یک لیوان چای داغ، نوشته‌های حامد قدوسی hamed_ghoddusi

یک لیوان چای داغ، نوشته‌های حامد قدوسی hamed_ghoddusi

در دانش‌گاه استیونس نیوجرسی اقتصاد درس می‌دهم. حوزه تخصصم اقتصاد خرد کاربردی، اقتصاد انرژی و منابع طبیعی، مدیریت ریسک و کنترل بهینه تصادفی است. به علوم انسانی هم علاقه‌مندم. مسایل توسعه و سیاست‌گذاری ایران را دنبال می‌کنم و گاهی چیزهایی می‌نویسم.

اندازه مقیاس سرمایه‌گذاری انرژی نو: بحث‌های تکمیلی، بخش اول

مطلب قبلی باعث شد تا ده‌ها نقد و کامنت مفید از خوانندگان و دوستان عزیز دریافت کنم که موضوع را به یک کلاس درس برای خود من تبدیل کرد (به عنوان یک تجربه، هر بار مطلبی می‌نویسم که نوعی جنبه مهندسی هم دارد - مثلا در مورد آب و انرژی - حجم و کیفیت بازخوردها یک اندازه بزرگی بالاتر می‌رود.) این‌جا خلاصه‌ای از برخی نقدها و پاسخ برخی سوالات را می‌نویسم..۱) سوال: فایده این تخمین چیست؟ این تخمین به خود من کمک کرد تا تصوری از «اندازه» مصرف انرژی اولیه و ثانویه در بخش‌های مختلف و حجم ذخیره (Stock) سرمایه در این بخش‌ها پیدا کنم. الان شهود بهتری دارم که اگر حالت تعادل (Steady State) اقتصاد ایران در گذار به انرژی‌‌‌‌های نو را در نظر بگیریم، حجم انباشت سرمایه در بخش بالادست انرژی چیزی از اندازه مقیاس ۱۰۰۰ میلیارد دلار (و نه مثلا ۱۰۰ یا ۱۰۰۰۰ میلیارد) است. حدس می‌زنم خیلی‌های دیگر هم چنین شهودی در ذهن نداشتند …۲) نتیجه کاربردی: اگر فقط روی بخش برق متمرکز شویم، تحول بخش برق فعلی کشور به انرژی نو چیزی بین ۲۵۰ تا ۳۵۰ میلیارد دلار سرمایه لازم دارد. بنابراین به عنوان یک عدد سرانگشتی می‌توانیم به خاطر بسپریم که ...

اندازه مقیاس سرمایه‌گذاری روی انرژی خورشیدی در ایران

در گروه تلگرامی ارزشمند «انرژی، کربن و آب» بحثی در مورد پروژه‌‌های بلندپروازانه خورشیدی در کشورهای جنوب خلیج‌فارس شد که تشویقم کرد با هم‌فکری دوستان یک سری محاسبات سرانگشتی برای «هزینه سرمایه‌ای» تحول نظام انرژی کشور به انرژی خورشیدی انجام بدهم. طبق معمول این محاسبات سرانگشتی است و هدف از آن دادن تصویری از اندازه مقیاس سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای این گذر است. این مطلب را از این جهت می‌نویسیم که ایده حرکت به سمت انرژی خورشیدی در بحث‌های سیاستی زیاد تکرار می‌شود بدون این‌که به جنبه مهم «نیاز سرمایه‌‌‌ای» این فناوری‌ها توجه شود. به طور کلی فناوری‌‌های انرژی از حیث نسبت سرمایه اولیه و هزینه عملیاتی به دو دسته تقسیم می‌شوند: فناوری‌های برق فسیلی (گاز، ذغال، …) معمولا هزینه سرمایه‌ای اولیه کوچک‌تر ولی هزینه عملیاتی (سوخت، تعمیرنگهداری) بالاتری دارند. در مقابل فناوری‌های نو (هسته‌ای، باد، خورشید، برقابی) معمولا در ابتدا خیلی بیش‌تر سرمایه‌بر هستند ولی در عوض هزینه عملیاتی پایینی دارند چون نیاز به خرید مداوم سوخت ندارند. از این حیث اقتصاد مالی این دو نوع سرمایه‌‌گذاری - از زاویه اندازه سرمایه ...

علوم‌انسانی و تاریخ اقتصاد برای اقتصادخوانده‌ها

سال‌ها قبل درس سازماندهی صنعتی (IO) با دنیس مولر - که کتاب‌هایش در زمینه نظریه انتخاب عمومی در ایران نسبتا شناخته شده است - داشتیم. یک جایی از درس سعی کرد مفهوم ورود به صنعت و «سود در بلندمدت» را توضیح بدهد و به نظرات مارکس و ریکاردو در مورد ارزش و رانت اشاره کرد. وقتی دید اکثریت کلاس چیزی نمی‌دانند عصبانی و ناامید گفت «بر سر آموزش اقتصاد چه آمده است که سر یک کلاس دکترا هیچ کس نظریه ارزش مارکس و رانت ریکاردو را نمی‌داند» (خودش دکترای اقتصاد از پرینستون داشت و با این همه در کتاب‌ها و مقالاتش نشان می‌‌دهد که به این مباحث مسلط است، از نسل در حال انقراض اقتصاددان‌های برآمده از سنت علوم اجتماعی.). چند وقتی است که یکی از درس‌های مجازی در مورد «سرمایه‌داری و تاریخ آن» را دنبال می‌‌کنم. استادش یک متخصص تاریخ است و ذره ذره درس پر از اطلاعات و پر از شیرینی یادگرفتن و کشف و شهودهای جدید. دیروز در لذت گوش کردن به جلسات مربوط به دوران اولیه مسیحیت و گفت و سخنان عیسی مسیح در معبد و آیات انجیل (Gospel) و ممنوعیت ربا در مسیحیت غرق شده بودم و آرزو می‌کردم کاش فرصت‌های بیش‌تری داشتم تا اقتصاد را از این ...

مزیت رقابتی مهم است نه صرف واردات

انتظار داریم که امسال انواع و اقسام خبرها بیرون بیاید که مثلا کشور سال گذشته «چهار میلیون دلار سنجاق سر» یا «۳ میلیون دلار پشم بز» یا «۲٫۵ میلون دلار میخ فولادی» و امثال آن وارد کرده است و از این موضوع شکایت شود. برای این‌که راجع به این موضوع دقیق‌تر فکر کنیم و سریع قضاوت نکنیم، شاید بد نباشد ببینیم تئوری اقتصاد بین‌الملل به ما چه می‌گوید؟ برخی درس‌ها این‌ها است:.۱) «تنوع» کالای در دست‌رس برای مطلوبیت مصرف‌کنندگان و بهره‌وری تولیدکنندگان کشور وارد کننده مهم است. سنجاق سر و میخ و پشم و الخ انواع مختلف دارند و چند میلیون دلار واردات از نوع مخصوصی از آن‌ها ممکن است نیازهای خاصی را برآورده کند که مهم باشد …۲) هیچ کشوری همه تنوع‌های یک کالا را تولید نمی‌کند. بزرگ‌ترین و مفتخرترین تولیدکنندگان پنیر هم هرکدام روی نوع خاصی از پنیر متمرکز می‌شوند و با هم تجارت می‌کنند. در بازار مصرف همه این کشورها پنیرهایی که در همه آن‌ها تولید شده است دیده می‌شود. اگر مردم این کشورها صرفا به «واردات» پنیر نگاه می‌کردند نتایج ترسناکی می‌گرفتند ولی اگر به «تجارت پنیر» نگاه کنند حس مثبتی خواهند داشت. تولیدکنندگان ...

علم را زیادی «ساده و دم‌‌دستی» نکنیم!

نوشته‌ای از یکی از استادان اقتصاد در داخل دیدم که چون از انتساب به ایشان مطمئن نیستم اسم نویسنده را نمی‌آورم ولی دو پاراگراف اصلی متن را - که محتمل موضوع خیلی‌ها باشد - نقد می‌کنم …مدعا: «یکی از اشکالات اساسی در این زمینه عدم فهم تفاوت علم اقتصاد و تفکر اقتصاد لیبرالی و یکی پنداشتن این دو است. واقعیت آن است که چیزی به اسم علم اقتصاد لیبرالی وجود ندارد و اساسا علم اقتصاد که به دنبال کشف روابط پدیده‌ها است، نمی‌تواند صفت لیبرالی یا غیر لیبرالی داشته باشد.». نقد: این تصور بسیط و معصومانه از علم شاید بیش از یک قرن است که دیگر جایی ندارد. فلسفه علم و از آن مهم‌تر جامعه‌شناسی علم و مطالعات فرهنگ به ما آموخته که هر جریان علمی نهایتا در دل شبکه‌ای از عناصر «قدرت» و «مفروضات بنیادی» و «زبان رایج» و امثال آن عمل می‌کند. نه جهان این قدر ساده است و نه علم این قدر ابتدایی که مثل یک خط‌کش بی‌خاصیت صرفا در پی «کشف حقیقت» باشد. به عنوان یک اقتصاددان شاغل در جریان اصلی به خوبی می‌‌‌توانم تصور کنم که تسلط یک شکل خاص از نگاه به دنیا و علم که ما به آن دلبستگی داریم باعث شده تا شکل‌های محتمل دیگری که ممکن ...

مقاله علمی: قیمت‌گذاری تاییدیه‌های انرژی تجدیدپذیر تحت عدم اطمینان

در این مقاله مشترک با محمد افخمی، روی‌کرد جدیدی برای قیمت‌گذاری «تاییدیه‌های انرژی تجدیدپذیر» (RINs) تحت شرایط عدم اطمینان ارائه می‌کنیم. این تاییدیه به این شکل کار می‌کنند: مقررات انرژی نو در برخی کشورها تولیدکنندگان بنزین را الزام می‌کند که مقدار مشخصی (مثلا ۱۰ درصد) از هر لیتر سوخت را از منابع تجدیدپذیر (مثل اتانول) تامین کنند. قانون این طور اعمال می‌شود ک تولیدکنندگان بنزین باید در آخر سال به اندازه ۱۰٪ تولیدشان از این تاییدیه تسلیم اداره محیط‌زیست کنند وگرنه جریمه سنگینی می‌شوند. نکته کلیدی این است که این تاییدیه‌ها می‌توانند بین فروشندگان مختلف خرید و فروش شود: یک تولیدکننده می‌تواند بیش از حد مجاز اتانول استفاده کند و در عوض مازاد تاییدیه را به تولیدکننده دیگری بفروشد یا خودش در زمان دیگری مصرف کند. این مکانیسم «کف و فروش» (Trade and Floor) اجازه انعطاف و بهره‌گیری از مکانیسم بازار برای دست‌یابی به هدف مصرف انرژی نو در سطح کلان را می‌دهد (شبیه این مکانیسم را چند هفته پیش در مورد خرید و فروش سهمیه طرح ترافیک مطرح کردم).. در این مقاله ما چارچوب مدل‌سازی - کنترل بهینه تصادفی در زما ...

ارزش پیش‌بینی در بازارهای دارایی

الان دیدم قیمت بیت‌کوین به ۷۵۰۰ دلار است و ظاهرا چند وقت پیش به ۱۸۰۰۰ دلار هم رسیده بوده است. سه سال پیش راهنمای یک پایان‌نامه دانشجویی بودم که روی «مدیریت ریسک‌» در این بازارها کار می‌کردند و آن موقع قیمت حدود ۱۵۰ دلار بود …قبلا هم گفتم که رفتار قیمت این نوع دارایی‌ها را دنبال نمی‌کنم و علاقه‌ای به این موضوعات ندارم و خاطره‌ام از بحث‌ها فقط یک اسنپ‌شات پراکنده است ولی می‌توانم به خاطر بیاورم که وقتی ۱۵۰ دلار بود چند نفر با «قاطعیت» می‌گفتند که این دارایی کشش بیش‌تر از این ندارد و «امکان ندارد قیمت بالای هزار دلار برود» و وقتی ۱۸۰۰۰ بود چند نفر دیگر با «قاطعیت» می‌گفتند که امکان ندارد قیمت زیر ۱۵۰۰۰ یا ۱۲۰۰۰ یا ۱۰۰۰۰ و امثال آن برسد. به عنوان کسی که بخشی از کارم مدل‌سازی سری‌‌های زمانی است، سابقه فرآیند تصادفی فقط به ما می‌گوید که «واریانس» فرآیند خیلی بزرگ است و در نتیجه هر قیمتی (در محدوده خیلی بزرگی) به لحاظ آماری احتمال معقولی دارد.. کاش یک نفر کدی بنویسد که مثلا در کانال‌های تلگرام و وب‌سایت‌‌ها بگردد و جمع‌آوری کند که چند صد و چند هزار «پیش‌بینی قاطعانه» در مورد قیمت بیت‌کوین (و ...

نسخه کامل مقاله «پوپولیسم یا صدای شنیده نشده مردم» …تماس با نویسنده

پوپولیسم یا صدای شنیده نشده مردم؟. *******************

بی‌وجه نخواهد بود اگر سال‌های اخیر را دوره بازگشتن پوپولیسم به مرکز تحلیل‌های سیاسی دنیا بنامیم. ظهور احزاب پوپولیست در کشورهای توسعه‌یافته غربی - عموما از نوع جریان‌های دست راستی و راست افراطی - موضوع را دوباره در مرکز توجه محققان علوم سیاسی و اقتصاد سیاسی قرار داده است و موجی از پژوهش‌های جدید در مورد ماهیت، ایدئولوژی، خاست‌گاه‌ها، و تاثیرات سیاسی و اقتصادی این جنبش‌ها را جرقه زده است. اگر جنبش‌های رهایی‌بخش و عدالت‌خواهانه روح زمانه (Zeitgeist) دهه شصت و هفتاد میلادی را شکل می‌دادند، به تعبیری پوپولیسم روح زمانه عصر ما است. ولی پوپولیسم دقیقا چیست؟ «شورش مردم علیه نخبگان» احتمالا مهم‌ترین و شاید تنها وجه مشترک ده‌ها جریان سیاسی مختلف است که در دو قرن گذشته (خصوصا قرن بیستم) با برچسب «پوپولیسم» وصف شده‌اند. در مذمت پوپولیسم و سیاست‌های پوپولیستی فراوان نوشته است و خواننده اندیشه پویا هم قطعا به خوبی با آن‌ها آشنا است: پوپولیسم نهادهای دموکراتیک را بی‌ثبات می‌کند و چرخه‌های سیاسی ایجاد می‌کند. پوپولیسم چپ باعث کوته‌نگری (Short-Termism) و قربانی کردن ملاحظات بلندمدت در سیاست‌‌گذاری‌ها ...

✅فهرست ویژه نامه نوروزی شب چراغ. 🔹به زودی در گیشه‌های سرتاسر کشور

✅فهرست ویژه نامه نوروزی شب چراغ. 🔹به زودی در گیشه‌های سرتاسر کشور

فهرست شماره دوم نشریه اقتصادی شب‌چراغ که به همت دوست گرامی جناب دکتر حسین سجادی منتشر می‌شود

طرح ترافیک برای خبرنگاران

شورای شهر به درستی موضوع سهمیه «طرح ترافیک تقریبا مجانی برای خبرنگاران» را به بحث گذاشته است. ظاهرا بیش‌تر اعضاء با تخصیص سهمیه به خبرنگاران موافقند و سه عضو (از جمله بهاره آروین) با این موضوع مخالفت کرده‌اند. باشگاه خبرنگاران و روزنامه‌نگاران مستقل هم در واکنش به این قضیه اسامی موافقان و مخالفان را منتشر کرده‌اند، نمونه کلاسیک از لابی Interest Group‌ها به منظور موجه جلوه دادن نیازهای صنف خود که مثال دیگری از این ماجرا در ایران است که «هر کس صدای بلندتری دارد» شانس بیش‌تری برای اعمال فشار و «دریافت رانت» دارد. مثل همیشه، مساله اصلی ما کارت ترافیک خبرنگاران نیست و موضوع به خودی خود اهمیت ندارد، ولی مثالی آموزشی برای توجه دادن به مسایل بزرگ‌تر است …بلی خبرنگاران (مثل خیلی صنف‌های دیگری) نیازمند تردد در شهر هستند ولی معلوم نیست که چرا هر کس که کارت خبرنگاری دارد باید به طور خودکار طرح ترافیک بگیرد، خیلی‌ها این کارت را دارند ولی کار دفتری در نشریه دارند یا دفعات بسیار اندکی در سال نیاز دارند تا برای نیازهای شغلی وارد طرح ترافیک بشوند. همان طور که یک مهندس یا پزشک یا معلم یا بقال یا نقاش هم ...

صدای دهک اول باشیم، بخش سوم (ادامه مطلب)

حال تصور کنید که یک عضو دهک دهم در این بخش شهر، تصمیم می‌‌گیرد تا از برگزاری یک جشن دو میلیونی در رستوران صرف نظر کند و آن را مستقیما به یک عضو دهک اول کمک کند. در اثر خودداری او از مصرف این دو میلیونی، البته رستوران شمال شهر متضرر خواهد شد و چه بسا اگر ۲۰ نفر چنین تصمیمی بگیرند یک کارگر این رستوران شغلش را از دست بدهد. ولی در عوض این دو میلیون اگر به دست یک عضو دهک اول برسد، عمدتا صرف مصارفی خواهد شد که زنجیره تولیدش با احتمال بیش‌تری عده‌ای از دهک‌های پایین را منتفع خواهد کرد: ممکن است این دو میلیون صرف تعمیر یک منزل فرسوده شود یا بدهی فرد به نانوایی محله تسویه شود یا صرف خرید لوازم‌التحریر و فرستادن فرزند خانواده به مدرسه شود یا در کلینیک محلی صرف درمان شود. همه این نوع خدمات عده بیش‌تری از اعضای دهک اول تا سوم را به کار خواهد گرفت و مصرف آن‌ها را بالاتر خواهد برد و الخ.. نتیجه‌گیری: تغییر جهت بخشی اندکی از مصرف دهک ده به سمت مصارف دهک اول، نه تنها مستقیما به گیرنده اول کمک خواهد کرد بل‌که زنجیره‌ای از تقاضای کار و خدمات در همان دهک‌های پایین ایجاد می‌کند، در نتیجه می‌تواند اثر اهرم ...

صدای دهک اول باشیم، بخش سوم.. چرا این عدد لزوما برابر با نسبت درآمدها نیست؟

چون نسبت «مصرف و پس‌انداز» بین دهک‌های مختلف یک‌سان نیست. مصرف افراد کمابیش حد فیزیکی و روانی دارد (مگر این که به قول معروف نوکیسه باشند و در مسابقه ریخت و پاش و نمایش مصرف) و در نتیجه کسی که درآمد زیادی دارد ممکن است فقط با کسری از درآمدش سقف مصرفش ارضاء شده و بقیه را سرمایه‌گذاری کند. هر قدر به سمت دهک‌های پایین می‌آییم این نسبت به سمت مصرف و به ضرر پس‌انداز تغییر می‌‌کند، به گونه‌ای که در دهک‌های پایین مصرف خیلی نزدیک یا حتی‌ بیش‌تر از درآمد (استقراض) است. خب این آمار فورا می‌توان ما را تشویق می‌کند که به این فکر کرد که با اندکی کاهش مصرف دهک بالا و هدایت آن به سمت دهک اول، تغییری در وضعیت این طبقه ایجاد کرد؟ اقتصاد خیریه و بازتوزیع اختیاری را چه طور باید دید؟. خیریه همه راه‌حل - و در واقع راه‌حل اساسی و ریشه‌ای - برای حل مشکل دهک اول نیست ولی در شرایط فعلی یکی از راه‌حل‌ها است و نمی‌توان سهم آن را انکار کرد. با یادآوری شکاف بزرگ بین مصرف دهک‌های بالا و پایین می‌توان وجدان عمومی طبقات متوسط به بالا را تحریک کرد (در آینده سعی می‌کنیم خلاصه‌ای از استدللال‌ها و مقاله‌های پیتر سینگر فیل ...

مقاله علمی: کشش قیمتی قاچاق بنزین

مقاله مشترک ما با نیما رفیع‌زاده و حسین رحمتی (هر دو از دانش‌گاه شریف) در ژورنال Energy Economics منتشر شد. این مقاله اولین تجربه من از چاپ یک مقاله در ژورنال‌های خارجی با استفاده از داده‌های ایران و با همکاران داخل ایران بود. تجربه بسیار مثبت و دل‌چسبی بود، خوش‌شانس بودیم که دو داور خیلی حرفه‌ای و دقیق داشتیم که پیش‌نهادها و نقدهای‌شان کمک شایانی به بهبود کیفیت مقاله کرد و در عین حال محدودیت‌ کم‌بود داده داخل ایران را درک می‌کردند. یکی از آرزوهای همیشگی‌ام تمرکز بخشی از وقت پژوهش‌‌ روی مسایل ایران است و خوش‌حالم که توانسته‌ام کم‌کم به این سمت حرکت کنم …ما به طور خلاصه روی این موضوع متمرکز بودیم که شکاف قیمت بنزین در داخل و خارج ایران چه تاثیری روی انگیزه قاچاق دارد. چون قاچاق بنزین به طور مستقیم قابل مشاهده نیست، مدل اقتصادسنجی باید آن را به صورت غیرمستقیم و از طریق کنترل مصرف داخلی در مناطق مرکزی تخمین بزند. مشکل این نوع تخمین‌ها معمولا همبستگی پنهان شکاف قیمت و سایر شرایط محیطی برای قاچاق است و در نتیجه تخمین اقتصادسنجی ساده دچار معضل درون‌زایی (Endogeneity) و غیرقابل اعتماد است. چو ...

رفتار تکاورانه در محیط کار، بخش دوم.. امیدوارم عمری باقی باشد و این کار را بکنم

فعلا از حیث کامل بودن مطلب بخش آخر مطلب قدیمی را با کمی ویرایش بازنشر می‌کنم. سانحه سقوط هواپیما و کشته شدن هم‌وطنان را هم تسلیت می‌گویم و آرزوی جمعی مان را تکرار می‌کنم که کاش این نوع حوادث - در هوا و دریا و زمین - از کشور ما و جهان رخت ببندد …**********************.۱۶) به مکانیسم مرور همکارانه (Peer Review) به شدت اتکا کنید. هر کاری را قبل از تحویل به همکارانتان بدهید تا بخوانند و تا می‌توانند ایراد بگیرند. به غلط‌های جزیی حساس باشید. شیطان در جزییات لانه می‌کند..۱۷) اول کار سعی کنید یک ماکت یا مدل از کل مسیر برای خودتان ترسیم کنید. بعد بروید سراغ خروجی که باید تحویل بدهید و آن خروجی را در ذهن خودتان شبیه سازی کنید. بعد مسیر استنتاج معکوس را طی کنید و ببینید از الان چه قدم‌هایی باید بردارید که به صورت منطقی و مستدل به نتیجه برسید …۱۸) حریص و تنبل نباشید. اگر قرار است بابت پروژه‌ای پول مشخصی بگیرید و نفرساعت مشخصی صرف کنید همان قدر کار کنید. طبع آدم از کار گریزان است و دوست دارد با ساعت کم‌تری کار را سرهم بندی کنید. ...

رفتار تکاورانه در محیط حرفه‌ای، بخش اول

این مطلب چند قسمتی را سال ۱۳۸۶ نوشته بودم، زمانی که خودم بیش‌تر درگیر فعالیت‌های مشاوره و مدیریتی بودم. در این سال‌ها چند بار دوستانی سراغ آن مطلب را ازم گرفته‌اند و هر چند کمی با حال و هوای کلی کانال تفاوت دارم ولی فکر کردم بد نیست این‌جا - با اندکی تلخیص - بازنشر کنم. طبعا اگر امروز می‌نوشتم احتمالا نکات دیگری را در آن دخیل می‌کردم. *******************. ما در ایران شرکت‌های بزرگ مشاوره و پژوهش نداریم که روی تربیت نیروی انسانی سرمایه گذاری کنند. نیروی انسانی هم بین شرکت‌های مختلف و کارفرمایان متفاوت در حال جا به جایی است و لذا کسی انگیزه ندارد برای تربیت نیرویش انرژی چندانی صرف کند. لذا متاسفانه توسعه مهارت‌ها تا حد زیادی به عهده خودمان است. من ایده‌های خودم نسبت به مهارت‌ها و سبک زندگی یک نیروی تکاور (البته عمدتا در صنعت مشاوره) می‌نویسم. شما هم لطفا بنویسید که یاد بگیریم …۱) به تولید خروجی در سر موقع و در چارچوب بودجه متعهد باشید. ...

مصاحبه در مورد آب و کشاورزی

این میزگرد مشترک با دکتر تهامی‌پور و رامین فروزنده کمی قدیمی است ولی از حیث آرشیو کردن مطالب بازنشر می‌کنم. در میزگرد سعی کردیم شمایی از پیچیدگی‌های موجود برای سیاست‌گذاری و حل بحران اب کشاورزی در ایران را تشریح کنیم. …تماس با نویسنده ...

مقاله علمی: کشش درآمدی تقاضا یا کشش درآمدی مصرف؟

در این مقاله کوتاه یک نکته ساده ولی نسبتا مغفول در مدل‌سازی و تدریس اقتصاد را برجسته می‌کنیم: کشش درآمدی تقاضا متفاوت از کشش درآمدی مصرف است و تفاوت این دو متغیر به میزان کشش‌پذیری تابع عرضه بستگی دارد (که تقریبا هیچ گاه در زمان تدریس اقتصاد خرد در بحث کشش درآمدی تقاضا از آن صحبت نمی‌شود). ما این از مشاهده ساده شروع می‌کنیم که از نظر ما تفاوت مفهومی مهمی بین «کشش قیمتی تقاضا» و «کشش درآمدی تقاضا» وجود دارد. برای تحلیل کشش قیمتی تقاضا صرف دانستن تابع تقاضای فعلی* کفایت می‌کند، با تغییر برون‌زای قیمت می‌توان به خروجی تابع تقاضا نگاه کرده و کشش قیمتی تقاضا را تخمین زد.. در مقابل کشش درآمدی تقاضا مفهومی پیچیده‌تر است چون شوک به درآمد باعث جا به جایی کل منحنی تقاضا می‌شود. به زبان ریاضی ما این‌جا با یک تبدیل در «فضای تابعی» (Functional Space) سر و کار داریم که یک تابع تقاضا را گرفته و یک تابع تقاضای جدید تولید می‌کند. نکته کلیدی این است که بر خلاف کشش قیمتی تقاضا، جا به جایی کل منحنی تقاضا قابل مشاهده کردن در بیرون نیست چون ما هیچ وقت کل این تابع را مشاهده نمی‌کنیم و فقط تقاطع تابع تقاضا و ...

مدارس سمپاد، فرصتی برای شمول طبقاتی

کلاس سوم ابتدایی که بودم مدرسه‌مان در جایی در مرز بین شهر و روستا بود و بخش بزرگی از دانش‌آموزان از طبقات خیلی محروم بودند. پرورشگاهی نزدیک مدرسه بود که گروهی از هم‌کلاسی‌های ما از آن‌جا می‌آمدند و از طریق آن‌ها می‌توانستیم روزنه‌ای به زندگی داخل یک پرورشگاه‌ داشته باشیم. هم‌کلاسی داشتیم که پدرش به جرم قتل زندانی بود. دو سه سال بعد دوچرخه‌ام را برای پنچرگیری بردم، دیدم ترک تحصیل کرده است و آن‌جا شاگردی می‌کند. بعد از ۳۰ سال هنوز هم لبخندش از دیدن من و تعمیری که انجام داد و پول هم نگرفت را به خاطر دارم … همان موقع‌‌ها تازه کتاب‌های صمد بهرنگی را هم کشف کرده بودم و می‌توانستم تصوری ذهنی از زندگی آدم‌ها در «۲۴ ساعت در خواب و بیداری» و «تاری وردی» و «یک هلو هزار هلو» و الخ داشته باشم ولی هیچ کدام جای این تجربه عینی را نمی‌گرفت. از این حیث خودم را بسیار خوش‌شانس می‌دانم که حداقل یک سال از تحصیلم را در مدرسه‌ای بودم که با بخشی از محروم‌ترین، حاشیه‌‌ای‌ترین و زحمت‌کش‌ترین قشرهای جامعه تماس نزدیک داشته باشم. بعد از آن را هم هیچ وقت در مدارس غیرانتفاعی و امثال آن تحصیلی نکردم و چند سال بعدش (قب ...