ۱۳۹۶/۰۳/۰۲ ملاحظهای در مورد سنجش دقت پیشبینیهای انتخاباتی نظرسنجیهای رسمی و غیررسمی متعددی در هفتهها و روزهای قبل از انتخابات میزان مشارکت و رایهای دو نامزد پیشرو را تخمین زدند و الان وقت ارزیابی دقت آنها پس از وقوع (Ex-Post) است. در بین نظرسنجیهایی که در اختیار عموم بود، همانند یکی دو دوره پیش ایسپا جزو موفقترینها بود و کل رایها و درصد نامزدها را خیلی نزدیک پیشبینی کرده بود٬ عجیب هم نیست چون این موسسه نمونه بزرگ از داخل کشور میگیرد و انگیزه سیاسی هم ندارد که نتایج را به سمت یک نامزد بایاس نشان دهد …در این بین یک نکته را در ارزیابی «دقت» پیشبینیها نباید فراموش کرد. فرض کنیم نظرسنجی یا شخصی پیشبینی کرده بود که آقای روحانی ۶۴ درصد رای میآورد و در عمل این رای ۵۷ درصد شد. این پیشبینی قطعا یک امتیاز مثبت بابت پیشبینی «برنده شدن» روحانی میگیرد. ولی به لحاظ «دقت نقطهای» خطایش بزرگتر از چیزی است که به نظر میرسد، چون بازه محتمل برای «کل رایها» و «سهم نامزدها» یک بازه بینهایت نیست. ضمن اینکه توزیع احتمال درصدها یک توزیع یکنواخت نیست. مثلا هیچ کس انتظار ندارد که در یک انتخابات معمول مثل ۱۳۹۶ میزان کل رای در کشور ۲۵ میلیون (ز ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۰۲:۱۲ ۱۳۹۶/۰۳/۰۲ احترام به عقلانیت جامعه.. اقتصاددانها باید در فروضشان سازگار و در رفتارشان فروتن باشند! نمیشود در معادلات و مدلها عاملها را «عقلانی» و دارای «انتظارات عقلانی» و امثال آن فرض کرد، ولی وقتی موقع انتخابات رسید و از درک استراتژیهای تبلیغاتی نامزدها و اقبال بخشی از جامعه به آنها ناتوان و فرسوده بود٬ شروع به متهم کردن جامعه و مردم به «نفهمیدن» و «کوتاهنگری» و «نداشتن دانش اقتصادی» و الخ کرد. اقتصاددانان باید تحلیل فنی و انتقادی خود را از شعارها و سیاستهای نامزدها بنویسند (همان طور که مثلا متخصصان تغذیه در مورد خواص کلم مینویسند). ولی همزمان این فرض را هم در ذهن داشته باشند که این روزها شهروندان دسترسی گستردهای به اطلاعات دارند و این تحلیلها را کنار هم و در کنار تجربههای شخصیشان و نیز ترجیحاتشان در سایر ابعاد و تصمیمات گروههای مرجعشان میگذارند و یک تصمیم کلی و چندوجهی میگیرند.. مثلا، این احتمال را بدهیم که شهروندی که در دهک اول و دوم درآمد است و به یارانه ۱۵۰ و ۲۵۰ هزار تومانی رای میدهد تجربه ۴۰-۵۰ سال از زندگی خودش را در ذهن خودش دارد و شاید اتفاقا بهتر از مدلهای ما رفاه خودش را تشخیص میدهد٬ او دورههای مختلف را به یاد دارد و میبیند که یارانه مستقیم - ا ...
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۲:۰۱ ۱۳۹۶/۰۲/۳۰ من اگر جای روحانی بودم این عکس را در اتاقم نصب میکردم و قبل از هر تصمیمی از خود میپرسیدم که سهم او چیست؟ تماس با نویسنده. کانال یک لیوان چای داغ٬ نوشتههای حامد قدوسی
یک لیوان چای داغ، نوشتههای حامد قدوسی hamed_ghoddusi ۱۶:۰۵ ۱۳۹۶/۰۲/۲۹ رای محوری در ساعتهای پایانی در مدلهای مربوط به رایگیری کسی را که رایش نتیجه را تغییر میدهد رایدهنده محوری (Pivotal) مینامند و بیشتر تحلیلهای مربوط به هزینه/فایده رای دادن هم حول این مفهوم است. در انتخاباتی با نتیجه باینری (مثل ریاست جمهوری) برای اینکه کسی رایدهنده محوری باشد باید رای فرد مورد نظر او «نه خیلی زیاد» و «نه خیلی کم» باشد چون در این حالتها یک رای نتیجه را تغییر نمیدهد ولی اگر نتایج به هم نزدیک باشند اثر رای خیلی قوی میشود. با این حساب اگر تابع فایده رای دادن را بکشیم حالت U وارونه دارد و فایده انتظاری رای یک جایی وسطها به اوجش میرسد …با ارقامی که از مشارکت در انتخابات امروز داریم و حدسی که از توزیع رایها داریم انتخابات به وضعیت شانه به شانه نزدیک است. در نتیجه همه کسانی که از این لحظه تا آخر شب رای میدهند به رایدهنده محوری نزدیک هستند، نقش خیلی مهمتری در تعیین نتیجه انتخابات خواهند داشت و عملا نتیجه توسط رای آنها رقم خواهد خورد.. تصور کنید که یکی دو ساعت در صف ایستادن (برای کسانی که هنوز رای نداهاند) در این ساعتهای آخر تا چه حد میتواند در سرنوشت کشور مهم باشد … تماس با نویسنده ...