حسین جاویددانشجوی دکتریمدیر نشر مشاوره و همکاری در زمینه‌ی همه‌ی مراحل تولید کتاب: ۰۹۱۲۲۴۷۲۸۳۸ صرفاً پیام ضروری و کاری:


یای نکره وقتی به کلمات مختوم به «ای» (مثل «کشتی») می‌رسد خیلی‌ها را به اشتباه می‌اندازد و اغلب کسانی که با مبحث رسم‌الخط آشنایی دق

مثلا، به‌جای «کشتی‌ای که در ساحل یونان غرق شد ۸۷ مسافر داشت»، می‌نویسند: «کشتی که در ساحل یونان غرق شد ۸۷ مسافر داشت.» توجه داشته باشید که یای نکره را در کلمات مختوم به «ای» حتما بنویسید.
  • گزارش تخلف

در کشور ما، ویرایش حرفه‌ای در دهه‌ی ۱۳۴۰ و در مؤسسه‌ی فرانکلین شکل گرفت

فرانکلین دراصل مؤسسه‌ای امریکایی بود که شعبه‌ای هم در ایران تأسیس کرده بود تا از ترجمه و انتشار کتب امریکایی حمایت کند. توجه داشته باشید که فرانکلین ناشر نبود، بلکه صرفا آثار را آماده‌ی انتشار می‌ساخت و امتیاز نشر آن‌ها را به ناشران گوناگون واگذار می‌کرد. بزرگانی مثل ابوالحسن نجفی، کریم امامی، منوچهر انور، نجف دریابندری، احمد سمیعی (گیلانی)، فتح‌الله مجتبایی و … پیشکسوتان ویرایش در ایران هستند. ...
  • گزارش تخلف

«ویرایش» و «ویراستار» کلماتی نوساخته هستند معادل editing و editor انگلیسی

واژه‌ی «ویرایش» را استاد محمد مقدم و دکتر صادق کیا، زبان‌شناسان برجسته‌ی ایرانی، در اواسط دهه‌ی ۱۳۳۰ شمسی از یک لغت پهلوی خویشاوند با فعل «پیراستن» ساختند. پیش از آن، از کلماتی مانند «مصحح»، «مهذب» و «ادیتور» استفاده می‌شد. ...
  • گزارش تخلف

در بازار نشر ایران، برای محاسبه‌ی دستمزد ویراستارها معیارهای متفاوتی وجود دارد، اما، در حال حاضر، پذیرفته‌شده‌ترین معیار این است ک

البته، در سال‌های دور، هر ۲۵۰ کلمه یک صفحه در نظر گرفته می‌شد که کم‌کم به ۲۸۰ کلمه و ۳۰۰ کلمه افزایش یافت! دستمزد ویرایش هر صفحه بسته به نوع متن، میزان کار لازم، توان ناشر، و تجربه و شهرت ویراستار متفاوت است. ...
  • گزارش تخلف

لغت‌نامه‌ها و فرهنگ‌ها عصای دست ویراستارها هستند و هیچ ویراستاری، با هر میزان تجربه و تخصص، از به‌کارگیری آن‌ها بی‌نیاز نیست

اگر به هر دلیلی، از جمله گرانی لغت‌نامه‌ها و فرهنگ‌ها، امکان تهیه‌ی آن‌ها را ندارید، دست‌کم سی‌دی رسمی‌شان را بخرید و در رایانه‌تان نصب کنید. اتکا به سایت‌های غیررسمی‌ای که واژگان را معنا می‌کنند به هیچ وجه توصیه نمی‌شود. ویراستار حرفه‌ای ابزار حرفه‌ای می‌خواهد. این سایت‌ها برای مراجعات عادی خوب‌اند، اما برای بررسی‌های کارشناسانه‌ی ویراستارها نامکفی و غیر قابل اعتمادند. ...
  • گزارش تخلف

ویراستار باتجربه از خودش می‌پرسد: «صورت درست این جمله چیست؟»

ویراستار تازه‌کار و ناشی از خودش می‌پرسد: «اگر من جای نویسنده یا مترجم بودم، این جمله را چطور می‌نوشتم؟». ویراستار باتجربه فقط «اصلاح» می‌کند و ویراستار تازه‌کار سبک نویسنده و مترجم را دست‌کاری و مخدوش می‌کند. ...
  • گزارش تخلف

فارسی امروز ما برگرفته از «فارسی میانه» است، «فارسی میانه» برگرفته از «فارسی باستان» و «فارسی باستان» برگرفته از «ایرانی باستان» و

اگر تاریخ زبان‌های رایج در قلمرو سرزمینی ایران را مرور کنیم، می‌بینیم که هر چند صد سال یک بار، در نتیجه‌ی تحولات سیاسی، اجتماعی و مذهبی، زبان و خط تغییر می‌کرده‌اند و زبان‌ها و خط‌ها مدام در حال ادغام، انشعاب و نوزایی بوده‌اند. نکته‌ی قابل تأمل این است که زبان فارسی بیش از هزار سال است که شاهد تحول چشمگیری نبوده و فقط در ساحت واژگانی تغییراتی اندک را به خود دیده است. این البته فقط مختص زبان فارسی نیست اما در فارسی مشهودتر است. فارسی‌زبان باسواد امروز به‌راحتی می‌تواند آثار شاعران و نویسندگان هزار سال پیش را بخواند و درک کند. ...
  • گزارش تخلف

خیلی از غلط‌های املایی بر پایه‌ی مشابهت‌ها شکل می‌گیرند، به این ترتیب که فرد املای درست کلمه را نمی‌داند و بر پایه‌ی املای یک کلمه

مثلا، به‌جای «کج‌دار و مریز» می‌نویسند «کج‌دار و مریض» (چون کلمه‌ی «مریض» برایشان آشناست)، یا به‌جای «توجیه» می‌نویسند «توجیح» (چون آن را با «ترجیح» می‌سنجند)، یا به‌جای «قافله» می‌نویسند «غافله» (چون کلمه‌ی «غافل» کلمه‌ای رایج است)، یا به‌جای «غلتک» می‌نویسند «غلطک» (چون املای کلمه‌ی «غلط» در ذهنشان ثبت شده)، یا به‌جای «انضباط» می‌نویسند «انظباط» (چون آن را با «نظم» می‌سنجند)، یا به‌جای «رغبت» می‌نویسند «رقبت» (چون شکل و آوای آن با «رقیب» شباهت دارد) … و ده‌ها مثال دیگر …بدترین و فاجعه‌بارترین اشتباه ویراستار این است که غلط‌های املایی متن را نبیند. اگر از صحت املای کلمه‌ای مطمئن نبودید، تنبلی و سهل‌انگاری نکنید و حتما به لغت‌نامه‌ها و فرهنگ‌ها مراجعه کنید. ...
  • گزارش تخلف

ویراستار، علاوه بر تسلط بر زبان و متن، باید روابط عمومی قوی داشته باشد و جایگاه خودش را بشناسد، وگرنه محال است بتواند با نویسنده و

عموما نویسنده‌ها و مترجم‌ها در برابر ویرایش متنشان مقاومت نشان می‌دهند و اغلب معتقدند کارشان هیچ نیازی به ویرایش ندارد. ویراستار باید جوری برخورد کند که نویسنده و مترجم او را در نقش استاد و معلم نبینند، بلکه دستیار و کمک‌حال خود بدانند. اگر نویسنده و مترجم حس کنند نگاه ویراستار از بالا به پایین است، هیچ تعاملی شکل نمی‌گیرد و تنشی که در مثلث ناشر مؤلف ویراستار پیش می‌آید به کیفیت کار لطمه می‌زند. ...
  • گزارش تخلف

یک ویراستار خوب، علاوه بر دانش و تخصص، بیش از هر چیز به «اعتمادبه‌نفس» نیاز دارد

ویراستار اگر اعتمادبه‌نفس نداشته باشد به‌خصوص هنگام کار روی کتاب نویسنده‌ها و مترجم‌های مشهور مرعوب متن می‌شود و برای هر تغییری دست و دلش می‌لرزد، خیلی از غلط‌ها را هم «جرئت» نمی‌کند درست کند.
  • گزارش تخلف

در مقام ویراستار، بهتر است ویرایش متونی را بپذیریم که به آن‌ها علاقه داریم، اما ویراستار حرفه‌ای کسی است که از عهده‌ی ویرایش هر مت

«ویراستار ممکن است متنی را که دارد ویرایش می‌کند دوست داشته باشد یا دوست نداشته باشد، تأیید کند یا نکند، ممکن است آن را به‌کل چیز غلطی بپندارد، یا مهملی که به زحمت نیرزد، یا حتی آن را کتاب ضاله‌ای بداند. مع‌هذا وظیفه‌ی او ایجاب می‌کند که کیفیتش را بهتر کند.» (الزی مایرز استینتون/ ترجمه‌ی ناصر ایرانی). ...
  • گزارش تخلف

اخیرا انتشارات «کتاب بهار» کتابی را با عنوان «کتاب‌شناسی درست و غلط در زبان فارسی» (کار آقای احمد خندان) منتشر کرده است

این کتاب فوق‌العاده شامل مشخصات کتاب‌شناختی ۶۵۹ کتاب و مقاله است که در صد سال گذشته درباره‌ی درست و غلط در زبان فارسی انتشار یافته‌اند. علاقه‌مندان درست‌نویسی و پژوهشگران این عرصه می‌توانند از نوشته‌های معرفی‌شده در این کتاب بهره‌ی بسیاری بگیرند. متأسفانه، این کتاب پخش گسترده‌ای نداشته و چنانچه مایل به تهیه‌ی آن بودید و آن را نیافتید، می‌توانید در کتاب‌فروشی طهوری، روبه‌روی دانشگاه تهران، پیدایش کنید. ...
  • گزارش تخلف