یک لیوان چای داغ، نوشته‌های حامد قدوسی hamed_ghoddusi

یک لیوان چای داغ، نوشته‌های حامد قدوسی hamed_ghoddusi

در دانش‌گاه استیونس نیوجرسی اقتصاد درس می‌دهم. حوزه تخصصم اقتصاد خرد کاربردی، اقتصاد انرژی و منابع طبیعی، مدیریت ریسک و کنترل بهینه تصادفی است. به علوم انسانی هم علاقه‌مندم. مسایل توسعه و سیاست‌گذاری ایران را دنبال می‌کنم و گاهی چیزهایی می‌نویسم.

وسواس در به‌کارگیری ابزارهای ساده‌سازی‌شده

سال ۸۴ احتمالا یکی از اولین سمینارهای عمومی (و بعد از آن هم دوره‌های آموزشی غیر دانش‌گاهی) در مورد کاربردهای نظریه بازی را ارائه کردم. با تجربه‌ منفی که از مباحث مشابه (مثلا تفکر سیستمی و پویایی سیستم‌ها) در کشور داشتم٬ تمام سخن‌رانی‌های را با یک اسلاید شروع می‌کردم که «نظریه بازی هم ابزار ساده‌ای در کنار سایر ابزارهای فکری است. امیدوارم تبدیل به ابزار همه‌فن‌حریف جدیدی نشود». برای اطمینان هم معمولا اسلاید دوم یا سوم را در مورد محدودیت‌ها و ضعف‌های نظریه بازی می‌گذاشتم تا مخاطب بیش از حد هیجان‌زده نشود و بداند نظریه بازی کجاها به کار «نمی‌آید» و حد و حدود کاربردهای آن کجا است. الان بعد از بیش از یک دهه٬ نظریه بازی در بیش‌تر موسسات دانش‌گاهی کشور فراگیر شده، متخصصان این موضوع زیاد هستند و دیگر اکثریت دانش‌جویان و فارغ‌التحصیلان حداقل با مقدمات آن آشنا هستند. ولی نگرانی اولیه هم‌چنان به جا است و با فراگیر شدن دانش عمومی در مورد نظریه بازی‌ها گاه مواردی از استفاده یا نتیجه‌گیری نابه‌جا از آن را هم می‌بینیم. مثالی از این کاربرد نابه‌جا را در یکی از متون مشهوری که در این سال‌ها خیلی دست به ...

شرکت دولتی - بورسی

در جریان آتش‌سوزی پتروشیمی بوعلی وزیر نفت شبانه خود را به محل رساند و توان و ارتباطات خود را صرف کمک به مهار آتش کرد. اطلاعی ندارم که حضور وزیر آیا بیش‌تر جنبه همدردی و احساس مسولیت بوده، جنبه روابط عمومی داشته یا کمک واقعی هم به مهار آتش کرده است. ولی احتمالا دور از ذهن نیست که حدس بزنیم وقتی وزیر در محل مستقر است بسیج امکانات (خصوصا از سایر دستگاه‌های دولتی) با سادگی بیش‌تری اتفاق می‌افتد … ولی در این بین نکته‌ای برایم جالب توجه شد. بخشی از سهام هلدینگ خلیج فارس که شرکت مادر پتروشیمی بوعلی است در بورس خرید و فروش می‌شود و متعلق به سرمایه‌گذاران خصوصی است. بخشی هم در قالب سهام عدالت به خانوارهای کم‌درآمد واگذار شده است. بخش دیگری هم متعلق به سرمایه‌گذاران نهادی است که در هر صورت مسوولیت حاکمیتی ندارند و نیمه خصوصی هستند. ماهیت کار شرکت‌های پتروشیمی هم کاملا اقتصادی و تجاری است و قاعده درست بازی این است که هلدینگ خلیج‌فارس هم مثل یک شرکت تجاری اداره شود. عرضه سهام در بورس هم مثل شاخصی است که به صورت روزمره عملکرد مدیریت مجموعه را می‌سنجد … فرض کنیم که حضور وزیر کمکی به مساله و کاهش هزی ...

ریسک آتش‌سوزی و قیمت سهام

متاسفانه آتش‌سوزی گسترده‌ای در یکی از مخازن پتروشیمی بوعلی (ماهشهر) اتفاق افتاده که به قول متخصصان موضوع یکی از بزرگ‌ترین حوادث تاریخ پتروشیمی کشور است و بعد از چند روز هنوز هم مهار نشده است. تا جایی که من تا الان متوجه شده‌ام با امکانات موجود به‌ترین راه‌حلی که نهایتا به آن رسیده‌اند، انتظار برای پایان مواد سوختی موجود در مخزن و تلاش برای خنک نگه داشتن اطراف مخزن تا زمان اتمام طبیعی و کنترل‌شده حریق داخل آن است. به این ترتیب ریسک انفجار ناگهانی و دوباره گازها (در اثر خاموش کردن زودهنگام مواد مشتعل) به حداقل می‌رسد …مجتمع پتروشیمی در مقابل چنین حوادثی بیمه است و بخشی از خسارت توسط بیمه تامین خواهد شد. البته جزییات قرارداد بیمه را نمی‌دانیم و آیا این‌که هزینه عدم النفع و هزینه موادی که در جریان آتش‌سوزی سوخت یا رها شد و هزینه عملیات اطفاء نیز جزو قرارداد بیمه است یا صرفا خسارت وارد شده به تجهیزات.. به هر واکنش بازار سهام شرکت‌های پتروشیمی و پالایش‌گاه‌ها به این حادثه تلخ و ناگهانی حاوی درس‌هایی خواهد بود. قاعدتا ارزش سهام خود پتروشیمی بوعلی - به خاطر خسارات وارده - مقداری افت خواهد کرد. ...

نظریه «سوپراستار» در بازار کار

چرا ستارگان «برخی حرفه‌های مشخص» درآمدی بسیار بالاتر از بقیه اعضای آن حرفه و نیز بقیه جامعه دارند؟ ستارگان می‌توانند هنرپیشه یا کارگردان سینما، ورزش‌کار، مربی ورزشی، پزشک متخصص، مدیر شرکت، سخن‌ران حرفه‌ای، موسیقی‌دان، مشاور روان‌پزشکی، و امثال آن باشند. جالب است که این مساله در مورد ستارگان همه حرفه‌ها صادق نیست. مثلا، چرا درآمد «به‌ترین جراح» شهر هم از «بقیه جراحان» خیلی بیش‌تر است و هم از بقیه جامعه، ولی در مقابل درآمد «به‌ترین خلبان مسافربری» این طور نیست؟ اگر مساله تخصص باشد، هم جراح در کار خودش متخصص است و هم خلبان. اگر اهمیت کار باشد، هر دو هم با موضوع حساس جان انسان‌ها سر و کار دارند. آموزش هر دو حرفه هم هزینه‌بر و زمان‌بر است و تعداد متخصصان خوب هم در هر دو زمینه محدود است. پس چرا رفتار درآمد دو حرفه (که به عنوان مثال انتخاب کردیم) این قدر با هم فرق دارد؟. مدل‌های مشهور به «سوپراستار» در اقتصاد کار سعی می‌کند به این سوال جواب بدهد. ...

اولویت ملی برای نظام‌های پرداخت اکوسیستم

عید سعید فطر را خدمت دوستان گرامی تبریک می‌گویم …در خبرها بود که مردم یکی از شهرهای شمال امروز در اعتراض به یک طرفه شدن جاده هراز مانع از ورود مسافران تهرانی به شهرشان شده‌اند. این اتفاق یکی دیگر از نشانه‌های بحران پیدا و پنهان در ظرفیت محیط‌زیست و منابع طبیعی کشور برای تحمل توریسم روزهای تعطیل است. چند مشاهده ساده را کنار هم بگذاریم:.۱) در طول ۲۵ سال گذشته درآمد سرانه کشور زیاد شده (به غیر از سال‌های ۹۰-۹۴) و قیمت نسبی خودرو هم مرتبا کاهش پیدا کرده است. همانند بقیه کشورهای دنیا ضریب بهره‌مندی از خودرو سال به سال بالاتر خواهد رفت …۲) عمده مراکز جمعیتی در کشورهای توسعه‌یافته در مناطق سرسبز قرار دارند و در نتیجه کمربند بزرگی از فرصت‌های استراحت و تفریح حول شهر وجود دارد که توریسم روزهای تعطیل را جذب می‌کند. متاسفانه تهران به عنوان مهم‌ترین مرکز جمعیتی کشور فاقد ظرفیت‌های تفریحی طبیعی کافی در اطراف خود است..۳) با رشد طبقه متوسط و افزایش درآمد (در کنار تغییرات فرهنگی و سبک زندگی) سهم تفریح و گردشگری در سبد مصرف بالا خواهد رفت …این سه مشاهده ساده به ما می‌گوید که سال به سال به تقاضای سفر به ...

از نویسنده مهمان: ریسک اوراق رهنی.. در نتیجه نوشته ایشان را می‌گذارم تا بعد بحث را ادامه بدهیم

خدا را شاکرم که اوراق رهن-پشته Mortgage-backed securities براى اولین بار در کشور ارائه شد

این اوراق با پشتیبانی جریان نقدى وامهاى رهنى مسکن که در سبدى تجمع یافته‌اند منتشر می‌شود. آغازگر یا مجرى وام (originator) که در اینجا بانک مسکن است قدرى از سود وامها را به عنوان کارمزد براى خود کنار گذاشته و باقى را به سرمایه گذاران اوراق منتقل می‌کند.. انتشار این اوراق اولین قدم در نقدپذیرى داراییهاى بانکها خواهد بود که مثبت ارزیابى می‌شود. وامهاى مسکن بر خلاف تصور عموم در ایران ریسک اعتباری بسیار پایینى دارند. آنچه در إیلات متحده موجب بحران شد وامهایى با بهره تغییر پذیر (ARM) با نسبت «وام به ارزش» بسیار بالا (بیش از ٩٠ درصد) به مشتریانى بدسابقه (subprime) بود که مشکل زا شد. در ایران وامهاى رهنى بسیار محافظه کارانه تنظیم شده‌اند پس ریسک اعتبارى بالایى ندارند.. مهمترین نکته در قراردهاى رهن- پشته پذیرش مسئولیت قصور است. به عبارت دیگر در صورت قصور/نکول وام گیرنده دو حالت ممکن است رخ دهد: یا آغاز‌گر (در اینجا بانک مسکن) مسئولیت پذیرفته و سود و اصل وام را براى سرمایه گذار متقبل می‌شود یا آنکه زیان اعتبارى مستقیما به خریدار اوراق انتقال یافته و مبلغ کوپن کاهش مى یابد. حالت اول را پس پذیر wi ...

ابزارهای رهنی چیست؟

ظاهرا دیروز اولین سری اوراق رهنی مسکن (Mortgage-Backed Securities) در کشور منتشر شده و قرار است در فرابورس معامله شود. انتشار این اوراق قدم خیلی مهمی برای توسعه مالی در کشور است چرا که روی‌کرد جدیدی از «تبدیل دارایی غیر نقد به نقد» را معرفی می‌کند که گرچه در دنیا سابقه چند دهه‌ای دارد و از ابزارهای مهم است، ولی در ایران معادل نداشته است.. اوراق‌بهادارسازی (Securitization) - که اوراق رهن مسکن یکی از انواع خاص ولی مهم آن به حساب می‌آید - به طور ساده از این قاعده پیروی می‌کند: فرض کنید یک دارایی فیزیکی یا کاغذی (مثل وام مسکن، خود خانه، نیروگاه، ورزشگاه، اوراق دریافتنی شرکت‌ها، هواپیما، شرکت آب و برق و گاز، دانش‌گاه آزاد، …) داریم که جریانی از درآمدهای نقد به آن وصل است. در مثال وام مسکن، پرداختی ماهیانه وام‌گیرنده جریان درآمد نقدی را تشکیل می‌دهد. ایده اوراق‌بهادارسازی این است که این جریان‌های نقدی را از صاحب قبلی‌اش جدا کنیم و حق دریافت آن‌ها را به شکل یک دارایی کاغذی جدید به شخص ثالثی بفروشیم.. با این ایده انواع اوراق‌بهادار جدیدی می‌تواند شکل بگیرد که درآمد آن‌ها همان درآمد دارایی فیزی ...

صنعت پالایش‌گاه با اعداد و ارقام

خوش‌حالم که دو پست قبلی باعث شده تا باور در مورد جذابیت پالایش‌گاه کمی از حالت بدیهی بیرون آمده و اطراف آن بحث‌هایی با اعداد و ارقام در بگیرد. از جمله آقای همایون دارابی مطلبی در سایت پتروتحلیل نوشته‌اند و به قول خودشان نشان داده‌اند تحلیل این‌جا اشتباه بوده است …کاری به بقیه مطلب ایشان ندارم چون بیش‌تر تکرار حرف‌های کیفی است که قبلا بحث شده است. این که مثلا پروژه‌ها باید با ملاحظات دقیق مدیریتی انتخاب شود حرف بدیهی و کلی است. مهم این است که نهایتا (با لحاظ همه این حرف‌ها) تعادل جهانی این صنعت به جایی رسیده است که خودش را در قیمت تعادلی فرآورده و شکاف بین فرآورده و نفت خام به ارقامی رسانده است که در سری زمانی با بیش از ۳۵۰ مشاهده ترسیم کردیم و در طول سه دهه هم روند خاصی نداشته و حول یک میانگین نوسان کرده است. تحلیل کلان و درجه اول باید روی این ارقام متمرکز باشد …ولی اتفاقا عدد و رقمی که آقای دارابی در مطلب ارائه کرده‌اند کار را آسان کرده‌اند. گفته‌اند اگر یک پالایش‌گاه جدید با ظرفیت ۳۳۰ هزار بشکه در روز ساخته شده سودی در حد ۵۵۰ میلیون دلار عاید کشور می‌شود٬ چه چیزی از این به‌تر! من هم ...

۶) در مورد ملاحظات غیراقتصادی برای ساخت پالایش‌گاه زیاد صحبت شده است، ممکن است نهایتا تصمیم بر این شود که به خاطر این ملاحظات کشور

۶) در مورد ملاحظات غیراقتصادی برای ساخت پالایش‌گاه زیاد صحبت شده است، ممکن است نهایتا تصمیم بر این شود که به خاطر این ملاحظات کشور

محصولات پالایشی فرارتر و حساس‌تر از نفت خام هستند و هزینه حمل‌شان از نفت خام بیش‌تر است و لذا نفت هر قدر نزدیک به «محل مصرف» پالایش شود اقتصادی‌تر است. ضمن این‌که با سخت‌گیر‌تر شدن مقررات محلی کیفیت و امور محیط‌زیستی، بازاریابی و فروش محصولات پالایش‌شده ریسک بیش‌تری دارد تا نفت خامی که محصول استاندارد است و همه جای دنیا مشتری دارد …لینک مطلب آقای دارابی. کانال یک لیوان چای داغ٬ نوشته‌های حامد قدوسی‌ ...

چرا پالایش نفت سود خاصی ندارد؟

بعد از انتشار مطلب قبلی٬ بحث‌هایی در برخی گروه‌های تلگرامی داشتیم که از نظرات دوستان استفاده کردم. در این جا برخی موارد تکمیلی در مورد موضوع را اضافه می‌کنم …۱) به لحاظ تاریخی٬ استخراج و پالایش منابع نفتی کشورها عموما توسط شرکت‌های بین‌المللی و خارجی شروع شد. این شرکت‌ها مبلغ چندانی برای بهره‌ مالکانه به کشور میزبان نمی‌‌پرداختند و سودهای بالایی کسب کردند. شاید یک ریشه موضوع خلط سود ناشی از خرید ارزان نفت و صرف عملیات پالایش در گذشته است. در طول زمان و خصوصا با ظهور اوپک، کشورهای نفت‌خیز سهم خود از رانت منابع پایان‌پذیر را طلب کردند و تعادل تقسیم مازاد (Surplus) در این فرآیند کم‌کم به سمتی رفت که عمده رانت موجود در زنجیره به صاحبان نفت می‌رسد و بخش پالایش تبدیل به یک صنعت استاندارد٬ با سود اقتصادی صفر و به اصطلاح کومودیتی شد …۲) صنعت کومودیتی به صنعتی اطلاق می‌کنیم که ورود به آن در انحصار کشور یا بنگاه خاصی نیست و فرآیندش کمابیش استاندارد شده است. بسیاری از صنایع دنیا (مثلا تولید برق) از منطق کومودیتی پیروی می‌کنند. صنعت پالایش نفت هم به این سمت رفته است٬ کشورهای متعددی صاحب پالایش‌گاه ...

آیا خام‌فروشی نفت خام از زاویه اقتصادی واقعا خیلی بد است؟

یک باور محبوب در بین اکثر کشورهای نفت‌خیز این است که نباید نفت را به صورت خام فروخت و باید به سمت فروش محصولات پالایش‌شده روی آورد. این باور احتمالا ریشه در مشاهدات مربوط به صنایع دیگر (مثلا الکترونیک) دارد که ارزش افزوده تبدیل ماده خام به محصول نهایی در آن‌ها خیلی بالا است …واقعیت این است که در صنعت نفت چنین قاعده‌ای حاکم نیست. ظرفیت مازاد پالایش‌گاه در دنیا زیاد است و مارجین ناشی از پالایش نفت خام بسیار پایین است. در حالی‌که برای کشوری مثل ما که هزینه تولید نفت خام پایین (حدود چند دلار در بشکه) است مارجین فروش نفت خام بسیار بالا است. در نمودار ضمیمه پست سعی کرده‌ام موضوع را به صورت عددی نشان بدهم.. نمودار بالایی قیمت حقیقی نفت خام و نمودار پایینی تفاوت بین قیمت سبد محصولات پالایشی و نفت خام را نشان می‌دهد. ملاحظه می‌کنید که در شرایطی که قیمت نفت خام حدود ۵۰-۱۰۰ دلار متغیر است٬ مارجین پالایش حدود ۵ تا ۱۰ دلار است. از این رقم هم باید حدود ۵-۶ دلار بابت هزینه انرژی پالایشگاه، هزینه سرمایه، دست‌مزد و بقیه موارد ورودی کم کرد. در این صورت سود خالص ناشی از پالایش چیزی حدود ۲-۳ دلار در بشکه ...

نمودار بالایی قیمت حقیقی نفت خام برنت و نمودار پایینی حاشیه سود پالایش (تفاوت قیمت سبد محصولات پالایشی و نفت خام) را نشان می‌دهد

نمودار بالایی قیمت حقیقی نفت خام برنت و نمودار پایینی حاشیه سود پالایش (تفاوت قیمت سبد محصولات پالایشی و نفت خام) را نشان می‌دهد

از حاشیه سود پالایش باید حدود ۵ دلار هم باید هزینه پالایش کم کرد.

ز نویسنده مهمان: پیامدهای خروج انگلستان از اتحادیه اروپا، نوید قدوسی

مهمان امروز نوید قدوسی (برادر من و مدیر تحقیق و مشاوره کارگزاری بانک کشاورزی) است که نکات جدیدی را به بحث دیروز اضافه کرده است. از نوید بابت وقتی که برای تهیه این مطلب صرف کرد ممنونم …شهروندان بریتانیایی در همه پرسی موسوم به BREXIT به خروج این کشور از اتحادیه اروپا رای مثبت دادند. بر این اساس طی ماه‌های آتی مذاکرات و اقدامات عملی بین مقامات اتحادیه اروپا و انگلستان برای خاتمه عضویت آن در اتحادیه اروپا ادامه خواهد یافت. به نظر می‌رسد بازیابی اقتدار و استقلال بریتانیا و باقی ماندن به عنوان جزئی از یک قدرت منطقه‌ای پایه اصلی شکل‌گیری دیدگاه‌های موافق و مخالف خروج از اتحادیه اروپا است. آنچه به عنوان انگیزه اصلی این اقدام یاد می‌شود عدم مشارکت در پذیرش پناهجویانی است که عمدتا از خاورمیانه و برخی کشورهای دیگر به امید آیندهای بهتر روانه اروپا می‌شوند؛ گرچه میزان اثر بخش بودن این اقدام با توجه به خیل عظیم پناهجویان غیرقانونی که سوار بر قایق خود را به سواحل اروپا می‌رسانند در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.. هنوز اظهار نظر قطعی در مورد آثار و پیامدهای این اقدام بی‌سابقه در بین کشورهای عضو اتحادیه ا ...

سرمایه‌گذاری

در خصوص تاثیر خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بر سرمایه‌گذاری در این کشور نیز نظرات متضادی وجود دارد. مخالفان خروج از دست رفتن اعتبار انگلستان به عنوان دروازه ورود سرمایه به اتحادیه اروپا را منفی ارزیابی می‎کنند. همچنین با از بین رفتن امکان صادرات بدون تعرفه کالاهای تولید شده در بریتانیا به اتحادیه اروپا انگیزه ادامه فعالیت شرکت‌های خارجی در این کشور تضعیف خواهد شد. اخیرا کمپانی آلمانی بی ام و نسبت به امکان کاهش تولید و اخراج کارگران در زیرمجموعه‌های انگلیسی خود شامل رولزرویس و مینی در صورت خروج این کشور از اتحادیه اروپا هشدار داده بود. در مقابل موافقان خروج معتقدند با برچیده شدن قوانین سختگیرانه اتحادیه اروپا برای ورود سرمایه بین‌المللی امکان تثبیت یک سیستم جاذب سرمایه همانند آنچه در سنگاپور وجود دارد فراهم خواهد شد.. مهاجرت. بر اساس قوانین اتحادیه اروپا، انگلستان نمی‎تواند از مهاجرت و زندگی اتباع کشورهای عضو اتحادیه اروپا در این کشور جلوگیری کند و در ازای آن شهروندان بریتانیایی نیز از حق سکونت و زندگی در هر یک از نقاط اتحادیه اروپا برخوردارند. در پی تبعیت از این قانون مهاجرت به این کش ...

نکاتی از اثرات BREXIT

خروج انگلیس اثرات متعددی روی جا به جایی کالا، سرمایه و نیروی کار بین جزیره و بقیه اتحادیه خواهد داشت. این اولین بار در چند دهه است که یک کشور مهم از یک اتحادیه بین‌المللی اقتصادی نسبتا پایدار خارج می‌شود و در نتیجه ناظران با دقت موضوع را دنبال می‌کنند. از اثرات محلی که صرف نظر کنیم٬ از اتحادیه اروپا چه تاثیراتی روی بقیه دنیا خواهد داشت؟ چند مورد را ذکر می‌کنیم:.۱) انگلیس میزبان حجم بزرگی از نیروی کار ماهر٬ نیمه ماهر و غیرماهر از بقیه اتحادیه اروپا (و خصوصا کشورهایی مثل لهستان) است. بعد از خروج باید دید که تکلیف یکپارچه‌سازی بازار کار چه خواهد شد. اگر موافقت‌نامه مجزایی برای آزادی تردد نیروی کار اروپایی امضاء نشود، نیروی کار غیراروپایی و اروپایی باید با یکدیگر برای دریافت ویزای کار انگلیس رقابت کنند …۲) کشورهایی که از محل کار اتباع‌شان در انگلیس درآمد کسب می‌کردند (مثلا لهستان) با افت درآمد صادراتی مواجه خواهند شد …۳) جذابیت سرمایه‌‌‌گذاری خارجی در انگلیس (در درجه اول) و اتحادیه اروپا (در درجه دوم) کم خواهد شد. در نتیجه تقاضا برای یوند و یورو پایین آمده و برای ارز جای‌گزین (مثلا دلار) ب ...

نویسنده مهمان:.۵ راهکار فقرزدایی غیرپوپولیستی در مجلس دهم …حامد قدوسی: از میثم هاشم‌خانی عزیز که سال‌ها است تمرکز خود را روی ابعاد

این نوشته از کانال میثم نقل شده است ….۵ راهکار فقرزدایی غیرپوپولیستی در مجلس دهم ✏️ …چکیده سرمقاله دنیای اقتصاد در ۲۷خرداد ۹۵، به قلم میثم هاشم‌خانی: …✔️ مجلس دهم، چگونه می‌تواند به بازآرایی و ارتقای بهره‌وری برنامه‌های فقرزدایی کشور بپردازد، به شکلی که از یک طرف به چارچوب علمی و غیرپوپولیستی مقید بوده و از طرف دیگر، بتواند اقبال افکار عمومی را هم جلب کند؟. ✔️ در ۱۰ سال اخیر، با وجود رشد حدودا ۱۰ میلیون نفری جمعیت کشور، میانگین «اشتغال خالص سالانه» در ۱۳ استان منفی و در ۱۰ استان هم تقریبا صفر بوده است.. ✔️ عقیم شدن اقتصاد ملی در زایش اشتغال، در ترکیب با رشد اقتصادی منفی و مضیقه بودجه‌ای دولت به‌واسطه نفت ۴۰ دلاری، بر خانوار‌های فقیری که تقریبا تمام درآمد درآمدشان از دریافت دستمزد (و نه از سرمایه‌گذاری) است فشار سنگینی وارد می‌کند.. ✔️ مطالعات تجربی مختلفی نشان می‌دهند که اکثر خانوارهای فقیر، در قبال آموزش و سلامت کودکان خود، به مثابه «کالای لوکس» رفتار می‌کنند. به بیان دیگر یکی از اولین واکنش‌های خانوارهای ۲ دهک پایین درآمدی در مواجهه با رکود اقتصادی، کاهش سریع هزینه‌ها برای آموزش و سل ...

دوران ویژه برای اقتصاد ایران.. دوره عجیبی برای اقتصاد ایران است

در هیچ دوره‌ای در گذشته٬ این حجم از دانش اقتصادی در کشور وجود نداشته است. در حال حاضر هم تعداد متخصصان مجهز به دانش روز و آگاه به ساختار اقتصاد ایران به نسبت دهه‌های قبل بسیار بیش‌تر است و هم پژوهش‌های جدی در مورد اقتصاد ایران بسیار انجام شده است. با افزایش تعداد اقتصاددانان خارج از کشور هم٬ تبادل نظر بین داخل و خارج فعال است. دانش اقتصادی مدیران بخش خصوصی و دولتی هم به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از قبل است و نشریات تخصصی اقتصادی هم پرخواننده و متعدد هستند.. از آن طرف ولی شاید این حجم از انفعال و بی‌تصمیمی سیاسی از طرف دولت را هم کم‌تر شاهد بوده‌ایم. دولت‌های قبلی با وجود دانش اقتصادی کم‌تر در کشور در اجرای برنامه‌های خود (به طور مشخص در آغاز دوره سازندگی و برنامه اول٬ اصلاحات اقتصادی برنامه سوم٬ و برنامه‌های اقتصادی خاص رییس دولت نهم) نسبتا قاطع عمل کردند و یک نظریه مشخص را - با قوت و ضعف‌هایش- پیش بردند.. به نظر می‌رسد این دولت با چند مساله مواجه است که «ضریب تبدیل دانش به عمل» را در آن کم کرده است: ۱) دچار خوش‌بینی نسبت به پیامدهای برجام بود و اصلاحات اقتصادی را به امید آن به تاخیر ا ...

سه نکته کوچک در مورد دست‌مزدهای دولتی..۱) بخش مهمی از دست‌مزدهای درشت نه در اداره‌ها - که نظام دست‌مزد مشخص و محدودتری دارند -، بل

این استدلال ممکن است درست باشد که مدیر یک بانک یا شرکت عظیم با گردش مالی میلیاردی باید دستمزدی متناسب با مهارت‌ها و ریسک‌های چنین موقعیتی دریافت کند ولی در درجه اول پرسید که چنین شرکت‌هایی چرا باید توسط دولت و بوروکرات‌ها اداره شوند و نه در یک فرایند شفاف توسط سهام‌داران خصوصی. تا وقتی مدیران بزرگ‌ترین شرکت‌های اقتصاد به نوعی توسط دولت تعیین شوند همین بساط برقرار خواهد بود …۲) به هر حال برخی مشاغل دولتی تخصصی مجبورند که حقوق‌های بالا پرداخت کنند. مجلس اگر می‌خواهد دست‌مزدهای درشت را سامان دهد این دو مورد را (شبیه برخی کشورهای دیگر) در قانون بگنجاند:.۲-۱) اگر حقوق یک موقعیت وابسته به دولت یا بخش عمومی یا نیمه دولتی از حد مشخصی (مثل پنج میلیون تومان در ماه) بیش‌تر بود٬ حتما باید اعلام عمومی شود. یعنی یک بانک داده قابل دسترس برای همه برای حقوق‌های بالای این مبلغ ایجاد شود …۲-۲) هر شغلی که درآمد آن مشمول بند قبلی می‌شود باید در یک فرآیند رقابتی و شفاف تخصیص داده شود. مثلا رییس صندوق ثروت ملی نباید پشت درهای بسته و طی یک نامه اداری تعیین شود. بل‌که این موقعیت اداری باید آگهی شود٬ حقوق آن در ...

یارانه نقدی و مصرف سیگار.. آخرین مقاله همایش توسط غلامرضا کشاورز حداد (از طریق اسکایپ) ارائه شد

سوال مقاله این بود که آیا برنامه پرداخت یارانه نقدی باعث افزایش مصرف محصولات تفریحی «وسوسه‌برانگیز» و به طور مشخص سیگار شده است؟ یافته‌های مقاله پیشنهاد می‌کند که اثر معنی‌داری در این زمینه یافت نشده است …منتقد مقاله (جواد صالحی) ابتدا به این موضوع اشاره کرد که یافته‌های غیرمثبت (مثل این مقاله) به لحاظ انتشار دچار چالش هستند چون داوران استدلال خواهند کرد که «نیافتن» اثر معنی‌دار می‌تواند به خاطر خطا در مدل اقتصادسنجی٬ ضعف در کیفیت داده‌ها و الخ باشد و نه لزوما «عدم وجود اثر حقیقی». ضمنا به برخی مساله‌ها در پنل بودجه خانوار نیز اشاره شد که در آن به خاطر استفاده از آدرس فیزیکی و تغییر یک سوم نمونه تقریبا نصف نمونه باید قبل از تخمین‌زدن حذف شود …حسن حکیمیان هم نقد مهمی داشت که کشش درآمدی کالاهایی مثل سیگار پایین است و این یافته عجیب نیست.. پیش‌نهاد من این بود که مساله مقاله می‌تواند در قالب سوال بزرگ‌تر «بازتخصیص هزینه کرد در داخل خانواده» مطرح شود که در آن افزایش مصرف «کالاهای مردانه» (یعنی کالاهایی با احتمالا مصرف بیش‌تر توسط مردان بزرگ‌سال) بیش از آن‌که به خودی خود اهمیت داشته باشد٬ می ...